The Reading Culture of Early Christianity From Spoken Words to Sacred Texts 400,000 Textual Variants 02 4th ed. MISREPRESENTING JESUS

The Greek-English New Testament Interlinear (GENTI)

Textual Commentary Symbols

♠ The spade symbol means that the Updated American Standard Version (UASV) is completed for this chapter. It will be linked to jump you to that Bible book.
♣ The club symbol means that there is a textual issue in this verse in this variant unit. It will be linked to jump you to that textual commentary article.
♦ The diamond symbol means that there is an exegetical commentary chapter for this Bible book. It will be linked to jump you to that exegetical commentary article.
♥ The heart symbol means that there is a Bible difficulty for the verse of this Bible book. It will be linked to jump you to that Bible difficulty article.

NOTE: This project is underway, so there may be changes/corrections at times and more material will be added as well (Textual Articles♣, Bible Difficulty Articles♥, Exegetical Commentary♦, and UASV translation♠).



1 ᾿ΕνIn ἀρχῇbeginning ἦνwas the λόγος,Word, καὶand the λόγοςWord ἦνwas πρὸςtoward τὸνthe θεόν,God, καὶand θεὸςGod ἦνwas the λόγος.Word. 2 ΟὗτοςThis (one) ἦνwas ἐνin ἀρχῇbeginning πρὸςtoward τὸνthe θεόν.God. 3 πάνταAll (things) δι’through αὐτοῦhim ἐγένετο,came to be, καὶand χωρὶςapart from αὐτοῦhim ἐγένετοcame to be οὐδὲnot-but ἕν.one (thing).

Which γέγονενhas come to be 4 ἐνin αὐτῷhim ζωὴlife ἦν,was, καὶand the ζωὴlife ἦνwas τὸthe φῶςlight τῶνof the ἀνθρώπων·men; 5 καὶand τὸthe φῶςlight ἐνin τῇthe σκοτίᾳdarkness φαίνει,is shining, καὶand the σκοτίαdarkness αὐτὸit οὐnot κατέλαβεν.overpowered.

6 ᾿ΕγένετοCame to be ἄνθρωποςman ἀπεσταλμένοςhaving been sent forth παρὰbeside θεοῦ,God, ὄνομαname αὐτῷto him Ἰωάνης·John; 7 οὗτοςthis (one) ἦλθενcame εἰςinto μαρτυρίαν,witness, ἵναin order that μαρτυρήσῃhe might witness περὶabout τοῦthe φωτός,light, ἵναin order that πάντεςall πιστεύσωσινmight believe δι’through αὐτοῦ.him. 8 οὐκNot ἦνwas ἐκεῖνοςthat (one) τὸthe φῶς,light, ἀλλ’but ἵναin order that μαρτυρήσῃhe might witness περὶabout τοῦthe φωτός.light.

9 ῏ΗνWas τὸthe φῶςlight τὸthe ἀληθινὸνtrue which φωτίζειis enlightening πάνταevery ἄνθρωπονman ἐρχόμενονcoming εἰςinto τὸνthe κόσμον.world. 10 ἐνIn τῷthe κόσμῳworld ἦν,he was, καὶand the κόσμοςworld δι’through αὐτοῦhim ἐγένετο,came to be, καὶand the κόσμοςworld αὐτὸνhim οὐκnot ἔγνω.knew. 11 ΕἰςInto τὰthe ἴδιαown (things) ἦλθεν,he came, καὶand οἱthe ἴδιοιown (ones) αὐτὸνhim οὐnot παρέλαβον.took alongside. 12ὅσοιAs many as δὲbut ἔλαβονtook αὐτόν,him, ἔδωκενhe gave αὐτοῖςto them ἐξουσίανauthority τέκναchildren θεοῦof God γενέσθαι,to become, τοῖςto the (ones) πιστεύουσινbelieving εἰςinto τὸthe ὄνομαname αὐτοῦ,of him, 13 οἳwho οὐκnot ἐξout of αἱμάτωνbloods οὐδὲnor ἐκout of θελήματοςwill σαρκὸςof flesh οὐδὲnor ἐκout of θελήματοςwill ἀνδρὸςof male person ἀλλ’but ἐκout of θεοῦGod ἐγεννήθησαν.they were born.

14 ΚαὶAnd the λόγοςWord σὰρξflesh ἐγένετοbecame καὶand ἐσκήνωσενtented ἐνin ἡμῖν,us, καὶand ἐθεασάμεθαwe viewed τὴνthe δόξανglory αὐτοῦ,of him, δόξανglory ὡςas μονογενοῦςof only-begotten (one) παρὰbeside πατρός,of father, πλήρηςfull χάριτοςof grace καὶand ἀληθείας·truth; 15 ἸωάνηςJohn μαρτυρεῖis witnessing περὶabout αὐτοῦhim καὶand κέκραγενhe has cried out λέγων—saying— οὗτοςthis (one) ἦνwas the (one) εἰπών—having said— The (one) ὀπίσωbehind μουme ἐρχόμενοςcoming ἔμπροσθένin front μουof me γέγονεν,has come to be, ὅτιbecause πρῶτόςfirst μουof me ἦν·he was; 16 ὅτιbecause ἐκout of τοῦthe πληρώματοςfullness αὐτοῦof him ἡμεῖςwe πάντεςall ἐλάβομεν,received, καὶand χάρινgrace ἀντὶupon χάριτος·grace; 17 ὅτιbecause   the νόμοςlaw διὰthrough ΜωυσέωςMoses ἐδόθη,was given, the χάριςgrace καὶand the ἀλήθειαtruth διὰthrough ἸησοῦJesus ΧριστοῦChrist ἐγένετο.came to be. 18 θεὸνGod οὐδεὶςno one ἑώρακενhas seen πώποτε·at any time; μονογενὴςonly-begotten θεὸςGod the (one) ὢνbeing εἰςinto τὸνthe κόλπονbosom τοῦof the πατρὸςFather ἐκεῖνοςthat (one) ἐξηγήσατο.explained.

19 ΚαὶAnd αὕτηthis ἐστὶνis the μαρτυρίαwitness τοῦof the ἸωάνουJohn ὅτεwhen ἀπέστειλανsent forth πρὸςtoward αὐτὸνhim οἱthe ἸουδαῖοιJews ἐξout of ἸεροσολύμωνJerusalem ἱερεῖςpriests καὶand ΛευείταςLevites ἵναin order that ἐρωτήσωσινthey might question αὐτόνhim ΣὺYou τίςwho εἶ;you are?20 καὶAnd ὡμολόγησενhe confessed καὶand οὐκnot ἠρνήσατο,he denied, καὶand ὡμολόγησενhe confessed ὅτιthat ᾿ΕγὼI οὐκnot εἰμὶam the χριστός.Christ. 21καὶAnd ἠρώτησανthey questioned αὐτόνhim ΤίWhat οὖν;therefore? σὺYou ἨλείαςElijah εἶ;are? καὶAnd λέγειhe is saying ΟὐκNot εἰμί.I am. The προφήτηςProphet εἶare σύ;you? καὶAnd ἀπεκρίθηhe answered Οὔ.No. 22 εἶπανThey said οὖνtherefore αὐτῷto him ΤίςWho εἶ;are you? ἵναin order that ἀπόκρισινanswer δῶμενwe might give τοῖςto the (ones) πέμψασινhaving sent ἡμᾶς·us; τίwhat λέγειςare you saying περὶabout σεαυτοῦ;yourself? 23 ἔφηHe said ᾿ΕγὼI φωνὴvoice βοῶντοςof (one) crying aloud ἐνin τῇthe ἐρήμῳdesolate ΕὐθύνατεMake you straight τὴνthe ὁδὸνway Κυρίου,of Lord, καθὼςaccording as εἶπενsaid ἨσαίαςIsaiah the προφήτης.prophet. 24 ΚαὶAnd ἀπεσταλμένοιhaving been sent forth (ones) ἦσανwere ἐκout of τῶνthe Φαρισαίων.Pharisees. 25 καὶAnd ἠρώτησανthey questioned αὐτὸνhim καὶand εἶπανsaid αὐτῷto him ΤίWhy οὖνtherefore βαπτίζειςare you baptizing εἰif σὺyou οὐκnot εἶare the χριστὸςChristοὐδὲnor ἨλείαςElijah οὐδὲnor The προφήτης;Prophet? 26 ἀπεκρίθηAnswered αὐτοῖςto them the ἸωάνηςJohn λέγωνsaying ᾿ΕγὼI βαπτίζωam baptizing ἐνin ὕδατι·water; μέσοςmiddle ὑμῶνof you στήκει(one) is standing ὃνwhom ὑμεῖςyou οὐκnot οἴδατε,have known, 27 ὀπίσωbehind μουme ἐρχόμενος,coming (one), οὗof whom οὐκnot εἰμὶam ἐγὼI ἄξιοςworthy ἵναin order that λύσωI might loose αὐτοῦof him τὸνthe ἱμάνταlace τοῦof the ὑποδήματος.sandal. 28 ΤαῦταThese (things) ἐνin ΒηθανίᾳBethany ἐγένετοoccurred πέρανother side τοῦof the Ἰορδάνου,Jordan, ὅπουwhere ἦνwas the ἸωάνηςJohn βαπτίζων.baptizing.

29 ΤῇTo the ἐπαύριονmorrow βλέπειhe is looking at τὸνthe ἸησοῦνJesus ἐρχόμενονcoming πρὸςtoward αὐτόν,him, καὶand λέγειhe is saying ἼδεSee the ἀμνὸςLamb τοῦof the θεοῦGod the (one) αἴρωνlifting up τὴνthe ἁμαρτίανsin τοῦof the κόσμου.world. 30 οὗτόςThis (one) ἐστινis ὑπὲρover οὗwhom ἐγὼI εἶπονsaid ὈπίσωBehind μουme ἔρχεταιis coming ἀνὴρmale person ὃςwho ἔμπροσθένin front μουof me γέγονεν,has come to be, ὅτιbecause πρῶτόςfirst μουof me ἦν·he was; 31 κἀγὼand I οὐκnot ᾔδεινhad known αὐτόν,him, ἀλλ’but ἵναin order that φανερωθῇhe might be manifested τῷto the ἸσραὴλIsrael διὰthrough τοῦτοthis (thing) ἦλθονcame ἐγὼI ἐνin ὕδατιwater βαπτίζων.baptizing. 32 ΚαὶAnd ἐμαρτύρησενwitnessed ἸωάνηςJohn λέγωνsaying ὅτιthat ΤεθέαμαιI have viewed τὸthe πνεῦμαspirit καταβαῖνονdescending ὡςas περιστερὰνdove ἐξout of οὐρανοῦ,heaven, καὶand ἔμεινενit remained ἐπ’upon αὐτόν·him; 33 κἀγὼand I οὐκnot ᾔδεινhad known αὐτόν,him, ἀλλ’but the (one) πέμψαςhaving sent μεme βαπτίζεινto be baptizing ἐνin ὕδατιwater ἐκεῖνόςthat (one) μοιto me εἶπενsaid ᾿Εφ’Upon ὃνwhom ἂνlikely ἴδῃςyou might see τὸthe πνεῦμαspirit καταβαῖνονdescending καὶand μένονremaining ἐπ’upon αὐτόν,him, οὗτόςthis (one) ἐστινis the (one) βαπτίζωνbaptizing ἐνin πνεύματιspirit ἁγίῳ·holy; 34 κἀγὼand I ἑώρακα,have seen, καὶand μεμαρτύρηκαI have borne witness ὅτιthat οὗτόςthis (one) ἐστινis the υἱὸςSon τοῦof the θεοῦ.God.

35 ΤῇTo the ἐπαύριονmorrow πάλινagain ἱστήκειhad stood ἸωάνηςJohn καὶand ἐκout of τῶνthe μαθητῶνdisciples αὐτοῦof him δύο,two, 36 καὶand ἐμβλέψαςhaving looked on τῷto the ἸησοῦJesus περιπατοῦντιwalking about λέγειhe is saying ἼδεSee the ἀμνὸςLamb τοῦof the θεοῦ.God. 37 καὶAnd ἤκουσανheard οἱthe δύοtwo μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him λαλοῦντοςspeaking καὶand ἠκολούθησανthey followed τῷto the Ἰησοῦ.Jesus. 38 στραφεὶςHaving turned δὲbut the ἸησοῦςJesus καὶand θεασάμενοςhaving viewed αὐτοὺςthem ἀκολουθοῦνταςfollowing λέγειhe is saying αὐτοῖςto them ΤίWhat   ζητεῖτε;are seeking you?    οἱThe (ones) δὲbut εἶπανsaid αὐτῷto him Ῥαββεί,Rabbi, which λέγεταιis being said μεθερμηνευόμενονbeing translated Διδάσκαλε,Teacher, ποῦwhere μένεις;are you remaining? 39 λέγειHe is saying αὐτοῖςto them ἜρχεσθεBe you coming καὶand ὄψεσθε.you will see. ἦλθανThey came οὖνtherefore καὶand εἶδανsawποῦwhere μένει,he is remaining, καὶand παρ’beside αὐτῷhim ἔμεινανthey remained τὴνthe ἡμέρανday ἐκείνην·that; ὥραhour ἦνwas ὡςas δεκάτη.tenth. 40῏ΗνWas ᾿ΑνδρέαςAndrew the ἀδελφὸςbrother Σίμωνοςof Simon ΠέτρουPeter εἷςone ἐκout of τῶνthe δύοtwo τῶνthe (ones) ἀκουσάντωνhaving heard παρὰbeside Ἰωάνουof John καὶand ἀκολουθησάντωνhaving followed αὐτῷ·to him; 41 εὑρίσκειhe is finding οὗτοςthis (one) πρῶτονfirst τὸνthe ἀδελφὸνbrother τὸνthe ἴδιονown ΣίμωναSimon καὶand λέγειhe is saying αὐτῷto him ΕὑρήκαμενWe have found τὸνthe ΜεσσίανMessiah which ἐστινis μεθερμηνευόμενονbeing translated Χριστός.Christ. 42 ἤγαγενHe led αὐτὸνhim πρὸςtoward τὸνthe Ἰησοῦν.Jesus. ἐμβλέψαςHaving looked on αὐτῷto him the ἸησοῦςJesus εἶπενsaid ΣὺYou εἶare ΣίμωνSimon the υἱὸςson Ἰωάνου,of John, σὺyou κληθήσῃwill be called ΚηφᾶςCephas which ἑρμηνεύεταιis being translated Πέτρος.Peter.

43 ΤῇTo the ἐπαύριονmorrow ἠθέλησενhe willed ἐξελθεῖνto go out εἰςinto τὴνthe Γαλιλαίαν.Galilee. καὶAnd εὑρίσκειhe is finding ΦίλιππονPhilip καὶand λέγειis saying αὐτῷto him the ἸησοῦςJesus ᾿ΑκολούθειBe following μοι.to me. 44 ἦνWas δὲbut the ΦίλιπποςPhilip ἀπὸfrom Βηθσαιδά,Bethsaida, ἐκout of τῆςtheπόλεωςcity ᾿Ανδρέουof Andrew καὶand Πέτρου.of Peter. 45 εὑρίσκειHe is finding ΦίλιπποςPhilip τὸνthe ΝαθαναὴλNathanael καὶand λέγειhe is saying αὐτῷto him ὋνWhom ἔγραψενwrote ΜωυσῆςMoses ἐνin τῷthe νόμῳLaw καὶand οἱthe προφῆταιProphets εὑρήκαμεν,we have found, ἸησοῦνJesus υἱὸνson τοῦof the ἸωσὴφJosephτὸνthe (one) ἀπὸfrom Ναζαρέτ.Nazareth. 46 καὶAnd εἶπενsaid αὐτῷto him ΝαθαναήλNathanael ᾿ΕκOut of ΝαζαρὲτNazareth δύναταίis able τιanything ἀγαθὸνgood εἶναι;to be? λέγειHe is saying αὐτῷto him the ΦίλιπποςPhilip ἜρχουBe coming καὶand ἴδε.see. 47 εἶδενSaw ἸησοῦςJesus τὸνthe ΝαθαναὴλNathanael ἐρχόμενονcoming πρὸςtoward αὐτὸνhim καὶand λέγειhe is saying περὶabout αὐτοῦhim ἼδεSee ἀληθῶςtruly ἸσραηλείτηςIsraelite ἐνin whom δόλοςdeceit οὐκnot ἔστιν.is. 48 λέγειIs saying αὐτῷto him ΝαθαναήλNathanael ΠόθενWhere from μεme γινώσκεις;are you knowing? ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus καὶand εἶπενsaid αὐτῷto him ΠρὸBefore τοῦthe σεyou ΦίλιππονPhilip φωνῆσαιto sound ὄνταbeing ὑπὸunder τὴνthe συκῆνfig tree εἶδόνI saw σε.you. 49ἀπεκρίθηAnswered αὐτῷto him ΝαθαναήλNathanael Ῥαββεί,Rabbi, σὺyou εἶare the υἱὸςSon τοῦof the θεοῦ,God, σὺyou βασιλεὺςKing εἶare τοῦof the Ἰσραήλ.Israel.50 ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus καὶand εἶπενsaid αὐτῷto him ὍτιBecause εἶπόνI said σοιto you ὅτιthat εἶδόνI saw σεyou ὑποκάτωdown under τῆςthe συκῆςfig tree πιστεύεις;are you believing? μείζωGreater (ones)    τούτωνof these (things)   ὄψῃ.you will see. 51 καὶAnd λέγειhe is saying αὐτῷto him ᾿ΑμὴνAmen ἀμὴνamen λέγωI am saying ὑμῖν,to you, ὄψεσθεyou will see τὸνthe οὐρανὸνheaven ἀνεῳγόταhaving been opened καὶand τοὺςthe ἀγγέλουςangels τοῦof the θεοῦGod ἀναβαίνονταςascending καὶand καταβαίνονταςdescending ἐπὶupon τὸνthe υἱὸνSon τοῦof the ἀνθρώπου.man.


1 ΚαὶAnd τῇto the ἡμέρᾳday τῇthe τρίτῃthird γάμοςmarriage ἐγένετοoccurred ἐνin ΚανὰCana τῆςof the Γαλιλαίας,Galilee, καὶand ἦνwas the μήτηρmother τοῦof the ἸησοῦJesus ἐκεῖ·there; 2 ἐκλήθηwas called δὲbut καὶalso the ἸησοῦςJesus καὶand οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him εἰςinto τὸνthe γάμον.marriage.

3 καὶAnd ὑστερήσαντοςhaving become lacking οἴνουof wine λέγειis saying the μήτηρmother τοῦof the ἸησοῦJesus πρὸςtoward αὐτόνhim ΟἶνονWine οὐκnot ἔχουσιν.they are having. 4 καὶAnd λέγειis saying αὐτῇto her the ἸησοῦςJesus ΤίWhat ἐμοὶto me καὶand σοί,to you, γύναι;woman? οὔπωNot yet ἥκειis arriving the ὥραhour μου.of me. 5 λέγειIs saying the μήτηρmother αὐτοῦof him τοῖςto the διακόνοιςservants ὍτιWhat ἂνlikely λέγῃhe may be saying ὑμῖνto you ποιήσατε.do you. 6 ἦσανWere δὲbut ἐκεῖthere λίθιναιof stone ὑδρίαιwater jars ἓξsix κατὰaccording to τὸνthe καθαρισμὸνpurification τῶνof the ἸουδαίωνJews κείμεναι,lying, χωροῦσαιhaving place for ἀνὰup μετρητὰςmeasures δύοtwo or τρεῖς.three. 7 λέγειIs saying αὐτοῖςto them the ἸησοῦςJesus ΓεμίσατεFill you τὰςthe ὑδρίαςwater jars ὕδατος·of water; καὶand ἐγέμισανthey filled αὐτὰςthem ἕωςuntil ἄνω.upper part. 8 καὶAnd λέγειhe is saying αὐτοῖςto them ᾿ΑντλήσατεDraw you out νῦνnow καὶand φέρετεbe you bringing τῷto the ἀρχιτρικλίνῳ·governor of the dining room; οἱthe (ones) δὲbut ἤνεγκαν.brought. 9 ὡςAs δὲbut ἐγεύσατοtasted theἀρχιτρίκλινοςgovernor of the dining room τὸthe ὕδωρwater οἶνονwine γεγενημένον,having become, καὶand οὐκnot ᾔδειhe had known πόθενwherefrom ἐστίν,it is, οἱthe δὲbut διάκονοιservants ᾔδεισανhad known οἱthe (ones) ἠντληκότεςhaving drawn out τὸthe ὕδωρ,water, φωνεῖhe is sounding to τὸνthe νυμφίονbridegroom the ἀρχιτρίκλινοςgovernor of the dining room 10 καὶand λέγειis saying αὐτῷto him ΠᾶςEvery ἄνθρωποςman πρῶτονfirst τὸνthe καλὸνfine οἶνονwine τίθησιν,is placing, καὶand ὅτανwhenever μεθυσθῶσινthey might become drunk τὸνthe ἐλάσσω·inferior; σὺyou τετήρηκαςhave kept τὸνthe καλὸνfine οἶνονwine ἕωςuntil ἄρτι.right now. 11 ΤαύτηνThis ἐποίησενdid ἀρχὴνbeginning τῶνof the σημείωνsigns the ἸησοῦςJesus ἐνin ΚανὰCana τῆςof the ΓαλιλαίαςGalilee καὶand ἐφανέρωσενhe manifested τὴνthe δόξανglory αὐτοῦ,of him, καὶand ἐπίστευσανbelieved εἰςinto αὐτὸνhim οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦ.of him.

12 ΜετὰAfter τοῦτοthis κατέβηhe went down εἰςinto ΚαφαρναοὺμCapernaum αὐτὸςhe καὶand the μήτηρmother αὐτοῦof him καὶand οἱthe ἀδελφοὶbrothers καὶand οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦ,of him, καὶand ἐκεῖthere ἔμεινανthey remained οὐnot πολλὰςmany ἡμέρας.days.

13 ΚαὶAnd ἐγγὺςnear ἦνwas τὸthe πάσχαpassover τῶνof the Ἰουδαίων,Jews, καὶand ἀνέβηwent up εἰςinto ἸεροσόλυμαJerusalem the Ἰησοῦς.Jesus. 14καὶAnd εὗρενhe found ἐνin τῷthe ἱερῷtemple τοὺςthe (ones) πωλοῦνταςselling βόαςcattle καὶand πρόβαταsheep καὶand περιστερὰςdoves καὶand τοὺςthe κερματιστὰςcoin dealers καθημένους,sitting, 15 καὶand ποιήσαςhaving made φραγέλλιονwhip ἐκout of σχοινίωνropes πάνταςall (them) ἐξέβαλενhe ejected ἐκout of τοῦthe ἱεροῦtemple τάthe τεand πρόβαταsheep καὶand τοὺςthe βόας,cattle, καὶand τῶνof the κολλυβιστῶνmoney changers ἐξέχεενhe poured out τὰthe κέρματαcoins καὶand τὰςthe τραπέζαςtables ἀνέτρεψεν,he overturned, 16 καὶand τοῖςto the (ones) τὰςthe περιστερὰςdoves πωλοῦσινselling εἶπενhe said ἌρατεLift you up ταῦταthese (things) ἐντεῦθεν,from here, μὴnot ποιεῖτεbe you making τὸνthe οἶκονhouse τοῦof the πατρόςFather μουof me οἶκονhouse ἐμπορίου.of merchandise. 17 ᾿ΕμνήσθησανCalled to mind οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him ὅτιthat γεγραμμένονhaving been written ἐστίνit is The ζῆλοςzeal τοῦof the οἴκουhouse σουof you καταφάγεταίwill eat down με.me.

18 ᾿ΑπεκρίθησανAnswered οὖνtherefore οἱthe ἸουδαῖοιJews καὶand εἶπανsaid αὐτῷto him ΤίWhat σημεῖονsign δεικνύειςare you showing ἡμῖν,to us, ὅτιbecause ταῦταthese (things) ποιεῖς;you are doing? 19 ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus καὶand εἶπενsaid αὐτοῖςto them ΛύσατεLoose you τὸνthe ναὸνdivine habitation τοῦτονthis καὶand ἐνin τρισὶνthree ἡμέραιςdays ἐγερῶI shall raise up αὐτόν.it. 20 εἶπανSaid οὖνtherefore οἱthe ἸουδαῖοιJews ΤεσσεράκονταForty καὶand ἓξsix ἔτεσινto years οἰκοδομήθηwas built the ναὸςdivine habitation οὗτος,this, καὶand σὺyou ἐνin τρισὶνthree ἡμέραιςdays ἐγερεῖςwill raise up αὐτόν;it? 21 ἐκεῖνοςThat (One) δὲbut ἔλεγενwas saying περὶabout τοῦthe ναοῦdivine habitation τοῦof the σώματοςbody αὐτοῦ.of him. 22 ὍτεWhen οὖνtherefore ἠγέρθηhe was raised up ἐκout of νεκρῶν,dead (ones), ἐμνήσθησανcalled to mind οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him ὅτιthat τοῦτοthis (thing) ἔλεγεν,he was saying, καὶand ἐπίστευσανthey believed τῇthe γραφῇScripture καὶand τῷto the λόγῳword ὃνwhich εἶπενsaid the Ἰησοῦς.Jesus.

23 ὩςAs δὲbut ἦνhe was ἐνin τοῖςthe ἸεροσολύμοιςJerusalem ἐνin τῷthe πάσχαpassover ἐνin τῇthe ἑορτῇ,festival, πολλοὶmany ἐπίστευσανbelieved εἰςinto τὸthe ὄνομαname αὐτοῦ,of him, θεωροῦντεςbeholding αὐτοῦof him τὰthe σημεῖαsigns which ἐποίει·he was doing; 24 αὐτὸςhe δὲbut ἸησοῦςJesus οὐκnot ἐπίστευενwas entrusting αὑτὸνhimself αὐτοῖςto them διὰthrough τὸthe αὐτὸνhim γινώσκεινto be knowing πάνταςall (them) 25 καὶand ὅτιbecause οὐnot χρείανneed εἶχενhe was having ἵναin order that τιςanyone μαρτυρήσῃshould bear witness περὶabout τοῦthe ἀνθρώπου,man, αὐτὸςhe γὰρfor ἐγίνωσκενwas knowing τίwhat ἦνwas ἐνin τῷthe ἀνθρώπῳ.man.


1 ῏ΗνWas δὲbut ἄνθρωποςman ἐκout of τῶνthe Φαρισαίων,Pharisees, ΝικόδημοςNicodemus ὄνομαname αὐτῷ,to him, ἄρχωνruler τῶνof the Ἰουδαίων·Jews; 2 οὗτοςthis (one) ἦλθενcame πρὸςtoward αὐτὸνhim νυκτὸςof night καὶand εἶπενhe said αὐτῷto him Ῥαββεί,Rabbi, οἴδαμενwe have known ὅτιthat ἀπὸfrom θεοῦGod ἐλήλυθαςyou have come διδάσκαλος·teacher; οὐδεὶςno one γὰρfor δύναταιis able ταῦταthese τὰthe σημεῖαsigns ποιεῖνto be doing which σὺyou ποιεῖς,are doing, ἐὰνif ever μὴnot may be the θεὸςGod μετ’with αὐτοῦ.him. 3 ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus καὶand εἶπενsaid αὐτῷto him ᾿ΑμὴνAmen ἀμὴνamen λέγωI am saying σοι,to you, ἐὰνIf ever μήnot τιςanyone γεννηθῇmight be born ἄνωθεν,from above, οὐnot δύναταιhe is able ἰδεῖνto see τὴνthe βασιλείανkingdom τοῦof the θεοῦ.God. 4 λέγειIs saying πρὸςtoward αὐτὸνhim the ΝικόδημοςNicodemus ΠῶςHow δύναταιis able ἄνθρωποςman γεννηθῆναιto be born γέρωνold ὤν;being? μὴNot δύναταιhe is able εἰςinto τὴνthe κοιλίανcavity τῆςof the μητρὸςmother αὐτοῦof him δεύτερονsecond [time] εἰσελθεῖνto enter καὶand γεννηθῆναι;to be born? 5 ἀπεκρίθηAnswered the ἸησοῦςJesus ᾿ΑμὴνAmen ἀμὴνamen λέγωI am saying σοι,to you, ἐὰνIf ever μήnot τιςanyone γεννηθῇmight be born ἐξout of ὕδατοςwater καὶand πνεύματος,spirit, οὐnot δύναταιhe is able εἰσελθεῖνto enter εἰςinto τὴνthe βασιλείανkingdomτοῦof the θεοῦ.God. 6 τὸThe γεγεννημένονone having been born ἐκout of τῆςthe σαρκὸςflesh σάρξflesh ἐστιν,is, καὶand τὸthe γεγεννημένονone having been born ἐκout of τοῦthe πνεύματοςspirit πνεῦμάspirit ἐστιν.is. 7 μὴNot θαυμάσῃςyou should wonder ὅτιbecause εἶπόνI said σοιto you ΔεῖIt is necessary ὑμᾶςyou γεννηθῆναιto be born ἄνωθεν.from above. 8 τὸThe πνεῦμαspirit ὅπουwhere θέλειit is willing πνεῖ,is blowing, καὶand τὴνthe φωνὴνsound αὐτοῦof it ἀκούεις,you are hearing, ἀλλ’but οὐκnot οἶδαςyou have known πόθενwherefrom ἔρχεταιit is coming καὶand ποῦwhere ὑπάγει·it is going under; οὕτωςthus ἐστὶνis πᾶςeveryone    the γεγεννημένοςone having been born ἐκout of τοῦthe πνεύματος.spirit.

9 ἀπεκρίθηAnswered ΝικόδημοςNicodemus καὶand εἶπενhe said αὐτῷto him ΠῶςHow δύναταιis able ταῦταthese (things) γενέσθαι;to occur? 10 ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus καὶand εἶπενsaid αὐτῷto him ΣὺYou εἶare the διδάσκαλοςteacher τοῦof the ἸσραὴλIsrael καὶand ταῦταthese (things) οὐnot γινώσκεις;you are knowing? 11 ἀμὴνAmen ἀμὴνamen λέγωI am saying σοιto you ὅτιthat which οἴδαμενwe have known λαλοῦμενwe are speaking καὶand whichἑωράκαμενwe have seen μαρτυροῦμεν,we are bearing witness of, καὶand τὴνthe μαρτυρίανwitness ἡμῶνof us οὐnot λαμβάνετε.you are receiving. 12 εἰIf τὰthe ἐπίγειαearthly (things) εἶπονI said ὑμῖνto you καὶand οὐnot πιστεύετε,you are believing, πῶςhow ἐὰνif ever εἴπωI should say ὑμῖνto you τὰthe ἐπουράνιαheavenly (things) πιστεύσετε;you will believe? 13 καὶAnd οὐδεὶςno one ἀναβέβηκενhas ascended εἰςinto τὸνthe οὐρανὸνheaven εἰif μὴnot the (one)   ἐκout of τοῦthe οὐρανοῦheaven καταβάς,having descended, the υἱὸςSon τοῦof the ἀνθρώπου.man.
14 καὶAnd καθὼςaccording as ΜωυσῆςMoses ὕψωσενput high up τὸνthe ὄφινserpent ἐνin τῇthe ἐρήμῳ,desolate [place], οὕτωςthus ὑψωθῆναιto be put on high up δεῖit is necessary τὸνthe υἱὸνSon τοῦof theἀνθρώπου,man, 15 ἵναin order that   πᾶςeveryone   the πιστεύωνbelieving ἐνin αὐτῷhim ἔχῃmay have ζωὴνlife αἰώνιον.eternal.

16 ΟὕτωςThus γὰρfor ἠγάπησενloved the θεὸςGod τὸνthe κόσμονworld ὥστεas-and τὸνthe υἱὸνSon τὸνthe μονογενῆonly-begotten ἔδωκεν,he gave, ἵναin order that πᾶςeveryone the πιστεύωνbelieving εἰςinto αὐτὸνhim μὴnot ἀπόληταιmight be destroyed ἀλλὰbut ἔχῃmay have ζωὴνlife αἰώνιον.everlasting. 17 οὐNot γὰρfor ἀπέστειλενsent forth the θεὸςGod τὸνthe υἱὸνSon εἰςinto τὸνthe κόσμονworld ἵναin order that κρίνῃhe should judgeτὸνthe κόσμον,world, ἀλλ’but ἵναin order that σωθῇshould be saved the κόσμοςworld, δι’through αὐτοῦ.him. 18 The (one) πιστεύωνbelieving εἰςinto αὐτὸνhim οὐnot κρίνεται.is being judged. The (one) μὴnot πιστεύωνbelieving ἤδηalready κέκριται,has been judged, ὅτιbecause μὴnot πεπίστευκενhe has believed εἰςinto τὸthe ὄνομαname τοῦof the μονογενοῦςonly-begotten υἱοῦSon τοῦof the θεοῦ.God. 19 αὕτηThis δέbut ἐστινis the κρίσιςjudgmentὅτιthat τὸthe φῶςlight ἐλήλυθενhas come εἰςinto τὸνthe κόσμονworld καὶand ἠγάπησανloved οἱthe ἄνθρωποιmen μᾶλλονrather τὸthe σκότοςdarkness than τὸthe φῶς,light, ἦνwas γὰρfor αὐτῶνof them πονηρὰwicked τὰthe ἔργα.works. 20 πᾶςEveryone γὰρfor the (one) φαῦλαvile (things) πράσσωνpracticing μισεῖis hating τὸthe φῶςlight καὶand οὐκnot ἔρχεταιhe is coming πρὸςtoward τὸthe φῶς,light, ἵναin order that μὴnot ἐλεγχθῇmight be reproved τὰthe ἔργαworks αὐτοῦ·of him; 21 the (one) δὲbut ποιῶνdoing τὴνthe ἀλήθειανtruth ἔρχεταιis coming πρὸςtoward τὸthe φῶς,light, ἵναin order that φανερωθῇshould be made manifest αὐτοῦof him τὰthe ἔργαworks ὅτιthat ἐνin θεῷGod ἐστὶνit is εἰργασμένα.having been worked.

22 ΜετὰAfter ταῦταthese (things) ἦλθενcame the ἸησοῦςJesus καὶand οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him εἰςinto τὴνthe ἸουδαίανJudean γῆν,earth, καὶand ἐκεῖthere διέτριβενhe was spending time μετ’with αὐτῶνthem καὶand ἐβάπτιζεν.he was baptizing. 23 ἦνWas δὲbut καὶalso the ἸωάνηςJohn βαπτίζωνbaptizing ἐνinΑἰνὼνAenon ἐγγὺςnear τοῦthe Σαλείμ,Salim, ὅτιbecause ὕδαταwaters πολλὰmany ἦνwas ἐκεῖ,there, καὶand παρεγίνοντοthey were coming to be alongside καὶand ἐβαπτίζοντο·they were being baptized;
24 οὔπωnot yet γὰρfor ἦνwas βεβλημένοςhaving been thrown εἰςinto τὴνthe φυλακὴνprison Ἰωάνης.John.

25 ᾿ΕγένετοOccurred οὖνtherefore ζήτησιςseeking ἐκout of τῶνthe μαθητῶνdisciples Ἰωάνουof John μετὰwith ἸουδαίουJew περὶabout καθαρισμοῦ.purification. 26 καὶAnd ἦλθανthey came πρὸςtoward τὸνthe ἸωάνηνJohn καὶand εἶπανsaid αὐτῷto him Ῥαββεί,Rabbi, ὃςwho ἦνwas μετὰwith σοῦyou πέρανother side τοῦof the Ἰορδάνου,Jordan, to whom σὺyou μεμαρτύρηκας,have borne witness, ἴδεsee οὗτοςthis (one) βαπτίζειis baptizing καὶand πάντεςall (they) ἔρχονταιare coming πρὸςtoward αὐτόν.him. 27 ἀπεκρίθηAnswered ἸωάνηςJohn καὶand εἶπενsaid ΟὐNot δύναταιis able ἄνθρωποςman λαμβάνεινto be receivingοὐδὲνnothing ἐὰνif ever μὴnot it may be δεδομένονhaving been given αὐτῷto him ἐκout of τοῦthe οὐρανοῦ.heaven. 28 αὐτοὶVery (ones) ὑμεῖςyou μοιto me μαρτυρεῖτεyou are bearing witness ὅτιthat εἶπονsaid ἐγώI ΟὐκNot εἰμὶam ἐγὼI the χριστός,Christ, ἀλλ’but ὅτιthat ᾿ΑπεσταλμένοςHaving been sent forth εἰμὶI am ἔμπροσθενin front ἐκείνου.of that (one). 29 The (one) ἔχωνhaving τὴνthe νύμφηνbride νυμφίοςbridegroom ἐστίν·is; the δὲbut φίλοςfriend τοῦof theνυμφίου,bridegroom, the (one) ἑστηκὼςhaving stood καὶand ἀκούωνhearing αὐτοῦ,of him, χαρᾷto joy χαίρειhe is rejoicing διὰthrough τὴνthe φωνὴνvoice τοῦof the νυμφίου.bridegroom. αὕτηThis οὖνtherefore the χαρὰjoy the ἐμὴmine πεπλήρωται.has been fulfilled. 30 ἐκεῖνονThat (one) δεῖit is necessary αὐξάνειν,to be increasing, ἐμὲme δὲbut ἐλαττοῦσθαι.to be decreasing.

31 The (one) ἄνωθενfrom above ἐρχόμενοςcoming ἐπάνωup above πάντωνall (ones) ἐστίν.is. The (one) ὢνbeing ἐκout of τῆςthe γῆςearth ἐκout ofτῆςthe γῆςearth ἐστὶνis καὶand ἐκout of τῆςthe γῆςearth λαλεῖ·he is speaking; the (one) ἐκout of τοῦthe οὐρανοῦheaven ἐρχόμενοςcoming ἐπάνωup aboveπάντωνall (ones) ἐστίν·is; 32 which ἑώρακενhe has seen καὶand ἤκουσενhe heard τοῦτοthis μαρτυρεῖ,he is bearing witness of, καὶand τὴνthe μαρτυρίανwitness αὐτοῦof him οὐδεὶςno one λαμβάνει.is receiving. 33 The (one) λαβὼνhaving received αὐτοῦof him τὴνthe μαρτυρίανwitness ἐσφράγισενsealed ὅτιthat the θεὸςGod ἀληθήςtrue ἐστιν.is. 34 ὃνWhom γὰρfor ἀπέστειλενsent forth the θεὸςGod τὰthe ῥήματαsayings τοῦof the θεοῦGod λαλεῖ,is speaking, οὐnot γὰρfor ἐκout of μέτρουmeasure δίδωσινhe is giving τὸthe πνεῦμα.spirit. 35 The πατὴρFather ἀγαπᾷis loving τὸνthe υἱόν,Son, καὶand πάνταall (things) δέδωκενhas given ἐνin τῇthe χειρὶhand αὐτοῦ.of him. 36 The (one) πιστεύωνbelieving εἰςinto τὸνthe υἱὸνSon ἔχειis having ζωὴνlife αἰώνιον·everlasting; the (one) δὲbut ἀπειθῶνdisobeying τῷto the υἱῷSon οὐκnot ὄψεταιwill see ζωήν,life, ἀλλ’but the ὀργὴwrath τοῦof the θεοῦGod μένειis remaining ἐπ’upon αὐτόν.him.


1ὩςAs οὖνtherefore ἔγνωknew the κύριοςLord ὅτιthat ἤκουσανheard οἱthe ΦαρισαῖοιPharisees ὅτιthat ἸησοῦςJesus πλείοναςmore μαθητὰςdisciples ποιεῖis making καὶand βαπτίζειis baptizing than Ἰωάνης,—John,— 2 καίτοιγεalthough indeed ἸησοῦςJesus αὐτὸςhe οὐκnot ἐβάπτιζενwas baptizing ἀλλ’but οἱtheμαθηταὶdisciples αὐτοῦ,—of him,— 3 ἀφῆκενhe let go off τὴνthe ἸουδαίανJudea καὶand ἀπῆλθενhe went away πάλινagain εἰςinto τὴνthe Γαλιλαίαν.Galilee. 4 ἜδειIt was necessary δὲbut αὐτὸνhim διέρχεσθαιto be traversing διὰthrough τῆςthe Σαμαρίας.Samaria. 5 ἔρχεταιHe is coming οὖνtherefore εἰςinto πόλινcity τῆςof the ΣαμαρίαςSamaria λεγομένηνbeing said ΣυχὰρSychar πλησίονnear τοῦthe χωρίουpiece of ground which ἔδωκενgave ἸακὼβJacob τῷto ἸωσὴφJoseph τῷto the υἱῷson αὐτοῦ·of him; 6 ἦνwas δὲbut ἐκεῖthere πηγὴfountain τοῦof the Ἰακώβ.Jacob. The οὖνtherefore ἸησοῦςJesus κεκοπιακὼςhaving labored ἐκout of τῆςthe ὁδοιπορίαςjourney ἐκαθέζετοwas sitting οὕτωςthus ἐπὶupon τῇthe πηγῇ·fountain; ὥραhour ἦνwas ὡςas ἕκτη.sixth.

7 ἔρχεταιIs coming γυνὴwoman ἐκout of τῆςthe ΣαμαρίαςSamaria ἀντλῆσαιto draw ὕδωρ.water. λέγειIs saying αὐτῇto her the ἸησοῦςJesus ΔόςGive μοιto me πεῖν·to drink; 8 οἱthe γὰρfor μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him ἀπεληλύθεισανhad gone off εἰςinto τὴνthe πόλιν,city, ἵναin order that τροφὰςfoodstuffs ἀγοράσωσιν.they might buy. 9 λέγειIs saying οὖνtherefore αὐτῷto him the γυνὴwoman the ΣαμαρεῖτιςSamaritan ΠῶςHow σὺyou ἸουδαῖοςJew ὢνbeing παρ’besideἐμοῦof me πεῖνto drink αἰτεῖςyou are asking γυναικὸςof woman ΣαμαρείτιδοςSamaritan οὔσης;being? οὐNot γὰρfor συνχρῶνταιare using together ἸουδαῖοιJews Σαμαρείταις.to Samaritans. 10 ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus καὶand εἶπενsaid αὐτῇto her ΕἰIf ᾔδειςyou had known τὴνthe δωρεὰνfree gift τοῦof the θεοῦGod καὶand τίςwho ἐστινis the (one) λέγωνsaying σοιto you ΔόςGive μοιto me πεῖν,to drink, σὺyou ἂνlikely ᾔτησαςasked αὐτὸνhim καὶand ἔδωκενhe gave ἄνlikely σοιto you ὕδωρwater ζῶν.living. 11 λέγειShe is saying αὐτῷto him Κύριε,Lord, οὔτεnot and ἄντλημαmeans of drawing ἔχειςyou are having καὶand τὸthe φρέαρwell ἐστὶνis βαθύ·deep; πόθενwherefrom οὖνtherefore ἔχειςyou are having τὸthe ὕδωρwater τὸthe ζῶν;living? 12 μὴNot σὺyou μείζωνgreater εἶare τοῦof the πατρὸςfather ἡμῶνof us Ἰακώβ,Jacob, ὃςwho ἔδωκενgave ἡμῖνto us τὸthe φρέαρwell καὶand αὐτὸςhe ἐξout of αὐτοῦit ἔπιενdrank καὶalso οἱthe υἱοὶsons αὐτοῦof him καὶand τὰthe θρέμματαnourished ones αὐτοῦ;of him? 13 ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus καὶand εἶπενsaid αὐτῇto her ΠᾶςEveryone the πίνωνdrinking ἐκout of τοῦthe ὕδατοςwater τούτουthis διψήσειwill get thirsty πάλιν·again; 14 ὃςwho δ’but ἂνlikely πίῃshould drink ἐκout of τοῦthe ὕδατοςwater οὗof which ἐγὼI δώσωshall give αὐτῷ,to him, οὐnot μὴnot διψήσειwill get thirsty εἰςinto τὸνthe αἰῶνα,age, ἀλλὰbut τὸthe ὕδωρwater which δώσωI shall give αὐτῷto him γενήσεταιwill become ἐνin αὐτῷhim πηγὴfountain ὕδατοςof water ἁλλομένουbubbling up εἰςinto ζωὴνlife αἰώνιον.everlasting. 15 λέγειIs sayingπρὸςtoward αὐτὸνhim the γυνήwoman Κύριε,Lord, δόςgive μοιto me τοῦτοthis τὸthe ὕδωρ,water, ἵναin order that μὴnot διψῶI may get thirsty μηδὲnot-but διέρχωμαιI may come through ἐνθάδεhere ἀντλεῖν.to be drawing.

16 λέγειHe is saying αὐτῇto her ὝπαγεBe going under φώνησόνsound to σουof you τὸνthe ἄνδραmale person καὶand ἐλθὲcome ἐνθάδε.here. 17 ἀπεκρίθηAnswered the γυνὴwoman καὶand εἶπενsaid αὐτῷto him ΟὐκNot ἔχωI am having ἄνδρα.male person. λέγειIs saying αὐτῇto her the ἸησοῦςJesus ΚαλῶςFinely εἶπεςyou said ὅτιthat ἌνδραMale person οὐκnot ἔχω·I am having; 18 πέντεfive γὰρfor ἄνδραςmale persons ἔσχες,you had, καὶand νῦνnow ὃνwhomἔχειςyou are having οὐκnot ἔστινis σουof you ἀνήρ·male person; τοῦτοthis (thing) ἀληθὲςtrue εἴρηκας.you have said. 19 λέγειIs saying αὐτῷto him the γυνήwoman Κύριε,Lord, θεωρῶI am beholding ὅτιthat προφήτηςprophet εἶare σύ.you. 20 οἱThe πατέρεςfathers ἡμῶνof us ἐνin τῷthe ὄρειmountain τούτῳthisπροσεκύνησαν·worshiped; καὶand ὑμεῖςyou λέγετεare saying ὅτιthat ἐνin ἸεροσολύμοιςJerusalem ἐστὶνis the τόποςplace ὅπουwhere προσκυνεῖνto be worshiping δεῖ.it is necessary. 21 λέγειIs saying αὐτῇto her the ἸησοῦςJesus ΠίστευέBe believing μοι,to me, γύναι,woman, ὅτιthat ἔρχεταιis coming ὥραhour ὅτεwhen οὔτεneither ἐνin τῷthe ὄρειmountain τούτῳthis οὔτεnor ἐνin ἸεροσολύμοιςJerusalem προσκυνήσετεyou will worship τῷto the πατρί.Father. 22 ὑμεῖςyou προσκυνεῖτεare worshiping which οὐκnot οἴδατε,you have known, ἡμεῖςwe προσκυνοῦμενare worshiping which οἴδαμεν,we have known, ὅτιbecause the σωτηρίαsalvation ἐκout of τῶνthe ἸουδαίωνJews ἐστίν·is; 23 ἀλλὰbut ἔρχεταιis coming ὥραhour καὶand νῦνnow ἐστίν,is, ὅτεwhen οἱthe ἀληθινοὶtrue προσκυνηταὶworshipers προσκυνήσουσινwill worship τῷto the πατρὶFather ἐνin πνεύματιspirit καὶand ἀληθείᾳ,to truth, καὶand γὰρfor the πατὴρFather τοιούτουςsuch (ones) ζητεῖis seeking τοὺςthe (ones) προσκυνοῦνταςworshiping αὐτόν·him; 24 πνεῦμαspirit the θεός,God, καὶand τοὺςthe (ones) προσκυνοῦνταςworshiping αὐτὸνhim ἐνin πνεύματιspirit καὶand ἀληθείᾳto truth δεῖit is necessary προσκυνεῖν.to be worshiping. 25 λέγειIs saying αὐτῷto himthe γυνήwoman ΟἶδαI have known ὅτιthat ΜεσσίαςMessiah ἔρχεται,is coming, the (one) λεγόμενοςbeing said Χριστός·Christ; ὅτανwhenever ἔλθῃshould come ἐκεῖνος,that (one), ἀναγγελεῖhe will announce up ἡμῖνto us ἅπαντα.all (things). 26 λέγειIs saying αὐτῇto her the ἸησοῦςJesus ᾿ΕγώI εἰμι,am, the (one) λαλῶνspeaking σοι.to you.

27 ΚαὶAnd ἐπὶupon τούτῳthis [time] ἦλθανcame οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦ,of him, καὶand ἐθαύμαζονthey were wondering ὅτιbecause μετὰwith γυναικὸςwoman ἐλάλει·he was speaking; οὐδεὶςno one μέντοιof course εἶπενsaid ΤίWhat ζητεῖς;are you seeking? or ΤίWhy λαλεῖςare you speaking μετ’with αὐτῆς;her? 28 ἀφῆκενLet go off οὖνtherefore τὴνthe ὑδρίανwater jar αὐτῆςof her the γυνὴwoman καὶand ἀπῆλθενwent away εἰςinto τὴνthe πόλινcity καὶand λέγειis saying τοῖςto the ἀνθρώποιςmen 29 ΔεῦτεHither ἴδετεsee you ἄνθρωπονman ὃςwho εἶπέsaid μοιto me πάνταall (things) which ἐποίησα·I did; μήτιnot what οὗτόςthis ἐστινis the χριστός;Christ? 30 ἐξῆλθονThey came forth ἐκout of τῆςthe πόλεωςcity καὶand ἤρχοντοthey were coming πρὸςtoward αὐτόν.him. 31 ᾿ΕνIn τῷthe μεταξὺbetween ἠρώτωνwere requesting αὐτὸνhim οἱthe μαθηταὶdisciples λέγοντεςsaying Ῥαββεί,Rabbi, φάγε.eat. 32 The (one) δὲbut εἶπενsaid αὐτοῖςto them ᾿ΕγὼI βρῶσινfood ἔχωam having φαγεῖνto eat ἣνwhich ὑμεῖςyou οὐκnot οἴδατε.have known. 33 ἔλεγονWere saying οὖνtherefore οἱthe μαθηταὶdisciples πρὸςtoward ἀλλήλουςone another ΜήNot τιςanyone ἤνεγκενbrought αὐτῷto him φαγεῖν;to eat? 34 λέγειIs saying αὐτοῖςto them the ἸησοῦςJesus ᾿ΕμὸνMy βρῶμάfood ἐστινis ἵναin order that ποιήσωI should do τὸthe θέλημαwill τοῦof the (one) πέμψαντόςhaving sent μεme καὶand τελειώσωI should finish αὐτοῦof him τὸthe ἔργον.work. 35 οὐχNot ὑμεῖςyou λέγετεare saying ὅτιthat ἜτιYet τετράμηνόςfour months ἐστινit is καὶand the θερισμὸςharvest ἔρχεται;is coming? ἰδοὺLook! λέγωI am saying ὑμῖν,to you, ἐπάρατεlift you up τοὺςthe ὀφθαλμοὺςeyes ὑμῶνof you καὶand θεάσασθεview you τὰςthe χώραςfields ὅτιthat λευκαίwhite εἰσινthey are πρὸςtoward θερισμόν·harvest; ἤδηalready 36 the (one) θερίζωνharvesting μισθὸνreward λαμβάνειis receiving καὶand συνάγειis leading together καρπὸνfruit εἰςinto ζωὴνlife αἰώνιον,everlasting, ἵναin order that the (one) σπείρωνsowing ὁμοῦtogether χαίρῃmay rejoice καὶalso the (one) θερίζων.harvesting. 37 ἐνIn γὰρfor τούτῳthis (thing) the λόγοςword ἐστὶνis ἀληθινὸςtrue ὅτιthat ἄλλοςanother ἐστὶνis the (one) σπείρωνsowing καὶand ἄλλοςanother the (one) θερίζων·harvesting; 38 ἐγὼI ἀπέστειλαsent off ὑμᾶςyou θερίζεινto be harvesting which οὐχnot ὑμεῖςyou κεκοπιάκατε·have labored; ἄλλοιothers κεκοπιάκασιν,have labored, καὶand ὑμεῖςyou εἰςinto τὸνthe κόπονlabor αὐτῶνof them εἰσεληλύθατε.you have entered.

39 ᾿ΕκOut of δὲbut τῆςof the πόλεωςcity ἐκείνηςthat πολλοὶmany ἐπίστευσανbelieved εἰςinto αὐτὸνhim τῶνof the ΣαμαρειτῶνSamaritans διὰthrough τὸνthe λόγονword τῆςof the γυναικὸςwoman μαρτυρούσηςbearing witness ὅτιthat ΕἶπένHe said μοιto me πάνταall (things) which ἐποίησα.I did. 40ὡςAs οὖνtherefore ἦλθονcame πρὸςtoward αὐτὸνhim οἱthe Σαμαρεῖται,Samaritans, ἠρώτωνwere requesting αὐτὸνhim μεῖναιto remain παρ’beside αὐτοῖς·them; καὶand ἔμεινενhe remained ἐκεῖthere δύοtwo ἡμέρας.days. 41 καὶAnd πολλῷto much πλείουςmore (ones) ἐπίστευσανbelieved διὰthrough τὸνthe λόγονword αὐτοῦ,of him, 42 τῇto the τεand γυναικὶwoman ἔλεγονthey were saying ὅτιthat ΟὐκέτιNot yet διὰthrough τὴνthe σὴνyour λαλιὰνspeech πιστεύομεν·we are believing; αὐτοὶvery γὰρfor ἀκηκόαμεν,we have heard, καὶand οἴδαμενwe have known ὅτιthat οὗτόςthis (one) ἐστινis ἀληθῶςtruly the σωτὴρsavior τοῦof the κόσμου.world.

43 ΜετὰAfter δὲbut τὰςthe δύοtwo ἡμέραςdays ἐξῆλθενhe went out ἐκεῖθενfrom there εἰςinto τὴνthe Γαλιλαίαν·Galilee; 44 αὐτὸςhe γὰρfor ἸησοῦςJesus ἐμαρτύρησενbore witness ὅτιthat προφήτηςprophet ἐνin τῇthe ἰδίᾳown πατρίδιfather (place) τιμὴνhonor οὐκnot ἔχει.is having. 45 ὅτεWhen οὖνtherefore ἦλθενhe came εἰςinto τὴνthe Γαλιλαίαν,Galilee, ἐδέξαντοreceived αὐτὸνhim οἱthe Γαλιλαῖοι,Galileans, πάνταall (things) ἑωρακότεςhaving seen ὅσαas many (things) as ἐποίησενhe did ἐνin ἸεροσολύμοιςJerusalem ἐνin τῇthe ἑορτῇ,festival, καὶand αὐτοὶthey γὰρfor ἦλθονcame εἰςinto τὴνthe ἑορτήν.festival.

46 ῏ΗλθενHe came οὖνtherefore πάλινagain εἰςinto τὴνthe ΚανὰCana τῆςof the Γαλιλαίας,Galilee, ὅπουwhere ἐποίησενhe made τὸthe ὕδωρwater οἶνον.wine. ΚαὶAnd ἦνwas τιςsome βασιλικὸςroyal [man] οὗof whom the υἱὸςson ἠσθένειwas sick ἐνin Καφαρναούμ·Capernaum; 47 οὗτοςthis (one) ἀκούσαςhaving heard ὅτιthat ἸησοῦςJesus ἥκειis arriving ἐκout of τῆςthe ἸουδαίαςJudea εἰςinto τὴνthe ΓαλιλαίανGalilee ἀπῆλθενwent off πρὸςtoward αὐτὸνhim καὶand ἠρώταwas requestingἵναin order that καταβῇhe should come down καὶand ἰάσηταιhe should heal αὐτοῦof him τὸνthe υἱόν,son, ἤμελλενhe was about γὰρfor ἀποθνήσκειν.to be dying.48 εἶπενSaid οὖνtherefore the ἸησοῦςJesus πρὸςtoward αὐτόνhim ᾿ΕὰνIf ever μὴnot σημεῖαsigns καὶand τέραταportents ἴδητε,you should see, οὐnot μὴnot πιστεύσητε.you would believe. 49 λέγειIs saying πρὸςtoward αὐτὸνhim the βασιλικόςroyal [man] Κύριε,Lord, κατάβηθιcome down πρὶνbefore ἀποθανεῖνto die τὸthe παιδίονlittle boy μου.of me. 50 λέγειIs saying αὐτῷto him the ἸησοῦςJesus Πορεύου·Be going; the υἱόςson σουof you ζῇ.is living. ἐπίστευσενBelieved the ἄνθρωποςman τῷto the λόγῳword ὃνwhich εἶπενsaid αὐτῷto him the ἸησοῦςJesus καὶand ἐπορεύετο.he was going. 51 ἤδηAlready δὲbut αὐτοῦof him καταβαίνοντοςgoing down οἱthe δοῦλοιslaves αὐτοῦof him ὑπήντησανmet αὐτῷhim λέγοντεςsaying ὅτιthat the παῖςboy αὐτοῦof him ζῇ.is living. 52 ἐπύθετοHe inquired οὖνtherefore τὴνthe ὥρανhour παρ’beside αὐτῶνof them ἐνin which κομψότερονmore trim ἔσχεν·he had; εἶπανthey said οὖνtherefore αὐτῷto himὅτιthat ᾿ΕχθὲςYesterday ὥρανhour ἑβδόμηνseventh ἀφῆκενlet go off αὐτὸνhim the πυρετός.fever. 53 ἔγνωKnew οὖνtherefore the πατὴρfather ὅτιthat ἐκείνῃto that τῇthe ὥρᾳhour ἐνin which εἶπενsaid αὐτῷto him the ἸησοῦςJesus The υἱόςson σουof you ζῇ,is living, καὶand ἐπίστευσενhe believed αὐτὸςhe καὶand the οἰκίαhousehold αὐτοῦof him ὅλη.whole. 54 ΤοῦτοThis δὲbut πάλινagain δεύτερονsecond σημεῖονsign ἐποίησενdid the ἸησοῦςJesus ἐλθὼνhaving come ἐκout of τῆςthe ἸουδαίαςJudea εἰςinto τὴνthe Γαλιλαίαν.Galilee.















1 ΤαῦταThese (things) εἰπὼνhaving said ἸησοῦςJesus ἐξῆλθενcame out σὺνtogether with τοῖςthe μαθηταῖςdisciples αὐτοῦof him πέρανother side τοῦof theΧειμάρρουwinter torrent τῶνof the ΚέδρωνCedars ὅπουwhere ἦνwas κῆπος,garden, εἰςinto ὃνwhich εἰσῆλθενhe entered αὐτὸςhe καὶand οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦ.of him. 2 ᾔδειHas known δὲbut καὶalso ἸούδαςJudas the (one) παραδιδοὺςgiving beside αὐτὸνhim τὸνthe τόπον,place, ὅτιbecause πολλάκιςmany times συνήχθηwas led together ἸησοῦςJesus ἐκεῖthere μετὰwith τῶνthe μαθητῶνdisciples αὐτοῦ.of him. 3 The οὖνtherefore ἸούδαςJudas λαβὼνhaving taken τὴνthe σπεῖρανband καὶalso ἐκout of τῶνthe ἀρχιερέωνchief priests καὶand ἐκout of τῶνthe ΦαρισαίωνPharisees ὑπηρέταςsubordinates ἔρχεταιis coming ἐκεῖthere μετὰwith φανῶνtorches καὶand λαμπάδωνlamps καὶand ὅπλων.weapons. 4 ἸησοῦςJesus οὖνtherefore εἰδὼςhaving known πάνταall τὰthe (things) ἐρχόμεναcoming ἐπ’upon αὐτὸνhim ἐξῆλθεν,he came out, καὶand λέγειhe is saying αὐτοῖςto them ΤίναWhom ζητεῖτε;are you seeking? 5 ἀπεκρίθησανThey answered αὐτῷto him ἸησοῦνJesus τὸνthe Ναζωραῖον.Nazarene. λέγειHe is saying αὐτοῖςto them ᾿ΕγώI εἰμι.am. ἱστήκειHad been standing δὲbut καὶalso ἸούδαςJudas the (one) παραδιδοὺςgiving beside αὐτὸνhim μετ’with αὐτῶν.them.

6 ὡςAs οὖνtherefore εἶπενhe said αὐτοῖςto them ᾿ΕγώI εἰμι,am, ἀπῆλθανthey went off εἰςinto τὰthe (things) ὀπίσωbehind καὶand ἔπεσανfell χαμαί.on the ground. 7 πάλινAgain οὖνtherefore ἐπηρώτησενhe inquired upon αὐτούςthem ΤίναWhom ζητεῖτε;are you seeking? οἱThe (ones) δὲbut εἶπανsaidἸησοῦνJesus τὸνthe Ναζωραῖον.Nazarene. 8 ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus ΕἶπονI said ὑμῖνto you ὅτιthat ἐγώI εἰμι·am; εἰif οὖνtherefore ἐμὲme ζητεῖτε,you are seeking, ἄφετεlet you go off τούτουςthese ὑπάγειν·to be going under; 9 ἵναin order that πληρωθῇmight be fulfilled the λόγοςword ὃνwhich εἶπενhe said ὅτιthat ΟὓςWhom δέδωκάςyou have given μοιto me οὐκnot ἀπώλεσαI destroyed ἐξout of αὐτῶνthem οὐδένα.no one.

10 ΣίμωνSimon οὖνtherefore ΠέτροςPeter ἔχωνhaving μάχαιρανsword εἵλκυσενdrew αὐτὴνit καὶand ἔπαισενhe hit τὸνthe τοῦof the ἀρχιερέωςchief priest δοῦλονslave καὶand ἀπέκοψενhe cut off αὐτοῦof him τὸthe ὠτάριονear τὸthe δεξιόν.right. ἦνWas δὲbut ὄνομαname τῷto the δούλῳslave Μάλχος.Malchus. 11 εἶπενSaid οὖνtherefore the ἸησοῦςJesus τῷto the ΠέτρῳPeter ΒάλεThrust τὴνthe μάχαιρανsword εἰςinto τὴνthe θήκην·sheath; τὸthe ποτήριονcup which δέδωκένhas given μοιto me the πατὴρFather οὐnot μὴnot πίωshould I drink αὐτό;it?

12 The οὖνtherefore σπεῖραband καὶand the χιλίαρχοςchiliarch καὶand οἱthe ὑπηρέταιsubordinates τῶνof the ἸουδαίωνJews συνέλαβονtook with τὸνthe ἸησοῦνJesus καὶand ἔδησανbound αὐτὸνhim 13 καὶand ἤγαγονthey led πρὸςtoward ἍννανAnnas πρῶτον·first; ἦνhe was γὰρfor πενθερὸςfather-in-law τοῦof the Καιάφα,Caiaphas, ὃςwho ἦνwas ἀρχιερεὺςchief priest τοῦof the ἐνιαυτοῦyear ἐκείνου·that; 14 ἦνwas δὲbut ΚαιάφαςCaiaphas the (one) συμβουλεύσαςhaving counseled τοῖςto the ἸουδαίοιςJews ὅτιthat συμφέρειit is bearing together ἕναone ἄνθρωπονman ἀποθανεῖνto die ὑπὲρover τοῦthe λαοῦ.people.

15 ἨκολούθειWas following δὲbut τῷto the ἸησοῦJesus ΣίμωνSimon ΠέτροςPeter καὶand ἄλλοςanother μαθητής.disciple. The δὲbut μαθητὴςdisciple ἐκεῖνοςthat ἦνwas γνωστὸςknown τῷto the ἀρχιερεῖ,chief priest, καὶand συνεισῆλθενhe went in with τῷto the ἸησοῦJesus εἰςinto τὴνthe αὐλὴνcourtyard τοῦof the ἀρχιερέως,chief priest, 16 the δὲbut ΠέτροςPeter ἱστήκειhad been standing πρὸςtoward τῇthe θύρᾳdoor ἔξω.outside. ἐξῆλθενWent out οὖνtherefore the μαθητὴςdisciple the ἄλλοςother the γνωστὸςknown τοῦof the ἀρχιερέωςchief priest καὶand εἶπενhe said τῇto the θυρωρῷportress καὶand εἰσήγαγενled in τὸνthe Πέτρον.Peter. 17 λέγειIs saying οὖνtherefore τῷto the ΠέτρῳPeter the παιδίσκηservant girl the θυρωρόςportress ΜὴNot καὶalso σὺyou ἐκout of τῶνthe μαθητῶνdisciples εἶyou are τοῦof the ἀνθρώπουman τούτου;this? λέγειIs saying ἐκεῖνοςthat (one) ΟὐκNot εἰμί.I am. 18 ἱστήκεισανHad been standing δὲbut οἱthe δοῦλοιslaves καὶand οἱthe ὑπηρέταιsubordinates ἀνθρακιὰνcharcoal fire πεποιηκότες,having made, ὅτιbecause ψύχοςcold ἦν,it was, καὶand ἐθερμαίνοντο·they were warming themselves; ἦνwas δὲbut καὶalso the ΠέτροςPeter μετ’with αὐτῶνthem ἑστὼςhaving stood καὶand θερμαινόμενος.warming himself.

19 The οὖνtherefore ἀρχιερεὺςchief priest ἠρώτησενquestioned τὸνthe ἸησοῦνJesus περὶabout τῶνthe μαθητῶνdisciples αὐτοῦof him καὶand περὶabout τῆςthe διδαχῆςteaching αὐτοῦ.of him. 20 ἀπεκρίθηAnswered αὐτῷto him ἸησοῦςJesus ᾿ΕγὼI παρρησίᾳoutspokenly λελάληκαI have spoken τῷto the κόσμῳ·world; ἐγὼI πάντοτεalways ἐδίδαξαtaught ἐνin συναγωγῇsynagogue καὶand ἐνin τῷthe ἱερῷ,temple, ὅπουwhere πάντεςall οἱthe ἸουδαῖοιJews συνέρχονται,are coming together, καὶand ἐνin κρυπτῷhidden [place] ἐλάλησαI spoke οὐδέν·nothing; 21 τίwhy μεme ἐρωτᾷς;are you questioning? ἐρώτησονQuestion τοὺςthe (ones) ἀκηκοόταςhaving heard τίwhat ἐλάλησαI spoke αὐτοῖς·to them; ἴδεsee! οὗτοιthese οἴδασινhave known what (things) εἶπονsaid ἐγώ.I. 22 ταῦταThese (things)δὲbut αὐτοῦof him εἰπόντοςhaving said εἷςone παρεστηκὼςhaving stood alongside τῶνof the ὑπηρετῶνsubordinates ἔδωκενgave ῥάπισμαslap τῷto the ἸησοῦJesus εἰπώνhaving said ΟὕτωςThus ἀποκρίνῃare you answering τῷto the ἀρχιερεῖ;chief priest? 23 ἀπεκρίθηAnswered αὐτῷto him ἸησοῦςJesus ΕἰIf κακῶςbadly ἐλάλησα,I spoke, μαρτύρησονbear witness περὶabout τοῦthe κακοῦ·bad; εἰif δὲbut καλῶς,finely, τίwhy μεme δέρεις;are you flaying? 24 ᾿ΑπέστειλενSent off οὖνtherefore αὐτὸνhim the ἍνναςAnnas δεδεμένονhaving been bound πρὸςtoward ΚαιάφανCaiaphas τὸνthe ἀρχιερέα.high priest.

25 ῏ΗνWas δὲbut ΣίμωνSimon ΠέτροςPeter ἑστὼςhaving stood καὶand θερμαινόμενος.warming himself. εἶπονThey said οὖνtherefore αὐτῷto him ΜὴNot καὶalso σὺyou ἐκout of τῶνthe μαθητῶνdisciples αὐτοῦof him εἶ;you are? ἠρνήσατοDenied ἐκεῖνοςthat one καὶand εἶπενsaid ΟὐκNot εἰμί.I am. 26 λέγειIs saying εἷςone ἐκout of τῶνthe δούλωνslaves τοῦof the ἀρχιερέως,chief priest, συγγενὴςrelative ὢνbeing οὗof whom ἀπέκοψενcut off ΠέτροςPeter τὸthe ὠτίονear ΟὐκNot ἐγώI σεyou εἶδονsaw ἐνin τῷthe κήπῳgarden μετ’with αὐτοῦ;him? 27 πάλινAgain οὖνtherefore ἠρνήσατοdenied Πέτρος·Peter; καὶand εὐθέωςimmediately ἀλέκτωρcock ἐφώνησεν.sounded.

28 ἌγουσινThey are leading οὖνtherefore τὸνthe ἸησοῦνJesus ἀπὸfrom τοῦthe ΚαιάφαCaiaphas εἰςinto τὸthe πραιτώριον·praetorium; ἦνit was δὲbut πρωί·early. καὶAnd αὐτοὶthey οὐκnot εἰσῆλθονentered εἰςinto τὸthe πραιτώριον,praetorium, ἵναin order that μὴnot μιανθῶσινshould get defiled ἀλλὰbut φάγωσινthey might eat τὸthe πάσχα.passover. 29 ἐξῆλθενWent forth οὖνtherefore the ΠειλᾶτοςPilate ἔξωoutside πρὸςtoward αὐτοὺςthem καὶand φησινis saying ΤίναWhat κατηγορίανaccusation φέρετεare you bringing τοῦof the ἀνθρώπουman τούτου;this? 30 ἀπεκρίθησανThey answered καὶand εἶπανthey said αὐτῷto himΕἰIf μὴnot ἦνwas οὗτοςthis (one) κακὸνbad ποιῶν,doing, οὐκnot ἄνlikely σοιto you παρεδώκαμενwe gave beside αὐτόν.him. 31 εἶπενSaid οὖνtherefore αὐτοῖςto them ΠειλᾶτοςPilate ΛάβετεTake αὐτὸνhim ὑμεῖς,you, καὶand κατὰaccording to τὸνthe νόμονlaw ὑμῶνof you κρίνατεjudge αὐτόν.him. εἶπονSaid αὐτῷto him οἱthe ἸουδαῖοιJews ἩμῖνTo us οὐκnot ἔξεστινit is lawful ἀποκτεῖναιto kill οὐδένα·no one; 32 ἵναthat the λόγοςword τοῦof the ἸησοῦJesus πληρωθῇmight be fulfilled ὃνwhich εἶπενhe said σημαίνωνsignifying ποίῳto what sort of θανάτῳdeath ἤμελλενhe was about ἀποθνήσκειν.to die.

33 ΕἰσῆλθενEntered οὖνtherefore πάλινagain εἰςinto τὸthe πραιτώριονpraetorium the ΠειλᾶτοςPilate καὶand ἐφώνησενhe sounded for τὸνthe ἸησοῦνJesus καὶand εἶπενhe said αὐτῷto him ΣὺYou εἶare the βασιλεὺςking τῶνof the Ἰουδαίων;Jews? 34 ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus ᾿ΑπὸFrom σεαυτοῦyourself σὺyou τοῦτοthis λέγειςare saying or ἄλλοιothers εἶπόνsaid σοιto you περὶabout ἐμοῦ;me? 35 ἀπεκρίθηAnswered the ΠειλᾶτοςPilate ΜήτιNot what ἐγὼI ἸουδαῖόςJew εἰμι;am? τὸThe ἔθνοςnation τὸthe σὸνyour καὶand οἱthe ἀρχιερεῖςchief priests παρέδωκάνgave beside σεyou ἐμοί·to me; τίwhat ἐποίησας;did you do? 36 ἀπεκρίθηAnswered ἸησοῦςJesus The βασιλείαkingdom the ἐμὴmine οὐκnot ἔστινis ἐκout of τοῦthe κόσμουworld τούτου·this; εἰif ἐκout of τοῦthe κόσμουworld τούτουthis ἦνwas the βασιλείαkingdom the ἐμή,mine, οἱthe ὑπηρέταιsubordinates οἱthe ἐμοὶmine ἠγωνίζοντοwere struggling ἄν,likely, ἵναin order that μὴnot παραδοθῶI should be given beside τοῖςto the Ἰουδαίοις·Jews; νῦνnow δὲbut the βασιλείαkingdom the ἐμὴmine οὐκnot ἔστινis ἐντεῦθεν.from here. 37 εἶπενSaid οὖνtherefore αὐτῷto him the ΠειλᾶτοςPilate ΟὐκοῦνNot-therefore βασιλεὺςking εἶare σύ;you? ἀπεκρίθηAnswered the ἸησοῦςJesus ΣὺYou λέγειςare saying ὅτιthat βασιλεύςking εἰμι.I am. ἐγὼI εἰςinto τοῦτοthis γεγέννημαιI have been born καὶand εἰςinto τοῦτοthis ἐλήλυθαI have come εἰςinto τὸνthe κόσμονworld ἵναin order that μαρτυρήσωI should bear witness τῇto the ἀληθείᾳ·truth; πᾶςeveryone   the ὢνbeing ἐκout ofτῆςthe ἀληθείαςtruth ἀκούειis hearing μουof me τῆςof the φωνῆς.voice. 38 λέγειIs saying αὐτῷto him the ΠειλᾶτοςPilate ΤίWhat ἐστινis ἀλήθεια;truth?

ΚαὶAnd τοῦτοthis εἰπὼνhaving said πάλινagain ἐξῆλθενhe went out πρὸςtoward τοὺςthe Ἰουδαίους,Jews, καὶand λέγειhe is saying αὐτοῖςto them ᾿ΕγὼI οὐδεμίανnot one εὑρίσκωI am finding ἐνin αὐτῷhim αἰτίαν·cause; 39 ἔστινis δὲbut συνήθειαcustom ὑμῖνto you ἵναin order that ἕναone ἀπολύσωI should release ὑμῖνto you ἐνin τῷthe πάσχα·passover; βούλεσθεare you wishing οὖνtherefore ἀπολύσωI should release ὑμῖνto you τὸνthe βασιλέαking τῶνof the Ἰουδαίων;Jews? 40 ἐκραύγασανThey cried out οὖνtherefore πάλινagain λέγοντεςsaying ΜὴNot τοῦτονthis (one) ἀλλὰbut τὸνthe Βαραββᾶν.Barabbas. ἦνWas δὲbut the ΒαραββᾶςBarabbas λῃστής.robber.




Leave a Reply

Powered by

Up ↑

%d bloggers like this: