Please Support the Textual and Bible Translation Work


The Greek-English New Testament Interlinear (GENTI)

Textual Commentary Symbols

♠ The spade symbol means that the Updated American Standard Version (UASV) is completed for this chapter. It will be linked to jump you to that Bible book. ♣ The club symbol means that there is a textual issue in this verse in this variant unit. It will be linked to jump you to that textual commentary article. ♦ The diamond symbol means that there is an exegetical commentary chapter for this Bible book. It will be linked to jump you to that exegetical commentary article. ♥ The heart symbol means that there is a Bible difficulty for the verse of this Bible book. It will be linked to jump you to that Bible difficulty article. NOTE: This project is underway, so there may be changes/corrections at times and more material will be added as well (Textual Articles♣, Bible Difficulty Articles♥, Exegetical Commentary♦, and UASV translation♠).



1 ᾿ΕπειδήπερSince even πολλοὶmany ἐπεχείρησανtook in hand ἀνατάξασθαιto compile διήγησινstatement περὶabout τῶνthe πεπληροφορημένωνhaving been carried through to the full ἐνin ἡμῖνus πραγμάτων,of facts, 2 καθὼςaccording as παρέδοσανgave over ἡμῖνto us οἱthe ἀπ’from ἀρχῆςbeginning αὐτόπταιeyewitnesses καὶand ὑπηρέταιsubordinates γενόμενοιhaving become τοῦof the λόγου,word, 3 ἔδοξεit seemed [good] κἀμοὶalso to me παρηκολουθηκότιhaving followed closely ἄνωθενfrom above πᾶσινto all (things) ἀκριβῶςaccurately καθεξῆςin order σοιto you γράψαι,to write, κράτιστεmost mighty Θεόφιλε,Theophilus, 4 ἵναin order that  t ἐπιγνῷςyou might know upon περὶabout ὧνwhich  κατηχήθηςyou have been taught orally λόγωνof words τὴνthe ἀσφάλειαν.safeness.

5 ᾿ΕγένετοHappened to be ἐνin ταῖςthe ἡμέραιςdays Ἡρῴδουof Herod βασιλέωςking τῆςof the ἸουδαίαςJudea ἱερεύςpriest τιςsomeone ὀνόματιto name ΖαχαρίαςZechariah ἐξout of ἐφημερίαςupon-day [service] ᾿Αβιά,of Abijah, καὶand γυνὴwoman αὐτῷto him ἐκout of τῶνthe θυγατέρωνdaughters ᾿Ααρών,of Aaron, καὶand τὸthe ὄνομαname αὐτῆςof her ᾿Ελεισάβετ.Elizabeth. 6 ἦσανWere δὲbut δίκαιοιrighteousἀμφότεροιboth (ones) ἐναντίονin front τοῦof the θεοῦ,God, πορευόμενοιgoing their way ἐνin πάσαιςall ταῖςthe ἐντολαῖςcommandments καὶand δικαιώμασινrighteous requirements τοῦof the κυρίουLord ἄμεμπτοι.blameless (ones). 7 καὶAnd οὐκnot ἦνwas αὐτοῖςto them τέκνον,child, καθότιaccording to which ἦνwas the ᾿ΕλεισάβετElizabeth στεῖρα,barren, καὶand ἀμφότεροιboth (ones) προβεβηκότεςhaving advanced ἐνin ταῖςthe ἡμέραιςdays αὐτῶνof them ἦσαν.were.

8 ᾿ΕγένετοIt happened to be δὲbut ἐνin τῷthe ἱερατεύεινto be serving as priest αὐτὸνhim ἐνin τῇthe τάξειorder τῆςof the ἐφημερίαςupon-day [service] αὐτοῦof him ἔναντιin front τοῦof the θεοῦGod 9 κατὰaccording to τὸthe ἔθοςcustom τῆςof the ἱερατίαςpriestly office ἔλαχεhe obtained by lot τοῦof the θυμιᾶσαιto offer incense εἰσελθὼνhaving entered εἰςinto τὸνthe ναὸνdivine habitation τοῦof the κυρίου,Lord, 10 καὶand πᾶνall τὸthe πλῆθοςmultitude ἦνwas τοῦof the λαοῦpeople προσευχόμενονpraying ἔξωoutside τῇto the ὥρᾳhour τοῦof the θυμιάματος·incensing; 11 ὤφθηwas seen δὲbut αὐτῷto him ἄγγελοςangel Κυρίουof Lord ἑστὼςhaving stood ἐκout of δεξιῶνright-hand [places] τοῦof the θυσιαστηρίουaltar τοῦof the θυμιάματος.incense. 12 καὶAnd ἐταράχθηbecame troubled ΖαχαρίαςZechariah ἰδών,having seen, καὶand φόβοςfear ἐπέπεσενfell over ἐπ’upon αὐτόν.him. 13 εἶπενSaid δὲbut πρὸςtoward αὐτὸνhim the ἄγγελοςangel ΜὴNot φοβοῦ,be fearing, Ζαχαρία,Zechariah, διότιbecause εἰσηκούσθηwas heard within the δέησίςsupplication σου,of you, καὶand the γυνήwoman σουof you ᾿ΕλεισάβετElizabeth γεννήσειwill give birth υἱόνson σοι,to you, καὶand καλέσειςyou will call τὸthe ὄνομαname αὐτοῦof him Ἰωάνην·John; 14 καὶand ἔσταιwill be χαράjoy σοιto you καὶand ἀγαλλίασις,exultation, καὶand πολλοὶmany ἐπὶupon τῇthe γενέσειorigin αὐτοῦof him χαρήσονται·will rejoice; 15 ἔσταιhe will be γὰρfor μέγαςgreat ἐνώπιονin sight Κυρίου,of Lord, καὶand οἶνονwine καὶand σίκεραstrong drink οὐnot μὴnot πίῃ,he might drink, καὶand πνεύματοςof spirit ἁγίουholy πλησθήσεταιhe will be filled ἔτιyet ἐκout of κοιλίαςcavity μητρὸςof mother αὐτοῦ,of him, 16 καὶand πολλοὺςmany τῶνof the υἱῶνsons Ἰσραὴλof Israel ἐπιστρέψειhe will turn back ἐπὶupon ΚύριονLord τὸνthe θεὸνGod αὐτῶν·of them; 17 καὶand αὐτὸςhe προελεύσεταιwill go ahead ἐνώπιονin sight αὐτοῦof him ἐνin πνεύματιspirit καὶand δυνάμειpower Ἠλεία,of Elijah, ἐπιστρέψαιto turn back καρδίαςhearts πατέρωνof fathers ἐπὶupon τέκναchildren καὶand ἀπειθεῖςdisobedient (ones) ἐνin φρονήσειsensibleness δικαίων,of righteous (ones), ἑτοιμάσαιto get ready Κυρίῳto Lord λαὸνpeople κατεσκευασμένον.having been furnished down.

18 καὶAnd εἶπενsaid ΖαχαρίαςZechariah πρὸςtoward τὸνthe ἄγγελονangel ΚατὰAccording to τίwhat γνώσομαιshall I know τοῦτο;this? ἐγὼI γάρfor εἰμιam πρεσβύτηςaged καὶand the γυνήwoman μουof me προβεβηκυῖαhaving advanced ἐνin ταῖςthe ἡμέραιςdays αὐτῆς.of her. 19 καὶAnd ἀποκριθεὶςhaving answered the ἄγγελοςangel εἶπενsaid αὐτῷto him ᾿ΕγώI εἰμιam ΓαβριὴλGabriel the (one) παρεστηκὼςhaving been standing alongside ἐνώπιονin sight τοῦof the θεοῦ,God, καὶand ἀπεστάληνI was sent off λαλῆσαιto speak πρὸςtoward σὲyou καὶand εὐαγγελίσασθαίto declare good news σοιto you ταῦτα·these (things); 20 καὶandἰδοὺlook! ἔσῃyou will be σιωπῶν(one) being silent καὶand μὴnot δυνάμενοςbeing able λαλῆσαιto speak ἄχριuntil ἧςof which ἡμέραςday γένηταιshould take place ταῦτα,these (things), ἀνθ’instead of ὧνwhich (things) οὐκnot ἐπίστευσαςyou believed τοῖςto the λόγοιςwords μου,of me, οἵτινεςwhich πληρωθήσονταιwill be fulfilled εἰςinto τὸνthe καιρὸνappointed time αὐτῶν.of them. 21 καὶAnd ἦνwas the λαὸςpeople προσδοκῶνwaiting for τὸνthe Ζαχαρίαν,Zechariah, καὶand ἐθαύμαζονwere wondering ἐνin τῷthe χρονίζεινto be taking [his] time ἐνinτῷthe ναῷdivine habitation αὐτόν.him. 22 ἐξελθὼνHaving come out δὲbut οὐκnot ἐδύνατοhe was able λαλῆσαιto speak αὐτοῖς,to them, καὶand ἐπέγνωσανthey recognized ὅτιthat ὀπτασίανsight ἑώρακενhe had seen ἐνin τῷthe ναῷ·divine habitation; καὶand αὐτὸςhe ἦνwas διανεύων(one) making signs αὐτοῖς,to them, καὶand διέμενενwas remaining κωφός.dumb. 23 ΚαὶAnd ἐγένετοit happened ὡςas ἐπλήσθησανwere fulfilled αἱthe ἡμέραιdays τῆςof the λειτουργίαςpublic service αὐτοῦ,of him, ἀπῆλθενhe went off εἰςinto τὸνthe οἶκονhouse αὐτοῦ.of him.

24 ΜετὰAfter δὲbut ταύταςthese τὰςthe ἡμέραςdays συνέλαβενconceived ᾿ΕλεισάβετElizabeth the γυνὴwoman αὐτοῦ·of him; καὶand περιέκρυβενshe was hiding round about ἑαυτὴνherself μῆνας[for] months πέντε,five, λέγουσαsaying ὅτιthat 25 ΟὕτωςThus μοιto me πεποίηκενhas done ΚύριοςLord ἐνin ἡμέραιςdays αἷςto which ἐπεῖδενhe looked upon ἀφελεῖνto lift up off ὄνειδόςreproach μουof me ἐνin ἀνθρώποις.men.

26 ᾿ΕνIn δὲbut τῷthe μηνὶmonth τῷthe ἕκτῳsixth ἀπεστάληwas sent off the ἄγγελοςangel ΓαβριὴλGabriel ἀπὸfrom τοῦthe θεοῦGod εἰςinto πόλινcity τῆςof the ΓαλιλαίαςGalilee to which [city] ὄνομαname ΝαζαρὲτNazareth 27 πρὸςtoward παρθένονvirgin ἐμνηστευμένηνhaving been promised in marriage ἀνδρὶto male person to whom ὄνομαname ἸωσὴφJoseph ἐξout of οἴκουhouse Δαυείδ,of David, καὶand τὸthe ὄνομαname τῆςof the παρθένουvirgin Μαριάμ.Mary. 28 καὶAnd εἰσελθὼνhaving entered πρὸςtoward αὐτὴνher εἶπενhe said Χαῖρε,Be rejoicing, κεχαριτωμένη,(one) having been highly favored, the κύριοςLord μετὰwith σοῦ.you. 29 The (one) δὲbut ἐπὶupon τῷthe λόγῳword διεταράχθηwas deeply disturbed καὶand διελογίζετοwas reasoning out ποταπὸςof what sort εἴηwould be the ἀσπασμὸςgreeting οὗτος.this. 30 καὶAnd εἶπενsaid the ἄγγελοςangel αὐτῇto her ΜὴNot φοβοῦ,be fearing, Μαριάμ,Mary, εὗρεςyou found γὰρfor χάρινfavor παρὰbeside τῷthe θεῷ·God; 31 καὶand ἰδοὺlook! συλλήμψῃyou will conceive ἐνin γαστρὶbelly καὶand τέξῃyou will give birth to υἱόν,son, καὶand καλέσειςyou will call τὸthe ὄνομαname αὐτοῦof him Ἰησοῦν.Jesus. 32 οὗτοςThis one ἔσταιwill be μέγαςgreat καὶand υἱὸςSon Ὑψίστουof Most High κληθήσεται,will be called, καὶand δώσειwill give αὐτῷto him ΚύριοςLord the θεὸςGod τὸνthe θρόνονthrone Δαυεὶδof David τοῦof the πατρὸςfather αὐτοῦ,of him, 33 καὶand βασιλεύσειhe will reign ἐπὶupon τὸνthe οἶκονhouse Ἰακὼβof Jacob εἰςinto τοὺςthe αἰῶνας,ages, καὶand τῆςof the βασιλείαςkingdom αὐτοῦof him οὐκnot ἔσταιwill be τέλος.end.

34 εἶπενSaid δὲbut ΜαριὰμMary πρὸςtoward τὸνthe ἄγγελονAngel ΠῶςHow ἔσταιwill be τοῦτο,this, ἐπεὶsince ἄνδραmale person οὐnot γινώσκω;am knowing? 35 καὶAnd ἀποκριθεὶςhaving answered the ἄγγελοςangel εἶπενsaid αὐτῇto her ΠνεῦμαSpirit ἅγιονholy ἐπελεύσεταιwill come over ἐπὶupon σέ,you, καὶand δύναμιςpower Ὑψίστουof Most High ἐπισκιάσειwill overshadow σοι·you; διὸthrough which καὶalso τὸthe γεννώμενονone being born ἅγιονholy κληθήσεται,will be called, υἱὸςSon θεοῦ·of God; 36 καὶand ἰδοὺlook! ᾿ΕλεισάβετElizabeth the συγγενίςrelative σουof you καὶalso αὐτὴvery συνείληφενshe has conceived υἱὸνson ἐνin γήρειold age αὐτῆς,of her, καὶand οὗτοςthis μὴνmonth ἕκτοςsixth ἐστὶνis αὐτῇto her τῇthe (one) καλουμένῃbeing called στείρᾳ·barren; 37 ὅτιbecause οὐκnot ἀδυνατήσειwill be impossible παρὰbeside τοῦthe θεοῦGod πᾶνevery ῥῆμα.saying. 38 εἶπενSaid δὲbut ΜαριάμMary ἸδοὺLook! The δούληslave girl Κυρίου·of Lord; γένοιτόmay it take place μοιto me κατὰaccording to τὸthe ῥῆμάsaying σου.of you. καὶAnd ἀπῆλθενwent off ἀπ’from αὐτῆςher the ἄγγελος.angel.

39 ᾿ΑναστᾶσαHaving stood up δὲbut ΜαριὰμMary ἐνin ταῖςthe ἡμέραιςdays ταύταιςthese ἐπορεύθηwent her way εἰςinto τὴνthe ὀρινὴνmountainous [country] μετὰwith σπουδῆςhaste εἰςinto πόλινcity Ἰούδα,of Judah, 40 καὶand εἰσῆλθενentered εἰςinto τὸνthe οἶκονhouse Ζαχαρίουof Zechariah καὶand ἠσπάσατοgreeted τὴνthe ᾿Ελεισάβετ.Elizabeth. 41 καὶAnd ἐγένετο,it happened, ὡςas ἤκουσενheard τὸνthe ἀσπασμὸνgreeting τῆςof the ΜαρίαςMary the ᾿Ελεισάβετ,Elizabeth, ἐσκίρτησενleaped τὸthe βρέφοςinfant ἐνin τῇthe κοιλίᾳcavity αὐτῆς,of her, καὶand ἐπλήσθηwas filled πνεύματοςof spirit ἁγίουholy the ᾿Ελεισάβετ,Elizabeth, 42 καὶand ἀνεφώνησενshe sounded up κραυγῇto outcry μεγάλῃgreat καὶand εἶπενsaid Εὐλογημένη(One) having been blessed σὺyou ἐνin γυναιξίν,women, καὶand εὐλογημένος(one) having been blessed the καρπὸςfruit τῆςof the κοιλίαςcavity σου.of you. 43 καὶAnd πόθενfrom where μοιto me τοῦτοthis (thing) ἵναin order that ἔλθῃshould come the μήτηρmother τοῦof the κυρίουLord μουof me πρὸςtoward ἐμέ;me? 44 ἰδοὺLook! γὰρFor ὡςas ἐγένετοoccurred the φωνὴvoice τοῦof the ἀσπασμοῦgreeting σουof you εἰςinto τὰthe ὦτάears μου,of me, ἐσκίρτησενleaped ἐνin ἀγαλλιάσειexultation τὸthe βρέφοςinfant ἐνin τῇthe κοιλίᾳcavity μου.of me. 45 καὶAnd μακαρίαhappy the [woman] πιστεύσασαhaving believed ὅτιbecause ἔσταιwill be τελείωσιςcomplete performance τοῖςto the (things) λελαλημένοιςhaving been spoken αὐτῇto her παρὰbeside Κυρίου.Lord.

46 ΚαὶAnd εἶπενsaid ΜαριάμMary ΜεγαλύνειMagnifies the ψυχήsoul μουof me τὸνthe Κύριον,Lord, 47 καὶand ἠγαλλίασενexulted τὸthe πνεῦμάspirit μουof me ἐπὶupon τῷthe θεῷGod τῷthe σωτῆρίsavior μου·of me; 48 ὅτιbecause ἐπέβλεψενhe looked over ἐπὶupon τὴνthe ταπείνωσινlow position τῆςof the δούληςslave girl αὐτοῦ,of him, ἰδοὺlook! γὰρfor ἀπὸfrom τοῦthe νῦνnow μακαριοῦσίνwill pronounce happy μεme πᾶσαιall αἱthe γενεαί·generations; 49 ὅτιbecause ἐποίησένdid μοιto me μεγάλαgreat (things) the δυνατός,powerful (One), καὶand ἅγιονholy τὸthe ὄνομαname αὐτοῦ,of him, 50 καὶand τὸthe ἔλεοςmercy αὐτοῦof him εἰςinto γενεὰςgenerations καὶand γενεάςgenerations τοῖςto the (ones) φοβουμένοιςfearing αὐτόν.him. 51 ᾿ΕποίησενHe did κράτοςmight ἐνin βραχίονιarm αὐτοῦ,of him, διεσκόρπισενhe scattered ὑπερηφάνουςsuperior (ones) διανοίᾳto intention καρδίαςof heart αὐτῶν·of them; 52 καθεῖλενhe took down δυνάσταςpotentates ἀπὸfrom θρόνωνthrones καὶand ὕψωσενexalted ταπεινούς,lowly (ones), 53 πεινῶνταςhungering (ones) ἐνέπλησενhe infilled ἀγαθῶνof good (things) καὶand πλουτοῦντας(ones) being rich ἐξαπέστειλενhe sent off out κενούς.empty. 54 ἀντελάβετοHe came to the aid Ἰσραὴλof Israel παιδὸςboy αὐτοῦ,of him, μνησθῆναιto call to mind ἐλέους,of mercy, 55 καθὼςaccording as ἐλάλησενhe spoke πρὸςtoward τοὺςthe πατέραςfathers ἡμῶν,of us, τῷto the ᾿ΑβραὰμAbraham καὶand τῷto the σπέρματιseed αὐτοῦof him εἰςinto τὸνthe αἰῶνα.age. 56 ἜμεινενRemained δὲbut ΜαριὰμMary σὺνtogether with αὐτῇher ὡςas μῆναςmonths τρεῖς,three, καὶand ὑπέστρεψενreturned εἰςinto τὸνthe οἶκονhouse αὐτῆς.of her.

57 ΤῇTo the δὲbut ᾿ΕλεισάβετElizabeth ἐπλήσθηwas filled the χρόνοςtime τοῦof the τεκεῖνto give birth αὐτήν,her, καὶand ἐγέννησενshe gave birth υἱόν.son. 58 καὶAnd ἤκουσανheard οἱthe περίοικοιneighbors καὶand οἱthe συγγενεῖςrelatives αὐτῆςof her ὅτιthat ἐμεγάλυνενmagnified ΚύριοςLord τὸthe ἔλεοςmercy αὐτοῦof him μετ’with αὐτῆς,her, καὶand συνέχαιρονthey were rejoicing with αὐτῇ.her. 59 ΚαὶAnd ἐγένετοit occurred ἐνin τῇthe ἡμέρᾳday τῇthe ὀγδόῃeighth ἦλθανthey came περιτεμεῖνto circumcise τὸthe παιδίον,little boy, καὶand ἐκάλουνthey were calling αὐτὸit ἐπὶupon τῷthe ὀνόματιname τοῦof the πατρὸςfather αὐτοῦof it Ζαχαρίαν.Zechariah. 60 καὶAnd ἀποκριθεῖσαhaving answered the μήτηρmother αὐτοῦof it εἶπενsaid Οὐχί,No, ἀλλὰbut κληθήσεταιhe will be called Ἰωάνης.John. 61 καὶAnd εἶπανthey said πρὸςtoward αὐτὴνher ὅτιthat ΟὐδεὶςNo one ἔστινis ἐκout of τῆςthe συγγενείαςrelationship σουof you ὃςwho καλεῖταιis being called τῷto the ὀνόματιname τούτῳ.this. 62 ἐνένευονThey were nodding in δὲbut τῷto the πατρὶfather αὐτοῦof it τὸthe τίwhat ἂνlikely θέλοιhe would will καλεῖσθαιto be being called αὐτό.it. 63 καὶAnd αἰτήσαςhaving asked for πινακίδιονtabletἔγραψενhe wrote λέγωνsaying ἸωάνηςJohn ἐστὶνis ὄνομαname αὐτοῦ.of it. καὶAnd ἐθαύμασανwondered πάντες.all. 64 ἀνεῴχθηWas opened δὲbut τὸthe στόμαmouth αὐτοῦof him παραχρῆμαinstantly καὶand the γλῶσσαtongue αὐτοῦ,of him, καὶand ἐλάλειhe was speaking εὐλογῶνblessing τὸνthe θεόν.God. 65 ΚαὶAnd ἐγένετοcame to be ἐπὶupon πάνταςall φόβοςfear τοὺςthe περιοικοῦντας(ones) dwelling around αὐτούς,them, καὶand ἐνin ὅλῃwhole τῇthe ὀρινῇmountainous [country] τῆςof the ἸουδαίαςJudea διελαλεῖτοwas being spoken through πάνταall τὰthe ῥήματαsayings ταῦτα,these, 66 καὶand ἔθεντοput πάντεςall οἱthe (ones) ἀκούσαντεςhaving heard ἐνin τῇthe καρδίᾳheart αὐτῶν,of them, λέγοντεςsaying ΤίWhat ἄραreally τὸthe παιδίονlittle boy τοῦτοthis ἔσται;will be? καὶAnd γὰρfor χεὶρhand Κυρίουof Lord ἦνwas μετ’was αὐτοῦ.it.

67 ΚαὶAnd ΖαχαρίαςZechariah the πατὴρfather αὐτοῦof it ἐπλήσθηwas filled πνεύματοςof spirit ἁγίουholy καὶand ἐπροφήτευσενprophesied λέγωνsaying 68 ΕὐλογητὸςBlessed ΚύριοςLord the θεὸςGod τοῦof the Ἰσραήλ,Israel, ὅτιbecause ἐπεσκέψατοhe looked upon καὶand ἐποίησενdid λύτρωσινdeliverance τῷto the λαῷpeople αὐτοῦ,of him, 69 καὶand ἤγειρενhe raised up κέραςhorn σωτηρίαςof salvation ἡμῖνto us ἐνin οἴκῳhouse Δαυεὶδof David παιδὸςboy αὐτοῦ,of him, 70 καθὼςaccording as ἐλάλησενhe spoke διὰthrough στόματοςmouth τῶνof the ἁγίωνholy ἀπ’from αἰῶνοςage προφητῶνprophets αὐτοῦ,of him, 71 σωτηρίανsalvation ἐξout of ἐχθρῶνenemies ἡμῶνof us καὶand ἐκout of χειρὸςhand πάντωνof all τῶνthe (ones) μισούντωνhating ἡμᾶς,us, 72 ποιῆσαιto do ἔλεοςmercy μετὰwith τῶνthe πατέρωνfathers ἡμῶνof us καὶand μνησθῆναιto call to mind διαθήκηςof covenant ἁγίαςholy αὐτοῦ,of him, 73 ὅρκονoath ὃνwhich ὤμοσενhe swore πρὸςtoward ᾿ΑβραὰμAbraham τὸνthe πατέραfather ἡμῶν,of us, 74 τοῦof the δοῦναιto give ἡμῖνto us ἀφόβωςfearlessly ἐκout of χειρὸςhand ἐχθρῶνof enemies ῥυσθένταςhaving been drawn λατρεύεινto be rendering sacred service αὐτῷto him 75 ἐνin ὁσιότητιloyalty καὶand δικαιοσύνῃrighteousness ἐνώπιονin sight αὐτοῦof himπάσαιςto all ταῖςthe ἡμέραιςdays ἡμῶν.of us. 76 ΚαὶAnd σὺyou δέ,but, παιδίον,little boy, προφήτηςprophet Ὑψίστουof Most High κληθήσῃ,you will be called, προπορεύσῃyou will go your way before γὰρfor ἐνώπιονin sight Κυρίουof Lord ἑτοιμάσαιto make ready ὁδοὺςwaysαὐτοῦ,of him, 77 τοῦof the δοῦναιto give γνῶσινknowledge σωτηρίαςof salvation τῷto the λαῷpeople αὐτοῦof him ἐνin ἀφέσειletting go off ἁμαρτιῶνof sins αὐτῶν,of them, 78 διὰthrough σπλάγχναintestines ἐλέουςof mercy θεοῦof God ἡμῶν,of us, ἐνin οἷςwhich ἐπισκέψεταιwill look upon ἡμᾶςus ἀνατολὴdaybreak ἐξout of ὕψους,height, 79 ἐπιφᾶναιto shine upon τοῖςto the (ones) ἐνin σκότειdarkness καὶand σκιᾷshadow θανάτουof death καθημένοις,sitting, τοῦof the κατευθῦναιto straighten down τοὺςthe πόδαςfeet ἡμῶνof us εἰςinto ὁδὸνway εἰρήνης.of peace.

80 ΤὸThe δὲbut παιδίονlittle boy ηὔξανεwas growing καὶand ἐκραταιοῦτοwas getting mighty πνεύματι,to spirit, καὶand ἦνhe was ἐνin ταῖςthe ἐρήμοιςdesolate [places] ἕωςuntil ἡμέραςday ἀναδείξεωςof showing up αὐτοῦof him πρὸςtoward τὸνthe Ἰσραήλ.Israel.


1 ᾿ΕγένετοIt happened δὲbut ἐνin ταῖςthe ἡμέραιςdays ἐκείναιςthose ἐξῆλθενwent out δόγμαdecree παρὰbeside ΚαίσαροςCaesar ΑὐγούστουAugustus ἀπογράφεσθαιto be getting registered πᾶσανall τὴνthe οἰκουμένην·inhabited [earth]; 2 αὕτηthis ἀπογραφὴregistration πρώτηfirst ἐγένετοoccurred ἡγεμονεύοντοςbeing governor τῆςof the ΣυρίαςSyria Κυρηνίου·Quirinius; 3 καὶand ἐπορεύοντοthey were going their way πάντεςall ἀπογράφεσθαι,to be getting registered, ἕκαστοςeach (one) εἰςinto τὴνthe ἑαυτοῦof himself πόλιν.city. 4 ᾿ΑνέβηWent up δὲbut καὶalso ἸωσὴφJoseph ἀπὸfrom τῆςthe ΓαλιλαίαςGalilee ἐκout of πόλεωςcity ΝαζαρὲτNazareth εἰςinto τὴνthe ἸουδαίανJudea εἰςinto πόλινcity Δαυεὶδof David ἥτιςwhich καλεῖταιis being called Βηθλεέμ,Bethlehem, διὰthrough τὸthe εἶναιto be αὐτὸνhim ἐξout of οἴκουhouse καὶand πατριᾶςfather [place] Δαυείδ,of David, 5 ἀπογράψασθαιto get registered σὺνtogether with ΜαριὰμMary τῇthe (one) ἐμνηστευμένῃhaving been given in marriage αὐτῷ,to him, οὔσῃbeing ἐνκύῳ.pregnant. 6 ᾿ΕγένετοIt occurred δὲbutἐνin τῷthe εἶναιto be αὐτοὺςthem ἐκεῖthere ἐπλήσθησανwere fulfilled αἱthe ἡμέραιdays τοῦof the τεκεῖνto give birth αὐτήν,her, 7 καὶand ἔτεκενshe gave birth to τὸνthe υἱὸνson αὐτῆςof her τὸνthe πρωτότοκον,firstborn, καὶand ἐσπαργάνωσενshe swaddled αὐτὸνhim καὶand ἀνέκλινενmade recline αὐτὸνhim ἐνin φάτνῃ,manger, διότιbecause οὐκnot ἦνwas αὐτοῖςto them τόποςplace ἐνin τῷthe καταλύματι.loosing-down [place].

8 ΚαὶAnd ποιμένεςshepherds ἦσανwere ἐνin τῇthe χώρᾳcountry τῇthe αὐτῇvery ἀγραυλοῦντεςliving in the fields καὶand φυλάσσοντεςguarding φυλακὰςwatches τῆςof the νυκτὸςnight ἐπὶupon τὴνthe ποίμνηνflock αὐτῶν.of them. 9 καὶAnd ἄγγελοςangel Κυρίουof Lord ἐπέστηstood upon αὐτοῖςthem καὶand δόξαglory Κυρίουof Lord περιέλαμψενgleamed around αὐτούς,them, καὶand ἐφοβήθησανthey feared φόβονfear μέγαν·great; 10 καὶand εἶπενsaid αὐτοῖςto them the ἄγγελοςangel ΜὴNot φοβεῖσθε,be you fearing, ἰδοὺlook! γὰρfor εὐαγγελίζομαιI am declaring good news ὑμῖνto you χαρὰνjoy μεγάληνgreat ἥτιςwhich ἔσταιwill be παντὶto all τῷthe λαῷ,people, 11 ὅτιbecause ἐτέχθηwas born ὑμῖνto you σήμερονtoday σωτὴρSavior ὅςwho ἐστινis χριστὸςChrist κύριοςLord ἐνin πόλειcity Δαυείδ·of David; 12 καὶand τοῦτοthis ὑμῖνto you σημεῖον,sign, εὑρήσετεyou will find βρέφοςinfant ἐσπαργανωμένονhaving been swaddled καὶand κείμενονlying ἐνin φάτνῃ.manger. 13 καὶAnd ἐξέφνηςsuddenly ἐγένετοcame to be σὺνwith τῷthe ἀγγέλῳangel πλῆθοςmultitude στρατιᾶςof army οὐρανίουheavenly αἰνούντωνof (ones) praising τὸνthe θεὸνGod καὶand λεγόντωνsaying 14 ΔόξαGlory ἐνin ὑψίστοιςhighest [places] θεῷto God καὶand ἐπὶupon γῆςearth εἰρήνηpeace ἐνin ἀνθρώποιςmen εὐδοκίας.of well thinking.

15 ΚαὶAnd ἐγένετοit occurred ὡςas ἀπῆλθονthey went off ἀπ’from αὐτῶνthem εἰςinto τὸνthe οὐρανὸνheaven οἱthe ἄγγελοι,angels, οἱthe ποιμένεςshepherds ἐλάλουνwere speaking πρὸςtoward ἀλλήλουςone another ΔιέλθωμενLet us go through δὴactually ἕωςuntil ΒηθλεὲμBethlehem καὶand ἴδωμενlet us see τὸthe ῥῆμαsaying τοῦτοthis τὸthe γεγονὸςhaving occurred which the κύριοςLord ἐγνώρισενmade known ἡμῖν.to us.16 καὶAnd ἦλθανthey came σπεύσαντεςhaving made haste καὶand ἀνεῦρανfound up τήνthe τεand ΜαριὰμMary καὶand τὸνthe ἸωσὴφJoseph καὶand τὸthe βρέφοςinfant κείμενονlying ἐνin τῇthe φάτνῃ·manger; 17 ἰδόντεςhaving seen δὲbut ἐγνώρισανthey made known περὶabout τοῦthe ῥήματοςsaying τοῦthe λαληθέντοςhaving been spoken αὐτοῖςto them περὶabout τοῦthe παιδίουlittle boy τούτου.this. 18 καὶAnd πάντεςall οἱthe (ones) ἀκούσαντεςhaving heard ἐθαύμασανwondered περὶabout τῶνthe (things) λαληθέντωνhaving been spoken ὑπὸby τῶνthe ποιμένωνshepherds πρὸςtoward αὐτούς,them, 19 the δὲbut ΜαρίαMary πάνταall συνετήρειwas preserving τὰthe ῥήματαsayings ταῦταthese συνβάλλουσαthrowing together ἐνin τῇthe καρδίᾳheart αὐτῆς.of her. 20 καὶAnd ὑπέστρεψανturned under οἱthe ποιμένεςshepherds δοξάζοντεςglorifying καὶand αἰνοῦντεςpraising τὸνthe θεὸνGod ἐπὶupon πᾶσινall (things) οἷςwhich ἤκουσανthey heard καὶand εἶδονsaw καθὼςaccording as ἐλαλήθηit was spoken πρὸςtoward αὐτούς.them.

21 ΚαὶAnd ὅτεwhen ἐπλήσθησανwere fulfilled ἡμέραιdays ὀκτὼeight τοῦof the περιτεμεῖνto circumcise αὐτόν,him, καὶand ἐκλήθηwas called τὸthe ὄνομαname αὐτοῦof him Ἰησοῦς,Jesus, τὸthe [name] κληθὲνcalled ὑπὸby τοῦthe ἀγγέλουangel πρὸbefore τοῦtheσυλλημφθῆναιto be conceived αὐτὸνhim ἐνin τῇthe κοιλίᾳ.cavity.

22 ΚαὶAnd ὅτεwhen ἐπλήσθησανwere fulfilled αἱthe ἡμέραιdays τοῦof the καθαρισμοῦpurification αὐτῶνof them κατὰaccording to τὸνthe νόμονlaw Μωυσέως,of Moses, ἀνήγαγονthey led up αὐτὸνhim εἰςinto ἸεροσόλυμαJerusalem παραστῆσαιto present τῷto the κυρίῳ,Lord, 23 καθὼςaccording as γέγραπταιit has been written ἐνin νόμῳlaw Κυρίουof Lord ὅτιthat ΠᾶνEvery ἄρσενmale διανοῖγονopening μήτρανwomb ἅγιονholy τῷto the κυρίῳLord κληθήσεται,will be called, 24 καὶand τοῦof the δοῦναιto give θυσίανsacrifice κατὰaccording to τὸthe εἰρημένονhaving been said ἐνin τῷthe νόμῳlaw Κυρίου,of Lord, ΖεῦγοςPair τρυγόνωνof turtledoves or δύοtwo νοσσοὺςnestlings περιστερῶν.of pigeons.

25 ΚαὶAnd ἰδοὺlook! ἄνθρωποςman ἦνwas ἐνin ἸερουσαλὴμJerusalem to whom ὄνομαname Συμεών,Simeon, καὶand the ἄνθρωποςman οὗτοςthis δίκαιοςrighteous καὶand εὐλαβής,holding well, προσδεχόμενοςwaiting for παράκλησινconsolation τοῦof the Ἰσραήλ,Israel, καὶand πνεῦμαspirit ἦνwas ἅγιονholy ἐπ’upon αὐτόν·him; 26 καὶand ἦνwas αὐτῷto him κεχρηματισμένονhaving been divinely revealed ὑπὸby τοῦthe πνεύματοςspirit τοῦof the ἁγίουholy μὴnot ἰδεῖνto see θάνατονdeath πρὶνprior to or ἂνlikely ἴδῃhe should see τὸνthe χριστὸνChrist Κυρίου.of Lord. 27 καὶAnd ἦλθενhe came ἐνin τῷthe πνεύματιspirit εἰςinto τὸthe ἱερόν·temple; καὶand ἐνin τῷthe εἰσαγαγεῖνto lead in τοὺςthe γονεῖςparents τὸthe παιδίονlittle boy ἸησοῦνJesus τοῦof the ποιῆσαιto do αὐτοὺςthem κατὰaccording to τὸthe (thing) εἰθισμένονhaving been made custom τοῦof the νόμουlaw περὶabout αὐτοῦit 28 καὶand αὐτὸςhe ἐδέξατοreceived αὐτὸit εἰςinto τὰςthe ἀγκάλαςarms καὶand εὐλόγησενblessed τὸνthe θεὸνGod καὶand εἶπενsaid 29 ΝῦνNow ἀπολύειςyou are loosing off τὸνthe δοῦλόνslave σου,of you, δέσποτα,Sovereign Lord, κατὰaccording to τὸthe ῥῆμάsaying σουof you ἐνin εἰρήνῃ·peace; 30 ὅτιbecause εἶδονsaw οἱthe ὀφθαλμοίeyes μουof me τὸthe σωτήριόνmeans of saving σουof you 31 which ἡτοίμασαςyou made ready κατὰaccording to πρόσωπονface πάντωνof all τῶνthe λαῶν,peoples, 32 φῶςlight εἰςinto ἀποκάλυψινuncovering ἐθνῶνof nations καὶand δόξανglory λαοῦof people σουof you Ἰσραήλ.of Israel. 33 καὶAnd ἦνwas theπατὴρfather αὐτοῦof it καὶand the μήτηρmother θαυμάζοντεςwondering ἐπὶupon τοῖςthe (things) λαλουμένοιςbeing spoken περὶabout αὐτοῦ.it. 34 καὶAnd εὐλόγησενblessed αὐτοὺςthem ΣυμεὼνSimeon καὶand εἶπενsaid πρὸςtoward ΜαριὰμMary τὴνthe μητέραmotherαὐτοῦof it ἸδοὺLook! οὗτοςThis (one) κεῖταιis lying εἰςinto πτῶσινfall καὶand ἀνάστασινstanding up πολλῶνof many ἐνin τῷthe ἸσραὴλIsrael καὶand εἰςinto σημεῖονsign ἀντιλεγόμενον,being talked against, 35 καὶand σοῦof you αὐτῆςvery τὴνthe ψυχὴνsoul διελεύσεταιwill go through ῥομφαία,long sword, ὅπωςso that ἂνlikely ἀποκαλυφθῶσινmay be uncovered ἐκout of πολλῶνmany καρδιῶνhearts διαλογισμοί.reasonings.

36 ΚαὶAnd ἦνwas ἍνναAnna προφῆτις,prophetess, θυγάτηρdaughter Φανουήλ,of Phanuel, ἐκout of φυλῆςtribe ᾿Ασήρ,of Asher, αὕτηthis προβεβηκυῖαhaving advanced ἐνin ἡμέραιςdays πολλαῖς,many, ζήσασαhaving lived μετὰwith ἀνδρὸςmale person ἔτηyears ἑπτὰseven ἀπὸfrom τῆςthe παρθενίαςvirginity αὐτῆς,of her, 37 καὶand αὐτὴshe χήραwidow ἕωςuntil ἐτῶνyears ὀγδοήκονταeighty- τεσσάρων,four, who οὐκnot ἀφίστατοwas missing from τοῦthe ἱεροῦtemple νηστείαιςto fastings καὶand δεήσεσινsupplications λατρεύουσαrendering sacred service νύκταnight καὶand ἡμέραν.day. 38 καὶAnd αὐτῇto very τῇthe ὥρᾳhour ἐπιστᾶσαhaving stood uponἀνθωμολογεῖτοwas returning thanks τῷto the θεῷGod καὶand ἐλάλειwas speaking περὶabout αὐτοῦit πᾶσινto all τοῖςthe (ones) προσδεχομένοιςwaiting for λύτρωσινdeliverance Ἰερουσαλήμ.of Jerusalem.

39 ΚαὶAnd ὡςas ἐτέλεσανthey ended πάνταall τὰthe (things) κατὰaccording to τὸνthe νόμονlaw Κυρίου,of Lord, ἐπέστρεψανthey returned εἰςinto τὴνthe ΓαλιλαίανGalilee εἰςinto πόλινcity ἑαυτῶνof themselves Ναζαρέτ.Nazareth. 40 ΤὸThe δὲbut παιδίονlittle boy ηὔξανενwas growing καὶand ἐκραταιοῦτοwas getting mighty πληρούμενονbeing filled σοφίᾳ,to wisdom, καὶand χάριςfavor θεοῦof God ἦνwas ἐπ’upon αὐτό.it.

41 ΚαὶAnd ἐπορεύοντοwere going their way οἱthe γονεῖςparents αὐτοῦof him κατ’according to ἔτοςyear εἰςinto ἸερουσαλὴμJerusalem τῇto the ἑορτῇfestival τοῦof the πάσχα.passover. 42 ΚαὶAnd ὅτεwhen ἐγένετοhe came to be ἐτῶνof years δώδεκα,twelve, ἀναβαινόντωνgoing up αὐτῶνof them κατὰaccording to τὸthe ἔθοςcustom τῆςof the ἑορτῆςfestival 43 καὶand τελειωσάντωνhaving finished τὰςthe ἡμέρας,days, ἐνin τῷthe ὑποστρέφεινto be returning αὐτοὺςthem ὑπέμεινενremained behind ἸησοῦςJesus the παῖςboy ἐνin Ἰερουσαλήμ,Jerusalem, καὶand οὐκnot ἔγνωσανknew οἱthe γονεῖςparents αὐτοῦ.of him. 44 νομίσαντεςHaving opined δὲbut αὐτὸνhim εἶναιto be ἐνin τῇthe συνοδίᾳcompany ἦλθονthey came ἡμέραςof day ὁδὸνway καὶand ἀνεζήτουνwere seeking up αὐτὸνhim ἐνin τοῖςthe συγγενεῦσινrelatives καὶand τοῖςthe γνωστοῖς,acquaintances, 45 καὶand μὴnot εὑρόντεςhaving found ὑπέστρεψανthey returned εἰςinto ἸερουσαλὴμJerusalem ἀναζητοῦντεςseeking up αὐτόν.him. 46 καὶAnd ἐγένετοit occurred μετὰafter ἡμέραςdays τρεῖςthree εὗρονthey found αὐτὸνhim ἐνin τῷthe ἱερῷtemple καθεζόμενονsitting ἐνin μέσῳmidst τῶνof the διδασκάλωνteachers καὶand ἀκούονταhearing αὐτῶνthem καὶand ἐπερωτῶνταinquiring upon αὐτούς·them; 47 ἐξίσταντοwere being amazed δὲbut πάντεςall οἱthe (ones) ἀκούοντεςhearing αὐτοῦhim ἐπὶupon τῇthe συνέσειunderstanding καὶand ταῖςthe ἀποκρίσεσινanswers αὐτοῦ.of him.48 καὶAnd ἰδόντεςhaving seen αὐτὸνhim ἐξεπλάγησαν,they were astounded, καὶand εἶπενsaid πρὸςtoward αὐτὸνhim the μήτηρmother αὐτοῦof him Τέκνον,Child, τίwhy ἐποίησαςdid you do ἡμῖνto us οὕτως;thus? ἰδοὺLook! The πατήρfather σουof you καὶand ἐγὼI ὀδυνώμενοιbeing pained ζητοῦμένwe are seeking σε.you. 49 καὶAnd εἶπενhe said πρὸςtoward αὐτούςthem ΤίWhy ὅτιthat ἐζητεῖτέyou were seeking με;me? οὐκNot ᾔδειτεhad you known ὅτιthat ἐνin τοῖςthe (things) τοῦof the πατρόςFather μουof me δεῖit is necessary εἶναίto be με;me? 50 καὶAnd αὐτοὶthey οὐnot συνῆκανcomprehened τὸthe ῥῆμαsaying which ἐλάλησενhe spoke αὐτοῖς.to them.

51 καὶAnd κατέβηhe went down μετ’with αὐτῶνthem καὶand ἦλθενcame εἰςinto Ναζαρέτ,Nazareth, καὶand ἦνhe was ὑποτασσόμενος(one) subjecting himself αὐτοῖς.to them. καὶAnd the μήτηρmother αὐτοῦof him διετήρειwas thoroughly keeping πάνταall τὰtheῥήματαsayings ἐνin τῇthe καρδίᾳheart αὐτῆς.of her. 52 ΚαὶAnd ἸησοῦςJesus προέκοπτενwas cutting before τῇto the σοφίᾳwisdom καὶand ἡλικίᾳto physical growth καὶand χάριτιto favor παρὰbeside θεῷGod καὶand ἀνθρώποις.men.


1 ᾿ΕνIn ἔτειyear δὲbut πεντεκαιδεκάτῳfive and tenth τῆςof the ἡγεμονίαςgovernorship Τιβερίουof Tiberius Καίσαρος,Caesar, ἡγεμονεύοντοςbeing governor Ποντίουof Pontius ΠειλάτουPilate τῆςof the Ἰουδαίας,Judea, καὶand τετρααρχοῦντοςbeing tetrarch τῆςof the ΓαλιλαίαςGalilee Ἡρῴδου,of Herod, Φιλίππουof Philip δὲbut τοῦthe ἀδελφοῦbrother αὐτοῦof him τετρααρχοῦντοςbeing tetrarch τῆςof the ἸτουραίαςIturaea καὶand Τραχωνίτιδοςof Trachonitis χώρας,of country, καὶand Λυσανίουof Lysanias τῆςof the ᾿ΑβειληνῆςAbilene τετρααρχοῦντος,being tetrarch, 2 ἐπὶupon ἀρχιερέωςchief priest ἍνναAnnas καὶand Καιάφα,Caiaphas, ἐγένετοcame to be ῥῆμαsaying θεοῦof God ἐπὶupon ἸωάνηνJohn τὸνthe Ζαχαρίουof Zechariah υἱὸνson ἐνin τῇthe ἐρήμῳ.desolate [place].

3 καὶAnd ἦλθενhe came εἰςinto πᾶσανall περίχωρονcountry around τοῦof the ἸορδάνουJordan κηρύσσωνpreaching βάπτισμαbaptism μετανοίαςof repentance εἰςinto ἄφεσινletting go off ἁμαρτιῶν,of sins, 4 ὡςas γέγραπταιit has been written ἐνin βίβλῳbook λόγωνof words Ἠσαίουof Isaiah τοῦthe προφήτουprophet ΦωνὴVoice βοῶντοςof (one) calling out ἐνin τῇthe ἐρήμῳdesolate [place] ἙτοιμάσατεMake you ready τὴνthe ὁδὸνway Κυρίου,of Lord, εὐθείαςstraight ποιεῖτεbe you making τὰςthe τρίβουςroads αὐτοῦ.of him. 5 πᾶσαEvery φάραγξgully πληρωθήσεταιwill be filled καὶand πᾶνevery ὄροςmountain καὶand βουνὸςhill ταπεινωθήσεται,will be made low, καὶand ἔσταιwill be τὰthe σκολιὰcrooked (things) εἰςinto εὐθείαςstraight (ones) καὶand αἱthe τραχεῖαιrough (ones) εἰςinto ὁδοὺςways λείας·smooth; 6 καὶand ὄψεταιwill see πᾶσαall σὰρξflesh τὸthe σωτήριονsaving means τοῦof the θεοῦ.God.

7 ἜλεγενHe was saying οὖνtherefore τοῖςto the ἐκπορευομένοιςgoing their way out ὄχλοιςcrowds βαπτισθῆναιto be baptized ὑπ’by αὐτοῦhimΓεννήματαGenerations/offspring ἐχιδνῶν,of vipers, τίςwho ὑπέδειξενshowed ὑμῖνto you φυγεῖνto flee ἀπὸfrom τῆςthe μελλούσηςabout to be ὀργῆς;wrath? 8 ποιήσατεMake you οὖνtherefore καρποὺςfruits ἀξίουςworthy τῆςof the μετανοίας·repentance; καὶand μὴnot ἄρξησθεstart you λέγεινto be saying ἐνin ἑαυτοῖςselves ΠατέραFather ἔχομενwe are having τὸνthe ᾿Αβραάμ,Abraham, λέγωI am saying γὰρfor ὑμῖνto you ὅτιthat δύναταιis able the θεὸςGod ἐκout of τῶνthe λίθωνstones τούτωνthese ἐγεῖραιto raise up τέκναchildren τῷto the ᾿Αβραάμ.Abraham. 9 ἤδηAlready δὲbut καὶalso the ἀξίνηax πρὸςtoward τὴνthe ῥίζανroot τῶνof the δένδρωνtrees κεῖται·is lying; πᾶνevery οὖνtherefore δένδρονtree μὴnot ποιοῦνmaking καρπὸνfruit καλὸνfine ἐκκόπτεταιis being cut out καὶand εἰςinto πῦρfire βάλλεται.is being thrown.

10 καὶAnd ἐπηρώτωνwere inquiring upon αὐτὸνhim οἱthe ὄχλοιcrowds λέγοντεςsaying ΤίWhat οὖνtherefore ποιήσωμεν;should we do? 11 ἀποκριθεὶςHaving answered δὲbut ἔλεγενhe was saying αὐτοῖςto them The (one) ἔχωνhaving δύοtwo χιτῶναςundergarments μεταδότωlet him share with τῷthe (one) μὴnot ἔχοντι,having, καὶand the (one) ἔχωνhaving βρώματαthings to eat ὁμοίωςlikewise ποιείτω.let him be doing. 12 ἦλθονCame δὲbut καὶalso τελῶναιtax collectors βαπτισθῆναιto be baptized καὶand εἶπανthey said πρὸςtoward αὐτόνhim Διδάσκαλε,Teacher, τίwhat ποιήσωμεν;should we do? 13 The (one) δὲbut εἶπενsaid πρὸςtoward αὐτούςthem ΜηδὲνNothing πλέονmore παρὰbeside τὸthe (thing) διατεταγμένονhaving been prorated ὑμῖνto you πράσσετε.be you performing. 14 ἐπηρώτωνWere inquiring upon δὲbut αὐτὸνhim καὶalso στρατευόμενοι[men] serving in the army λέγοντεςsaying ΤίWhat ποιήσωμενshould doκαὶalso ἡμεῖς;we? καὶAnd εἶπενhe said αὐτοῖςto them ΜηδέναNo one διασείσητεyou should harass μηδὲnor συκοφαντήσητε,should you take by fig-showing, καὶand ἀρκεῖσθεbe you satisfied τοῖςto the ὀψωνίοιςprovisions ὑμῶν.of you.

15 ΠροσδοκῶντοςExpecting δὲbut τοῦof the λαοῦpeople καὶand διαλογιζομένωνreasoning πάντωνof all (ones) ἐνin ταῖςthe καρδίαιςhearts αὐτῶνof them περὶabout τοῦthe Ἰωάνου,John, μήnot ποτεat sometime αὐτὸςhe εἴηmight be the χριστός,Christ, 16ἀπεκρίνατοhe answered λέγωνsaying πᾶσινto all the ἸωάνηςJohn ᾿ΕγὼI μὲνindeed ὕδατιto water βαπτίζωam baptizing ὑμᾶς·you; ἔρχεταιis coming δὲbut the (one) ἰσχυρότερόςstronger μου,of me, οὗwhose οὐκnot εἰμὶI am ἱκανὸςsufficient λῦσαιto loosen τὸνthe ἱμάνταlace τῶνof the ὑποδημάτωνsandals αὐτοῦ·of him; αὐτὸςhe ὑμᾶςyou βαπτίσειwill baptize ἐνin πνεύματιspirit ἀγίῳholy καὶand πυρί·fire; 17 οὗwhose τὸthe πτύονwinnowing shovel ἐνin τῇthe χειρὶhand αὐτοῦof him διακαθᾶραιto clean thoroughly τὴνthe ἅλωναthreshing floor αὐτοῦof him καὶand συναγαγεῖνto lead together τὸνthe σῖτονwheat εἰςinto τὴνthe ἀποθήκηνstorehouse αὐτοῦ,of him, τὸthe δὲbutἄχυρονchaff κατακαύσειhe will burn down πυρὶto fire ἀσβέστῳ.inextinguishable.

18 ΠολλὰMany [things] μὲνindeed οὖνtherefore καὶand ἕτεραdifferent παρακαλῶνexhorting εὐηγγελίζετοhe was declaring good news to τὸνthe λαόν·people; 19 the δὲbut ἩρῴδηςHerod the τετραάρχης,tetrarch, ἐλεγχόμενοςbeing reproved ὑπ’by αὐτοῦhim περὶabout ἩρῳδιάδοςHerodias τῆςthe γυναικὸςwoman τοῦof the ἀδελφοῦbrother αὐτοῦof him καὶand περὶabout πάντωνall ὧνof which ἐποίησενdid πονηρῶνof wicked (things) the Ἡρῴδης,Herod, 20 προσέθηκενadded καὶalso τοῦτοthis ἐπὶupon πᾶσιν,all [deeds], κατέκλεισενhe locked down τὸνthe ἸωάνηνJohn ἐνin φυλακῇ.prison.

21 ᾿ΕγένετοIt occurred δὲbut ἐνin τῷthe βαπτισθῆναιto be baptized ἅπανταall τὸνthe λαὸνpeople καὶalso Ἰησοῦof Jesus βαπτισθέντοςhaving been baptized καὶand προσευχομένουpraying ἀνεῳχθῆναιto be opened τὸνthe οὐρανὸνheaven 22 καὶand καταβῆναιto come down τὸthe πνεῦμαspirit τὸthe ἅγιονholy σωματικῷto bodily εἴδειshape ὡςas περιστερὰνdove ἐπ’upon αὐτόν,him, καὶand φωνὴνvoice ἐξout of οὐρανοῦheaven γενέσθαιto come to be ΣὺYou εἶare the υἱόςSon μουof me the ἀγαπητός,loved, ἐνin σοὶyouεὐδόκησα.I thought well.

23 ΚαὶAnd αὐτὸςhe ἦνwas ἸησοῦςJesus ἀρχόμενοςcommencing ὡσεὶas if ἐτῶνof years τριάκοντα,thirty, ὢνbeing υἱός,son, ὡςas ἐνομίζετο,it was being opined, Ἰωσήφof Joseph τοῦof the ἩλείHeli 24 τοῦof the ΜατθάτMatthat τοῦof the ΛευείLevi τοῦof the ΜελχείMelchi τοῦof the ἸανναίJannai τοῦof the ἸωσήφJoseph 25 τοῦof the ΜατταθίουMattathias τοῦof the ᾿ΑμώςAmos τοῦof the ΝαούμNahum τοῦof the ᾿ΕσλείEsli τοῦof the ΝαγγαίNaggai 26 τοῦof the ΜαάθMaath τοῦof the ΜατταθίουMattahias τοῦof the ΣεμεείνSemein τοῦof the ἸωσήχJosech τοῦof the ἸωδάJoda 27 τοῦof the ἸωανάνJoanan τοῦof the ῬησάRhesa τοῦof the ΖοροβάβελZerubbabel τοῦof the ΣαλαθιήλShealtiel τοῦof theΝηρείNeri 28 τοῦof the ΜελχείMelchi τοῦof the ᾿ΑδδείAddi τοῦof the ΚωσάμCosam τοῦof the ᾿ΕλμαδάμElmadam τοῦof the ἬρEr 29τοῦof the ἸησοῦJesus τοῦof the ᾿ΕλιέζερEliezer τοῦof the ἸωρείμJorim τοῦof the ΜαθθάτMatthat τοῦof the ΛευείLevi 30 τοῦof the ΣυμεώνSymeon τοῦof the ἸούδαJudas τοῦof the ἸωσήφJoseph τοῦof the ἸωνάμJonam τοῦof the ᾿ΕλιακείμEliakim 31 τοῦof the ΜελεάMelea τοῦof the ΜεννάMenna τοῦof the ΜατταθάMattatha τοῦof the ΝαθάμNathan τοῦof the ΔαυείδDavid 32 τοῦof the ἸεσσαίJesse τοῦof the ἸωβήλObed τοῦof the ΒοόςBoaz τοῦof the ΣαλάSalmon τοῦof the ΝαασσώνNahshon 33 τοῦof the ᾿ΑδμείνAmminadab τοῦof the ᾿ΑρνείArniτοῦof the ἙσρώνHezron τοῦof the ΦαρέςPerez τοῦof the ἸούδαJudah 34 τοῦof the ἸακώβJacob τοῦof the ἸσαάκIsaac τοῦof the ᾿ΑβραάμAbraham τοῦof the ΘαράTerah τοῦof the ΝαχώρNahor 35 τοῦof the ΣερούχSerug τοῦof the ῬαγαύReu τοῦof the ΦάλεκPeleg τοῦof the ἜβερEber τοῦof the ΣαλάShelah 36 τοῦof the ΚαινάμCainan τοῦof the ᾿ΑρφαξάδArphaxad τοῦof the ΣήμShem τοῦof the ΝῶεNoah τοῦof the ΛάμεχLamech 37 τοῦof the ΜαθουσαλάMethuselah τοῦof the ἙνώχEnoch τοῦof the ἸάρετJared τοῦof the ΜαλελεήλMahalaleel τοῦof the ΚαινάμCainan 38 τοῦof the ᾿ΕνώςEnos τοῦof the ΣήθSeth τοῦof the ᾿ΑδάμAdam τοῦof the θεοῦ.God.


1 ἸησοῦςJesus δὲbut πλήρηςfull πνεύματοςof spirit ἁγίουholy ὑπέστρεψενturned under ἀπὸfrom τοῦthe Ἰορδάνου,Jordan, καὶand ἤγετοwas being led ἐνin τῷthe πνεύματιspirit ἐνin τῇthe ἐρήμῳdesolate [place] 2 ἡμέραςdays τεσσεράκονταforty πειραζόμενοςbeing tempted ὑπὸby τοῦthe διαβόλου.Devil.ΚαὶAnd οὐκnot ἔφαγενhe ate οὐδὲνnothing ἐνin ταῖςthe ἡμέραιςdays ἐκείναις,those, καὶand συντελεσθεισῶνhaving been concluded αὐτῶνof them ἐπείνασεν.he got hungry. 3 εἶπενSaid δὲbut αὐτῷto him the διάβολοςDevil ΕἰIf υἱὸςson εἶyou are τοῦof the θεοῦ,God, εἰπὲsay τῷto the λίθῳstone τούτῳthis ἵναin order that γένηταιit may become ἄρτος.loaf [of bread]. 4 καὶAnd ἀπεκρίθηanswered πρὸςtoward αὐτὸνhim the ἸησοῦςJesus ΓέγραπταιIt has been written ὅτιthat ΟὐκNot ἐπ’upon ἄρτῳbread μόνῳalone ζήσεταιwill live the ἄνθρωπος.man.

5 ΚαὶAnd ἀναγαγὼνhaving led up αὐτὸνhim ἔδειξενhe showed αὐτῷto him πάσαςall τὰςthe βασιλείαςkingdoms τῆςof the οἰκουμένηςinhabited [earth] ἐνin στιγμῇpuncture χρόνου·of time; 6 καὶand εἶπενsaid αὐτῷto him the διάβολοςDevil ΣοὶTo you δώσωI shall give τὴνthe ἐξουσίανauthority ταύτηνthis ἅπασανall καὶand τὴνthe δόξανglory αὐτῶν,of them, ὅτιbecause ἐμοὶto me παραδέδοταιit has been given καὶand to whom ἂνlikely θέλωI am willing δίδωμιI am giving αὐτήν·it; 7 σὺyou οὖνtherefore ἐὰνif ever προσκυνήσῃςyou should worship ἐνώπιονin sight ἐμοῦ,of me, ἔσταιwill be σοῦof you πᾶσα.all. 8 καὶAnd ἀποκριθεὶςhaving answered the ἸησοῦςJesus εἶπενsaid αὐτῷto him ΓέγραπταιIt has been written ΚύριονLord τὸνthe θεόνGod σουof you προσκυνήσειςyou shall worship καὶand αὐτῷto him μόνῳalone λατρεύσεις.you shall render sacred service.

9 ἬγαγενHe led δὲbut αὐτὸνhim εἰςinto ἸερουσαλὴμJerusalem καὶand ἔστησενstationed ἐπὶupon τὸthe πτερύγιονwing τοῦof the ἱεροῦ,temple, καὶand εἶπενsaid αὐτῷto him ΕἰIf υἱὸςson εἶyou are τοῦof the θεοῦ,God, βάλεhurl σεαυτὸνyourself ἐντεῦθενfrom here κάτω·down; 10 γέγραπταιit has been written γὰρfor ὅτιthat τοῖςto the ἀγγέλοιςangels αὐτοῦof him ἐντελεῖταιhe will give charge περὶabout σοῦyou τοῦof the διαφυλάξαιto guard σε,you, 11 καὶand ὅτιthat ἐπὶupon χειρῶνhands ἀροῦσίνthey will lift σεyou μήnot ποτεat any time προσκόψῃςyou should strike πρὸςtoward λίθονstone τὸνthe πόδαfoot σου.of you. 12 καὶAnd ἀποκριθεὶςhaving answered εἶπενsaid αὐτῷto him the ἸησοῦςJesus ὅτιthat ΕἴρηταιIt has been said ΟὐκNot ἐκπειράσειςyou shall test out ΚύριονLord τὸνthe θεόνGod σου.of you. 13 ΚαὶAnd συντελέσαςhaving concluded πάνταall πειρασμὸνtemptation the διάβολοςDevil ἀπέστηstood off ἀπ’from αὐτοῦhim ἄχριuntil καιροῦ.appointed time.

14 ΚαὶAnd ὑπέστρεψενturned under the ἸησοῦςJesus ἐνin τῇthe δυνάμειpower τοῦof the πνεύματοςspirit εἰςinto τὴνthe Γαλιλαίαν.Galilee. καὶAnd φήμη[good] talk ἐξῆλθενwent out καθ’down through ὅληςwhole τῆςthe περιχώρουsurrounding country περὶabout αὐτοῦ.him. 15 καὶAnd αὐτὸςhe ἐδίδασκενwas teaching ἐνin ταῖςthe συναγωγαῖςsynagogues αὐτῶν,of them, δοξαζόμενοςbeing glorified ὑπὸby πάντων.all.

16 ΚαὶAnd ἦλθενhe came εἰςinto Ναζαρά,Nazareth, οὗwhere ἦνhe was τεθραμμένος,having been reared, καὶand εἰσῆλθενhe went in κατὰaccording to τὸthe εἰωθὸςcustom αὐτῷto him ἐνin τῇthe ἡμέρᾳday τῶνof the σαββάτωνsabbaths εἰςinto τὴνthe συναγωγήν,synagogue, καὶand ἀνέστηhe stood up ἀναγνῶναι.to read. 17 καὶAnd ἐπεδόθηwas given upon [hand] αὐτῷto him βιβλίονscroll τοῦof the προφήτουprophet Ἠσαίου,Isaiah, καὶand ἀνοίξαςhaving opened τὸthe βιβλίονscroll εὗρενhe found τὸνthe τόπονplace οὗwhere ἦνit was γεγραμμένονhaving been written 18 ΠνεῦμαSpirit Κυρίουof Lord ἐπ’upon ἐμέ,me, οὗof whichεἵνεκενon account ἔχρισένhe anointed μεme εὐαγγελίσασθαιto declare good news πτωχοῖς,to poor (ones), ἀπέσταλκένhe has sent off μεme κηρύξαιto preach αἰχμαλώτοιςto captives ἄφεσινletting go off καὶand τυφλοῖςto blind (ones) ἀνάβλεψιν,looking again, ἀποστεῖλαιto send off τεθραυσμένους(ones) having been crushed ἐνin ἀφέσει,release, 19 κηρύξαιto preach ἐνιαυτὸνyear Κυρίουof Lord δεκτόν.acceptable. 20 καὶAnd πτύξαςhaving rolled up τὸthe βιβλίονscroll ἀποδοὺςhaving given back τῷto the ὑπηρέτῃsubordinate ἐκάθισεν·he sat down; καὶand πάντωνof all οἱthe ὀφθαλμοὶeyes ἐνin τῇthe συναγωγῇsynagogue ἦσανwere ἀτενίζοντεςlooking intently αὐτῷ.to him. 21 ἤρξατοHe started δὲbut λέγεινto be saying πρὸςtoward αὐτοὺςthem ὅτιthat ΣήμερονToday πεπλήρωταιhas been fulfilled the γραφὴscripture αὕτηthis ἐνin τοῖςthe ὠσὶνears ὑμῶν.of you.

22 καὶAnd πάντεςall ἐμαρτύρουνwere witnessing αὐτῷto him καὶand ἐθαύμαζονwere wondering ἐπὶupon τοῖςthe λόγοιςwords τῆςof the χάριτοςgraciousness τοῖςto the (ones) ἐκπορευομένοιςproceeding forth ἐκout of τοῦthe στόματοςmouth αὐτοῦ,of him, καὶand ἔλεγονwere saying ΟὐχὶNot υἱόςson ἐστινis Ἰωσὴφof Joseph οὗτος;this (one)? 23 καὶAnd εἶπενhe said πρὸςtoward αὐτούςthem ΠάντωςAt all events ἐρεῖτέyou will say μοιto me τὴνthe παραβολὴνparable ταύτηνthis Ἰατρέ,Healer, θεράπευσονcure σεαυτόν·yourself; ὅσαas many (things) as ἠκούσαμενwe heard γενόμεναhaving happened εἰςinto τὴνthe ΚαφαρναοὺμCapernaum ποίησονdo you καὶalso ὧδεhere ἐνin τῇthe πατρίδιfather [place] σου.of you. 24 εἶπενHe said δέbut ᾿ΑμὴνAmen λέγωI am saying ὑμῖνto youὅτιthat οὐδεὶςno one προφήτηςprophet δεκτόςacceptable ἐστινis ἐνin τῇthe πατρίδιfather [place] αὐτοῦ.of him. 25 ἐπ’Upon ἀληθείαςtruth δὲbut λέγωI am saying ὑμῖν,to you, πολλαὶmany χῆραιwidows ἦσανwere ἐνin ταῖςthe ἡμέραιςdays Ἠλείουof Elijah ἐνin τῷthe Ἰσραήλ,Israel, ὅτεwhen ἐκλείσθηwas shut up the οὐρανὸςheaven ἔτηyears τρίαthree καὶand μῆναςmonths ἕξ,six, ὡςas ἐγένετοoccurred λιμὸςfamine μέγαςgreat ἐπὶupon πᾶσανall τὴνthe γῆν,earth, 26 καὶand πρὸςtoward οὐδεμίανnot one αὐτῶνof them ἐπέμφθηwas sent ἨλείαςElijah εἰif μὴnot εἰςinto ΣάρεπταZarephath τῆςof the ΣιδωνίαςSidon πρὸςtoward γυναῖκαwoman χήραν.widow. 27 καὶAnd πολλοὶmany λεπροὶlepers ἦσανwere ἐνin τῷthe ἸσραὴλIsrael ἐπὶupon ᾿ΕλισαίουElisha τοῦthe προφήτου,prophet, καὶand οὐδεὶςno one αὐτῶνof them ἐκαθαρίσθη,was cleansed, εἰif μὴnot ΝαιμὰνNaaman the Σύρος.Syrian. 28 καὶAnd ἐπλήσθησανwere filled πάντεςall θυμοῦof anger ἐνin τῇthe συναγωγῇsynagogue ἀκούοντεςhearing ταῦτα,these (things), 29 καὶand ἀναστάντεςhaving stood up ἐξέβαλονthey threw out αὐτὸνhim ἔξωoutside τῆςthe πόλεως,city, καὶand ἤγαγονthey led αὐτὸνhim ἕωςuntil ὀφρύοςbrow τοῦof the ὄρουςmountain ἐφ’upon οὗwhich the πόλιςcity ᾠκοδόμητοhad been built αὐτῶν,of them, ὥστεas-and κατακρημνίσαιto throw down headlong αὐτόν·him; 30 αὐτὸςhe δὲbut διελθὼνhaving gone through διὰthrough μέσουmidst αὐτῶνof them ἐπορεύετο.he was going his way.

31 ΚαὶAnd κατῆλθενhe went down εἰςinto ΚαφαρναοὺμCapernaum πόλινcity τῆςof the Γαλιλαίας.Galilee. ΚαὶAnd ἦνhe was διδάσκωνteaching αὐτοὺςthemἐνin τοῖςthe σάββασιν·sabbaths; 32 καὶand ἐξεπλήσσοντοwere being astounded ἐπὶupon τῇthe διδαχῇteaching αὐτοῦ,of him, ὅτιbecause ἐνin ἐξουσίᾳauthority ἦνwas the λόγοςword αὐτοῦ.of him. 33 καὶAnd ἐνin τῇthe συναγωγῇsynagogue ἦνwas ἄνθρωποςman ἔχωνhaving πνεῦμαspirit δαιμονίουof demon ἀκαθάρτου,unclean, καὶand ἀνέκραξενhe shouted φωνῇto voice μεγάλῃgreat 34 Ἔα,Ah! τίWhat ἡμῖνto us καὶand σοί,to you, ἸησοῦJesus Ναζαρηνέ;Nazarene? ἦλθεςCame you ἀπολέσαιto destroy ἡμᾶς;us? οἶδάI have known σεyou τίςwho εἶ,you are, the ἅγιοςHoly (One) τοῦof the θεοῦ.God. 35 καὶAnd ἐπετίμησενgave rebuke αὐτῷto it the ἸησοῦςJesus λέγωνsaying ΦιμώθητιBe muzzled καὶand ἔξελθεcome out ἀπ’from αὐτοῦ.him. καὶAnd ῥίψανhaving thrown αὐτὸνhimτὸthe δαιμόνιονdemon εἰςinto τὸthe μέσονmidst ἐξῆλθενcame out ἀπ’from αὐτοῦhim μηδὲνnothing βλάψανhaving hurt αὐτόν.him. 36 καὶAnd ἐγένετοcame to be θάμβοςastonishment ἐπὶupon πάντας,all, καὶand συνελάλουνthey were conversing πρὸςtoward ἀλλήλουςone another λέγοντεςsaying ΤίςWhat the λόγοςword οὗτοςthis ὅτιbecause ἐνin ἐξουσίᾳauthority καὶand δυνάμειpower ἐπιτάσσειhe gives orders τοῖςto the ἀκαθάρτοιςunclean πνεύμασιν,spirits, καὶand ἐξέρχονται;they come out? 37 ΚαὶAnd ἐξεπορεύετοwas going its way out ἦχοςresound περὶabout αὐτοῦhim εἰςinto πάνταevery τόπονplace τῆςof the περιχώρου.surrounding country. 38 ᾿ΑναστὰςHaving stood up δὲbut ἀπὸfrom τῆςthe συναγωγῆςsynagogue εἰσῆλθενhe entered εἰςinto τὴνthe οἰκίανhouse Σίμωνος.of Simon. πενθερὰMother-in-law δὲbut τοῦof the ΣίμωνοςSimon ἦνwas συνεχομένηbeing held together πυρετῷto fever μεγάλῳ,great, καὶand ἠρώτησανthey requested αὐτὸνhim περὶabout αὐτῆς.her. 39 καὶAnd ἐπιστὰςhaving stood upon ἐπάνωon top αὐτῆςof her ἐπετίμησενhe gave rebuke τῷto the πυρετῷ,fever, καὶand ἀφῆκενit let go off αὐτήν·her; παραχρῆμαinstantly δὲbut ἀναστᾶσαhaving stood up διηκόνειshe was serving αὐτοῖς.to them.

40 ΔύνοντοςSetting δὲbut τοῦof the ἡλίουsun ἅπαντεςall ὅσοιas many as εἶχονwere having ἀσθενοῦντας(ones) being sick νόσοιςto diseases ποικίλαιςvarious ἤγαγονled αὐτοὺςthem πρὸςtoward αὐτόν·him; the (one) δὲbut ἑνὶto one ἑκάστῳeach αὐτῶνof them τὰςthe χεῖραςhands ἐπιτιθεὶςputting upon ἐθεράπευενwas curing αὐτούς.them. 41 ἐξήρχετοWere coming out δὲbut καὶalso δαιμόνιαdemons ἀπὸfrom πολλῶν,many, κράζονταcrying out καὶand λέγονταsaying ὅτιthat ΣὺYou εἶare the υἱὸςSon τοῦof the θεοῦ·God; καὶand ἐπιτιμῶνrebuking οὐκnot εἴαhe was permitting αὐτὰthem λαλεῖν,to be speaking, ὅτιbecause ᾔδεισανthey had known τὸνthe χριστὸνChrist αὐτὸνhim εἶναι.to be.

42 ΓενομένηςHaving become δὲbut ἡμέραςof day ἐξελθὼνhaving gone out ἐπορεύθηhe went his way εἰςinto ἔρημονlonely τόπον·place; καὶand οἱthe ὄχλοιcrowds ἐπεζήτουνwere seeking upon αὐτόν,him, καὶand ἦλθονthey came ἕωςuntil αὐτοῦ,him, καὶand κατεῖχονwere detaining αὐτὸνhim τοῦof the μὴnot πορεύεσθαιto be going his way ἀπ’from αὐτῶν.them. 43 The (one) δὲbut εἶπενsaid πρὸςtoward αὐτοὺςthem ὅτιthat ΚαὶAlso ταῖςto the ἑτέραιςdifferent πόλεσινcities εὐαγγελίσασθαίto declare the good news μεme δεῖit is necessary τὴνthe βασιλείανkingdom τοῦof the θεοῦ,God, ὅτιbecause ἐπὶupon τοῦτοthis (thing) ἀπεστάλην.I was sent off. 44 ΚαὶAnd ἦνhe was κηρύσσωνpreaching εἰςinto τὰςthe συναγωγὰςsynagogues τῆςof the Ἰουδαίας.Judea.


1 ᾿ΕγένετοIt occurred δὲbut ἐνin τῷthe [time] τὸνthe ὄχλονcrowd ἐπικεῖσθαιto be lying upon αὐτῷhim καὶand ἀκούεινto be hearing τὸνthe λόγονword τοῦof the θεοῦGod καὶand αὐτὸςhe ἦνwas ἑστὼςhaving stood παρὰbeside τὴνthe λίμνηνlake Γεννησαρέτ,Gennesaret, 2 καὶand εἶδενhe saw πλοῖαboats δύοtwo ἑστῶταhaving stood παρὰbeside τὴνthe λίμνην,lake, οἱthe δὲbut ἁλεεῖςfishermen ἀπ’from αὐτῶνthem ἀποβάντεςhaving stepped off ἔπλυνονwere washing off τὰthe δίκτυα.nets. 3 ἐμβὰςHaving stepped in δὲbut εἰςinto ἓνone τῶνof the πλοίων,boats, which ἦνwas Σίμωνος,of Simon, ἠρώτησενhe requested αὐτὸνhim ἀπὸfromτῆςthe γῆςearth ἐπαναγαγεῖνto lead upward upon ὀλίγον,little, καθίσαςhaving sat down δὲbut ἐκout of τοῦthe πλοίουboat ἐδίδασκενhe was teaching τοὺςthe ὄχλους.crowds. 4 ὡςAs δὲbut ἐπαύσατοhe ceased λαλῶν,speaking, εἶπενhe said πρὸςtoward τὸνthe ΣίμωναSimon ᾿ΕπανάγαγεLead upward upon εἰςinto τὸthe βάθοςdeep καὶand χαλάσατεlower τὰthe δίκτυαnets ὑμῶνof you εἰςinto ἄγραν.catch. 5 καὶAnd ἀποκριθεὶςhaving answered ΣίμωνSimon εἶπενsaid ᾿Επιστάτα,Instructor, δι’through ὅληςwhole νυκτὸςnight κοπιάσαντεςhaving toiled οὐδὲνnothing ἐλάβομεν,we took, ἐπὶupon δὲbut τῷthe ῥήματίsaying σουof you χαλάσωI shall lower τὰthe δίκτυα.nets. 6 καὶAnd τοῦτοthis ποιήσαντεςhaving done συνέκλεισανthey enclosed πλῆθοςmultitude ἰχθύωνof fishes πολύ,much, διερήσσετοwere being broken through δὲbut τὰthe δίκτυαnets αὐτῶν.of them. 7 καὶAnd κατένευσανthey motioned τοῖςto the μετόχοιςpartners ἐνin τῷthe ἑτέρῳdifferentπλοίῳboat τοῦof the ἐλθόντας(ones) having come συλλαβέσθαιto give assistance αὐτοῖς·to them; καὶand ἦλθαν,they came, καὶand ἔπλησανthey filled ἀμφότεραboth τὰthe πλοῖαboats ὥστεas-and βυθίζεσθαιto be sinking αὐτά.them. 8 ἰδὼνHaving seen δὲbut ΣίμωνSimon ΠέτροςPeter προσέπεσενfell down toward τοῖςthe γόνασινknees Ἰησοῦof Jesus λέγωνsaying ἜξελθεGo out ἀπ’from ἐμοῦ,me, ὅτιbecause ἀνὴρmale person ἁμαρτωλόςsinful εἰμι,I am, κύριε·Lord; 9 θάμβοςastonishment γὰρfor περιέσχενoverwhelmed αὐτὸνhim καὶand πάνταςall τοὺςthe (ones) σὺνtogether with αὐτῷhim ἐπὶupon τῇthe ἄγρᾳcatch τῶνof the ἰχθύωνfishes ὧνof which συνέλαβον,they took together, 10 ὁμοίωςlikewise δὲbut καὶalso ἸάκωβονJames καὶand ἸωάνηνJohn υἱοὺςsons Ζεβεδαίου,of Zebedee, οἳwho ἦσανwereκοινωνοὶsharers τῷto the Σίμωνι.Simon. καὶAnd εἶπενsaid πρὸςtoward τὸνthe ΣίμωναSimon ἸησοῦςJesus ΜὴNot φοβοῦ·be fearing; ἀπὸfrom τοῦthe νῦνnow ἀνθρώπουςmen ἔσῃyou will be ζωγρῶν.catching alive. 11 καὶAnd καταγαγόντεςhaving led down τὰthe πλοῖαboats ἐπὶupon τὴνthe γῆνearth ἀφέντεςhaving let go off πάνταall (things) ἠκολούθησανthey followed αὐτῷ.to him.

12 ΚαὶAnd ἐγένετοit occurred ἐνin τῷthe εἶναιto be αὐτὸνhim ἐνin μιᾷone τῶνof the πόλεωνcities καὶand ἰδοὺlook! ἀνὴρmale person πλήρηςfull λέπρας·of leprosy; ἰδὼνhaving seen δὲbut τὸνthe ἸησοῦνJesus πεσὼνhaving fallen ἐπὶupon πρόσωπονface ἐδεήθηhe begged αὐτοῦof him λέγωνsaying Κύριε,Lord,ἐὰνif ever θέλῃςyou may will δύνασαίyou are able μεme καθαρίσαι.to make clean. 13 καὶAnd ἐκτείναςhaving stretched out τὴνthe χεῖραhand ἥψατοhe touched αὐτοῦhim λέγωνsaying Θέλω,I am willing, καθαρίσθητι·be you made clean; καὶand εὐθέωςimmediately the λέπραleprosy ἀπῆλθενwent off ἀπ’from αὐτοῦ.him. 14 καὶAnd αὐτὸςhe παρήγγειλενgave orders αὐτῷto him μηδενὶto no one εἰπεῖν,to say, ἀλλὰbut ἀπελθὼνhaving gone off δεῖξονshow σεαυτὸνyourself τῷto the ἱερεῖ,priest, καὶand προσένεγκεoffer περὶabout τοῦthe καθαρισμοῦcleansing σουof you καθὼςaccording as προσέταξενdirected ΜωυσῆςMoses εἰςinto μαρτύριονwitness αὐτοῖς.to them. 15 διήρχετοWas coming through δὲbut μᾶλλονrather the λόγοςword περὶabout αὐτοῦ,him, καὶand συνήρχοντοwere coming together ὄχλοιcrowds πολλοὶmany ἀκούεινto be hearing καὶand θεραπεύεσθαιto be cured ἀπὸfrom τῶνthe ἀσθενειῶνsicknesses αὐτῶν·of them; 16 αὐτὸςhe δὲbut ἦνwas ὑποχωρῶν(one) retiring ἐνin ταῖςthe ἐρήμοιςdesolate [places] καὶand προσευχόμενος.praying.

17 ΚαὶAnd ἐγένετοit occurred ἐνin μιᾷone τῶνof the ἡμερῶνdays καὶand αὐτὸςhe ἦνwas διδάσκων,(one) teaching, καὶand ἦσανwere καθήμενοι(ones) sitting ΦαρισαῖοιPharisees καὶand νομοδιδάσκαλοιlaw teachers οἳwho ἦσανwere ἐληλυθότες(ones) having come ἐκout of πάσηςevery κώμηςvillage τῆςof the ΓαλιλαίαςGalilee καὶand ἸουδαίαςJudea καὶand Ἰερουσαλήμ·Jerusalem; καὶand δύναμιςpower Κυρίουof Lord ἦνwas εἰςinto τὸthe ἰᾶσθαιto be healing αὐτόν.him. 18 καὶAnd ἰδοὺlook! ἄνδρεςmale persons φέροντεςbearing ἐπὶupon κλίνηςbed ἄνθρωπονman ὃςwho ἦνwas παραλελυμένος,(one) having been paralyzed, καὶand ἐζήτουνthey were seeking αὐτὸνhim εἰσενεγκεῖνto bring in καὶand θεῖναιto put αὐτὸνhim ἐνώπιονin sight αὐτοῦ.of him. 19 καὶAnd μὴnot εὑρόντεςhaving found ποίαςof what sort of [way] εἰσενέγκωσινthey might bring in αὐτὸνhim διὰthrough τὸνthe ὄχλονcrowd ἀναβάντεςhaving stepped up ἐπὶupon τὸthe δῶμαroof διὰthrough τῶνthe κεράμωνtiles καθῆκανthey let go down αὐτὸνhim σὺνtogether with τῷthe κλινιδίῳlittle bed εἰςinto τὸthe μέσονmidst ἔμπροσθενin front τοῦof the Ἰησοῦ.Jesus. 20 καὶAnd ἰδὼνhaving seen τὴνthe πίστινfaith αὐτῶνof them εἶπενhe said Ἄνθρωπε,Man, ἀφέωνταίhave been let go off σοιto you αἱthe ἁμαρτίαιsins σου.of you. 21 καὶAnd ἤρξαντοstarted διαλογίζεσθαιto be reasoning οἱthe γραμματεῖςscribes καὶand οἱthe ΦαρισαῖοιPharisees λέγοντεςsaying ΤίςWho ἐστινis οὗτοςthis ὃςwho λαλεῖis speaking βλασφημίας;blasphemies? τίςWho δύναταιis able ἁμαρτίαςsins ἀφεῖναιto be letting go off εἰif μὴnot μόνοςalone the θεός;God? 22 ἐπιγνοὺςHaving recognized δὲbut the ἸησοῦςJesus τοὺςthe διαλογισμοὺςreasonings αὐτῶνof them ἀποκριθεὶςhaving answered εἶπενsaid πρὸςtoward αὐτούςthem ΤίWhat διαλογίζεσθεare you reasoning ἐνin ταῖςthe καρδίαιςhearts ὑμῶν;of you? 23 τίWhich (thing) ἐστινis εὐκοπώτερον,easier, εἰπεῖνto say ᾿ΑφέωνταίHave been let go off σοιto you αἱthe ἁμαρτίαιsins σου,of you, or εἰπεῖνto say ἜγειρεBe getting up καὶand περιπάτει;be walking about? 24 ἵναIn order that δὲbut εἰδῆτεyou might know ὅτιthat the υἱὸςSon τοῦof the ἀνθρώπουman ἐξουσίανauthority ἔχειis having ἐπὶupon τῆςthe γῆςearth ἀφιέναιto be letting go off ἁμαρτίας—sins— εἶπενhe said τῷto the παραλελυμένῳ(one) having been paralyzed ΣοὶTo you λέγω,I am saying, ἔγειρεBe getting up καὶand ἄραςhaving lifted up τὸthe κλινίδιόνlittle bed σουof you πορεύουbe going your way εἰςinto τὸνthe οἶκόνhouse σου.of you. 25 καὶAnd παραχρῆμαinstantly ἀναστὰςhaving stood up ἐνώπιονin sight αὐτῶν,of them, ἄραςhaving lifted up ἐφ’upon which κατέκειτο,he was lying down, ἀπῆλθενhe went off εἰςinto τὸνthe οἶκονhouse αὐτοῦof him δοξάζωνglorifying τὸνthe θεόν.God. 26 ΚαὶAnd ἔκστασιςecstasy ἔλαβενtook ἅπανταςall (them) καὶand ἐδόξαζονthey were glorifying τὸνthe θεόν,God, καὶand ἐπλήσθησανbecame filled φόβουof fear λέγοντεςsaying ὅτιthat ΕἴδαμενWe saw παράδοξαstrange (things) σήμερον.today.

27 ΚαὶAnd μετὰafter ταῦταthese (things) ἐξῆλθενhe went out καὶand ἐθεάσατοbeheld τελώνηνtax collector ὀνόματιto name ΛευεὶνLevi καθήμενονsitting ἐπὶupon τὸthe τελώνιον,tax office, καὶand εἶπενhe said αὐτῷto him ᾿ΑκολούθειBe following μοι.to me. 28 καὶAnd καταλιπὼνhaving left behind πάνταall (things) ἀναστὰςhaving stood up ἠκολούθειhe was following αὐτῷ.to him. 29 ΚαὶAnd ἐποίησενmade δοχὴνreception feast μεγάληνgreat ΛευεὶςLevi αὐτῷto him ἐνin τῇthe οἰκίᾳhouse αὐτοῦ·of him; καὶand ἦνwas ὄχλοςcrowd πολὺςmuch τελωνῶνof tax collectors καὶand ἄλλωνof others οἳwho ἦσανwere μετ’with αὐτῶνthem κατακείμενοι.lying down. 30 καὶAnd ἐγόγγυζονwere murmuring οἱthe ΦαρισαῖοιPharisees καὶand οἱthe γραμματεῖςscribes αὐτῶνof them πρὸςtoward τοὺςthe μαθητὰςdisciples αὐτοῦof him λέγοντεςsaying ΔιὰThrough τίwhat μετὰwith τῶνthe τελωνῶνtax collectors καὶand ἁμαρτωλῶνsinners ἐσθίετεare you eating καὶand πίνετε;are you drinking? 31 καὶAnd ἀποκριθεὶςhaving answered the ἸησοῦςJesus εἶπενsaid πρὸςtoward αὐτούςthem ΟὐNot χρείανneed ἔχουσινare having οἱtheὑγιαίνοντες(ones) being healthy ἰατροῦof healer ἀλλὰbut οἱthe (ones) κακῶςbadly ἔχοντες·having; 32 οὐκnot ἐλήλυθαI have come καλέσαιto call δικαίουςrighteous (ones) ἀλλὰbut ἁμαρτωλοὺςsinners εἰςinto μετάνοιαν.repentance.

33 ΟἱThe (ones) δὲbut εἶπανsaid πρὸςtoward αὐτόνhim ΟἱThe μαθηταὶdisciples Ἰωάνουof John νηστεύουσινare fasting πυκνὰfrequently καὶand δεήσειςsupplications ποιοῦνται,are making, ὁμοίωςlikewise καὶalso οἱthe (ones) τῶνof the Φαρισαίων,Pharisees, οἱthe (ones) δὲbut σοὶto you ἐσθίουσινare eating καὶand πίνουσιν.are drinking. 34 The δὲbut ἸησοῦςJesus εἶπενsaid πρὸςtoward αὐτούςthem ΜὴNot δύνασθεyou are able τοὺςthe υἱοὺςsons τοῦof the νυμφῶνοςbridechamber ἐνin which [time] the νυμφίοςbridegroom μετ’with αὐτῶνthem ἐστὶνis ποιῆσαιto make νηστεῦσαι;to fast? 35 ἐλεύσονταιWill comeδὲbut ἡμέραι,days, καὶand ὅτανwhenever ἀπαρθῇmay have been removed ἀπ’from αὐτῶνthem the νυμφίοςbridegroom τότεthen νηστεύσουσινthey will fast ἐνin ἐκείναιςthose ταῖςthe ἡμέραις.days.

36 ἜλεγενHe was saying δὲbut καὶalso παραβολὴνparable πρὸςtoward αὐτοὺςthem ὅτιthat ΟὐδεὶςNo one ἐπίβλημαcast-upon (piece) ἀπὸfrom ἱματίουouter garment καινοῦnew σχίσαςhaving torn ἐπιβάλλειhe casts on ἐπὶupon ἱμάτιονouter garment παλαιόν·old; εἰif δὲbut μήγε,not at least, καὶalso τὸthe καινὸνnew σχίσειwill tear away καὶand τῷto the παλαιῷold οὐnot συμφωνήσειwill sound with τὸthe ἐπίβλημαcast-upon (piece) τὸthe ἀπὸfrom τοῦthe καινοῦ.new. 37 καὶAnd οὐδεὶςno one βάλλειthrows οἶνονwine νέονnew εἰςinto ἀσκοὺςskin bags παλαιούς·old; εἰif δὲbut μήγε,not at least, ῥήξειwill burst the οἶνοςwine the νέοςnew τοὺςthe ἀσκούς,skin bags, καὶand αὐτὸςit ἐκχυθήσεταιwill be spilled out καὶand οἱthe ἀσκοὶskin bags ἀπολοῦνται·will be destroyed; 38 ἀλλὰbut οἶνονwine νέονnew εἰςinto ἀσκοὺςskin bags καινοὺςnew (ones) βλητέον.to be thrown. 39 ΟὐδεὶςNo one πιὼνhaving drunk παλαιὸνold θέλειis willing νέον·new; λέγειhe is saying γάρfor The παλαιὸςold χρηστόςnice ἐστιν.is


1 ᾿ΕγένετοIt occurred δὲbut ἐνin σαββάτῳsabbath διαπορεύεσθαιto be going his way through αὐτὸνhim διὰthrough σπορίμων,sowings, καὶand ἔτιλλονwere plucking οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him καὶand ἤσθιονwere eating τοὺςthe στάχυαςheads of grain ψώχοντεςrubbing ταῖςto the χερσίν.hands. 2 τινὲςSome δὲbut τῶνof the ΦαρισαίωνPharisees εἶπανsaid ΤίWhy ποιεῖτεare you doing which οὐκnot ἔξεστινis lawful τοῖςto the σάββασιν;sabbaths? 3 καὶAnd ἀποκριθεὶςhaving answered πρὸςtoward αὐτοὺςthem εἶπενsaid the ἸησοῦςJesus ΟὐδὲNeither τοῦτοthis ἀνέγνωτεdid you read which ἐποίησενdid ΔαυεὶδDavidὅτεwhen ἐπείνασενhe got hungry αὐτὸςhe καὶand οἱthe (ones) μετ’with αὐτοῦ;him? 4 ὡςHow εἰσῆλθενhe entered εἰςinto τὸνthe οἶκονhouse τοῦof the θεοῦGod καὶand τοὺςthe ἄρτουςloaves τῆςof the προθέσεωςpresentation λαβὼνhaving taken ἔφαγενhe ate καὶand ἔδωκενgave τοῖςto the (ones) μετ’with αὐτοῦ,him, οὓςwhich οὐκnot ἔξεστινit is lawful φαγεῖνto eat εἰif μὴnot μόνουςalone τοὺςthe ἱερεῖς;priests? 5 καὶAnd ἔλεγενhe was saying αὐτοῖςto them ΚύριόςLord ἐστινis τοῦof the σαββάτουsabbath the υἱὸςSon τοῦof the ἀνθρώπου.man.

6 ᾿ΕγένετοIt occurred δὲbut ἐνin ἑτέρῳdifferent σαββάτῳsabbath εἰσελθεῖνto enter αὐτὸνhim εἰςinto τὴνthe συναγωγὴνsynagogue καὶand διδάσκειν·to be teaching;καὶand ἦνwas ἄνθρωποςman ἐκεῖthere καὶand the χεὶρhand αὐτοῦof him the δεξιὰright ἦνwas ξηρά·dry; 7 παρετηροῦντοwere observing beside δὲbut αὐτὸνhimοἱthe γραμματεῖςscribes καὶand οἱthe ΦαρισαῖοιPharisees εἰif ἐνin τῷthe σαββάτῳsabbath θεραπεύει,he is curing, ἵναin order that εὕρωσινthey might find κατηγορεῖνto be accusing αὐτοῦ.him. 8 αὐτὸςHe δὲbut ᾔδειhad known τοὺςthe διαλογισμοὺςreasonings αὐτῶν,of them, εἶπενsaid δὲbut τῷto the ἀνδρὶmale person τῷto the (one) ξηρὰνdry ἔχοντιhaving τὴνthe χεῖραhand ἜγειρεBe getting up καὶand στῆθιstand εἰςinto τὸthe μέσον·midst; καὶand ἀναστὰςhaving stood up ἔστη.he stood. 9 εἶπενSaid δὲbut the ἸησοῦςJesus πρὸςtoward αὐτούςthem ᾿ΕπερωτῶI inquire upon ὑμᾶς,you, εἰIf ἔξεστινit is lawful τῷto the σαββάτῳsabbath ἀγαθοποιῆσαιto do good or κακοποιῆσαι,to do bad, ψυχὴνsoul σῶσαιto save or ἀπολέσαι;to destroy? 10 καὶAnd περιβλεψάμενοςhaving looked around at πάνταςall αὐτοὺςthem εἶπενhe said αὐτῷto him ἜκτεινονStretch out τὴνthe χεῖράhand σου·of you; the (one) δὲbut ἐποίησεν,did, καὶand ἀπεκατεστάθηwas restored the χεὶρhand αὐτοῦ.of him. 11 ΑὐτοὶThey δὲbut ἐπλήσθησανbecame filled ἀνοίας,of madness, καὶand διελάλουνwere πρὸςtoward ἀλλήλουςone another τίwhat ἂνlikely ποιήσαιενthey would do τῷto the Ἰησοῦ.Jesus.

12 ᾿ΕγένετοIt happened δὲbut ἐνin ταῖςthe ἡμέραιςdays ταύταιςthese ἐξελθεῖνto go out αὐτὸνhim εἰςinto τὸthe ὄροςmountain προσεύξασθαι,to pray, καὶand ἦνhe was διανυκτερεύωνcontinuing through the night ἐνin τῇthe προσευχῇprayer τοῦof the θεοῦ.God. 13 καὶAnd ὅτεwhen ἐγένετοit became ἡμέρα,day,προσεφώνησενhe sounded toward [himself] τοὺςthe μαθητὰςdisciples αὐτοῦ,of him, καὶand ἐκλεξάμενοςhaving chosen ἀπ’from αὐτῶνthem δώδεκα,twelve, οὓςwhom καὶalsoἀποστόλουςapostles ὠνόμασεν,he named, 14 ΣίμωναSimon ὃνwhom καὶalso ὠνόμασενhe named ΠέτρονPeter καὶand ᾿ΑνδρέανAndrew τὸνthe ἀδελφὸνbrother αὐτοῦof him καὶand ἸάκωβονJames καὶand ἸωάνηνJohn καὶand ΦίλιππονPhilip καὶand ΒαρθολομαῖονBartholomew 15 καὶand ΜαθθαῖονMatthewκαὶand ΘωμᾶνThomas καὶand ἸάκωβονJames Ἁλφαίουof Alphaeus καὶand ΣίμωναSimon τὸνthe (one) καλούμενονbeing called ΖηλωτὴνZealot 16 καὶand ἸούδανJudas Ἰακώβουof James καὶand ἸούδανJudas ἸσκαριὼθIscariot ὃςwho ἐγένετοbecame προδότης,betrayer,

17 καὶand καταβὰςhaving come down μετ’with αὐτῶνthem ἔστηhe stood ἐπὶupon τόπουplace πεδινοῦ,level, καὶand ὄχλοςcrowd πολὺςmuch μαθητῶνof disciples αὐτοῦ,of him, καὶand πλῆθοςmultitude πολὺmuch τοῦof the λαοῦpeople ἀπὸfrom πάσηςall τῆςthe ἸουδαίαςJudea καὶand ἸερουσαλὴμJerusalem καὶandτῆςthe παραλίουmaritime [country] Τύρουof Tyre καὶand Σιδῶνος,Sidon, οἳwho ἦλθανcame ἀκοῦσαιto hear αὐτοῦhim καὶand ἰαθῆναιto be healed ἀπὸfrom τῶνthe νόσωνsicknesses αὐτῶν·of them; 18 καὶand οἱthe (ones) ἐνοχλούμενοιbeing troubled ἀπὸfrom πνευμάτωνspirits ἀκαθάρτωνunclean ἐθεραπεύοντο·were being cured; 19 καὶand πᾶςall the ὄχλοςcrowd ἐζήτουνwere seeking ἅπτεσθαιto be touching αὐτοῦ,him, ὅτιbecause δύναμιςpower παρ’beside αὐτοῦhim ἐξήρχετοwas coming out καὶand ἰᾶτοwas healing πάντας.all.

20 ΚαὶAnd αὐτὸςhe ἐπάραςhaving lifted upon τοὺςthe ὀφθαλμοὺςeyes αὐτοῦof him εἰςinto τοὺςthe μαθητὰςdisciples αὐτοῦof him ἔλεγενwas saying

ΜακάριοιHappy οἱthe πτωχοί,poor (ones), ὅτιbecause ὑμετέραyours ἐστὶνis the βασιλείαkingdom τοῦof the θεοῦ.God.

21 μακάριοιHappy οἱthe (ones) πεινῶντεςhungering νῦν,now, ὅτιbecause χορτασθήσεσθε.you will be satiated.

μακάριοιHappy οἱthe (ones) κλαίοντεςweeping νῦν,now, ὅτιbecause γελάσετε.you will laugh.

22 μακάριοίHappy ἐστεyou are ὅτανwhenever μισήσωσινmight hate ὑμᾶςyou οἱthe ἄνθρωποι,men, καὶand ὅτανwhenever ἀφορίσωσινthey might separate ὑμᾶςyou καὶand ὀνειδίσωσινmight reproach καὶand ἐκβάλωσινmight throw out τὸthe ὄνομαname ὑμῶνof you ὡςas πονηρὸνwicked ἕνεκαon account τοῦof the υἱοῦSon τοῦof the ἀνθρώπου·man; 23 χάρητεmay you rejoice ἐνin ἐκείνῃthat τῇthe ἡμέρᾳday καὶand σκιρτήσατε,leap you, ἰδοὺlook! γὰρfor the μισθὸςreward ὑμῶνof you πολὺςmuch ἐνin τῷthe οὐρανῷ·heaven; κατὰaccording to τὰthe αὐτὰvery (things) γὰρfor ἐποίουνwere doing τοῖςto the προφήταιςprophets οἱthe πατέρεςfathers αὐτῶν.of them.

24 ΠλὴνBesides οὐαὶwoe ὑμῖνto you τοῖςthe πλουσίοις,rich (ones), ὅτιbecause   ἀπέχετεyou are having back τὴνthe παράκλησινconsolation ὑμῶν.of you.

25 οὐαὶWoe ὑμῖν,to you, οἱthe (ones) ἐμπεπλησμένοιhaving been filled within νῦν,now, ὅτιbecause πεινάσετε.you will hunger.

οὐαί,Woe, οἱthe (ones) γελῶντεςlaughing νῦν,now, ὅτιbecause πενθήσετεyou will mourn καὶand κλαύσετε.you will weep. 26 οὐαὶWoe ὅτανwhenever καλῶςfinely ὑμᾶςyou εἴπωσινmight say πάντεςall οἱthe ἄνθρωποι,men, κατὰaccording to τὰthe αὐτὰvery (things) γὰρfor ἐποίουνwere doing τοῖςto the ψευδοπροφήταιςfalse prophets οἱthe πατέρεςfathers αὐτῶν.of them.

27 ᾿ΑλλὰBut ὑμῖνto you λέγωI am saying τοῖςto the (ones) ἀκούουσιν,hearing, ἀγαπᾶτεBe you loving τοὺςthe ἐχθροὺςenemies ὑμῶν,of you, καλῶςfinely ποιεῖτεbe you doing τοῖςto the (ones) μισοῦσινhating ὑμᾶς,you, 28 εὐλογεῖτεbe you blessing τοὺςthe (ones) καταρωμένουςcursing ὑμᾶς,you, προσεύχεσθεbe you praying περὶabout τῶνthe (ones) ἐπηρεαζόντωνinsulting ὑμᾶς.you. 29 τῷTo the (one) τύπτοντίsmiting σεyou ἐπὶupon τὴνtheσιαγόναcheek πάρεχεbe offering καὶalso τὴνthe ἄλλην,other, καὶand ἀπὸfrom τοῦthe (one) αἴροντόςlifting up σουof you τὸthe ἱμάτιονouter garment καὶalso τὸνthe χιτῶναundergarment μὴnot κωλύσῃς.you should keep back. 30 παντὶTo everyone αἰτοῦντίasking σεyou δίδου,be giving, καὶand ἀπὸfrom τοῦthe (one) αἴροντοςlifting up τὰthe σὰyour (things) μὴnot ἀπαίτει.be asking back.

31 καὶAnd καθὼςaccording as θέλετεyou are willing   ἵναin order that ποιῶσινmay do ὑμῖνto you οἱthe ἄνθρωποι,men, ποιεῖτεbe you doing αὐτοῖςto them ὁμοίως.likewise.

32 καὶAnd εἰif ἀγαπᾶτεyou are loving τοὺςthe (ones) ἀγαπῶνταςloving ὑμᾶς,you, ποίαof what sort ὑμῖνto you χάριςfavor ἐστίν;is it? καὶAlso γὰρfor οἱthe ἁμαρτωλοὶsinners τοὺςthe (ones) ἀγαπῶνταςloving αὐτοὺςthem ἀγαπῶσιν.they are loving. 33 καὶAnd γὰρfor ἐὰνif ever ἀγαθοποιῆτεyou may be doing good to τοὺςthe (ones) ἀγαθοποιοῦνταςdoing good to ὑμᾶς,you, ποίαof what sort ὑμῖνto you χάριςfavor ἐστίν;is it? καὶAlso οἱthe ἁμαρτωλοὶsinners τὸthe αὐτὸvery (things) ποιοῦσιν.are doing. 34 καὶAnd ἐὰνif ever δανίσητεyou might lend παρ’beside ὧνwhich (ones) ἐλπίζετεyou are hoping λαβεῖν,to receive, ποίαof what sort ὑμῖνto you χάριςfavor ἐστίν;is it? καὶAlso ἁμαρτωλοὶsinners ἁμαρτωλοῖςto sinners δανίζουσινare lending ἵναin order that ἀπολάβωσινthey might get back τὰthe ἴσα.equal (things). 35 πλὴνBesides ἀγαπᾶτεbe you loving τοὺςthe ἐχθροὺςenemies ὑμῶνof you καὶand ἀγαθοποιεῖτεbe you doing good καὶand δανίζετεbe you lending μηδὲνnothing ἀπελπίζοντες·hoping [to get] back; καὶand ἔσταιwill be the μισθὸςreward ὑμῶνof you πολύς,much, καὶand ἔσεσθεyou will be υἱοὶsons Ὑψίστου,of Most High, ὅτιbecause αὐτὸςhe χρηστόςkind ἐστινis ἐπὶupon τοὺςthe ἀχαρίστουςunthankful καὶand πονηρούς.wicked. 36 ΓίνεσθεContinue you becoming οἰκτίρμονεςmerciful καθὼςaccording as the πατὴρFather ὑμῶνof you οἰκτίρμωνmerciful ἐστίν·is;

37 καὶand μὴnot κρίνετε,be you judging, καὶand οὐnot μὴnot κριθῆτε·you should be judged; καὶand μὴnot καταδικάζετε,be you condemning, καὶand οὐnot μὴnot καταδικασθῆτε.you might be condemned. ἀπολύετε,Be you releasing, καὶand ἀπολυθήσεσθε·you will be released; 38 δίδοτε,be you giving, καὶand δοθήσεταιit will be given ὑμῖν·to you; μέτρονmeasure καλὸνfine πεπιεσμένονhaving been pressed down σεσαλευμένονhaving been shaken [together] ὑπερεκχυννόμενονoverflowing δώσουσινthey will give εἰςinto τὸνthe κόλπονbosom ὑμῶν·of you; to what γὰρfor μέτρῳmeasure μετρεῖτεyou are measuring ἀντιμετρηθήσεταιit will be measured in return ὑμῖν.to you.

39 ΕἶπενHe said δὲbut καὶalso παραβολὴνparable αὐτοῖςto them ΜήτιNot what δύναταιis able τυφλὸςblind [man] τυφλὸνblind [man] ὁδηγεῖν;to be guiding? οὐχὶNot ἀμφότεροιboth εἰςinto βόθυνονpit ἐμπεσοῦνται;will fall in? 40 οὐκNot ἔστινis μαθητὴςdisciple ὑπὲρover τὸνthe διδάσκαλον,teacher, κατηρτισμένοςhaving been adjusted down δὲbut πᾶςeveryone ἔσταιwill be ὡςas the διδάσκαλοςteacher αὐτοῦ.of him. 41 ΤίWhy δὲbut βλέπειςyou are seeing τὸthe κάρφοςstraw τὸthe (one) ἐνin τῷthe ὀφθαλμῷeye τοῦof the ἀδελφοῦbrother σου,of you, τὴνthe δὲbut δοκὸνrafter τὴνthe (one) ἐνin τῷthe ἰδίῳown ὀφθαλμῷeye οὐnot κατανοεῖς;you are perceiving? 42 πῶςHow δύνασαιare you able λέγεινto be saying τῷto the ἀδελφῷbrother σουof you ᾿Αδελφέ,Brother, ἄφεςlet go off ἐκβάλωI might throw out τὸthe κάρφοςstraw τὸthe (one) ἐνin τῷthe ὀφθαλμῷeye σου,of you, αὐτὸςvery (one) τὴνthe ἐνin τῷthe ὀφθαλμῷeye σοῦof you δοκὸνrafter οὐnot βλέπων;seeing? ὑποκριτά,Hypocrite, ἔκβαλεthrow out πρῶτονfirst τὴνthe δοκὸνrafter ἐκfrom τοῦthe ὀφθαλμοῦeye σοῦ,of you, καὶand τότεthen διαβλέψειςyou will clearly see τὸthe κάρφοςstraw τὸthe (one) ἐνin τῷthe ὀφθαλμῷeye τοῦof the ἀδελφοῦbrotherσουof you ἐκβαλεῖν.to throw out.

43 ΟὐNot γὰρfor ἔστινis δένδρονtree καλὸνfine ποιοῦνmaking καρπὸνfruit σαπρόν,rotten, οὐδὲneither πάλινagain δένδρονtree σαπρὸνrottenποιοῦνmaking καρπὸνfruit καλόν.fine. 44 ἕκαστονEach γὰρfor δένδρονtree ἐκout of τοῦthe ἰδίουown καρποῦfruit γινώσκεται·is being known; οὐnot γὰρfor ἐξout of ἀκανθῶνthorns συλλέγουσινthey are gathering σῦκα,figs, οὐδὲnor ἐκout of βάτουthornbush σταφυλὴνgrapes τρυγῶσιν.they are cutting off. 45 The ἀγαθὸςgood ἄνθρωποςman ἐκout of τοῦthe ἀγαθοῦgood θησαυροῦtreasure τῆςof the καρδίαςheart προφέρειbrings forth τὸthe ἀγαθόν,good (thing), καὶand the πονηρὸςwicked (one) ἐκout of τοῦthe πονηροῦwicked [treasure] προφέρειbrings forth τὸthe πονηρόν·wicked (thing); ἐκout of γὰρfor περισσεύματοςabundance καρδίαςof heart λαλεῖspeaks τὸthe στόμαmouth αὐτοῦ.of him.

46 ΤίWhy δέbut μεme καλεῖτεare you calling ΚύριεLord κύριε,Lord, καὶand οὐnot ποιεῖτεyou are doing what   λέγω;I am saying? 47 πᾶςEveryone the (one) ἐρχόμενοςcoming πρόςtoward μεme καὶand ἀκούωνhearing μουof me τῶνthe λόγωνwords καὶand ποιῶνdoing αὐτούς,them, ὑποδείξωI shall show ὑμῖνto you τίνιto whom ἐστὶνhe is ὅμοιος·like; 48 ὅμοιόςlike ἐστινhe is ἀνθρώπῳto man οἰκοδομοῦντιbuilding οἰκίανhouse ὃςwho ἔσκαψενdug καὶand ἐβάθυνενdeepened καὶand ἔθηκενput θεμέλιονfoundation ἐπὶupon τὴνthe πέτραν·rock-mass; πλημμύρηςof flood-tide δὲbut γενομένηςhaving occurred προσέρηξενbroke toward the ποταμὸςriver τῇto the οἰκίᾳhouse ἐκείνῃ,that, καὶand οὐκnot ἴσχυσενwas strong enough σαλεῦσαιto shake αὐτὴνit διὰthrough τὸthe καλῶςfinely οἰκοδομῆσθαιto be built αὐτήν.it. 49 The (one) δὲbut ἀκούσαςhaving heard καὶand μὴnot ποιήσαςhaving done ὅμοιόςlike ἐστινis ἀνθρώπῳto man οἰκοδομήσαντιhaving built οἰκίανhouse ἐπὶupon τὴνthe γῆνground χωρὶςapart from θεμελίου,foundation, to which προσέρηξενbroke toward the ποταμός,river, καὶand εὐθὺςat once συνέπεσεν,it collapsed, καὶand ἐγένετοbecame τὸthe ῥῆγμαbreaking up τῆςof the οἰκίαςhouse ἐκείνηςthat μέγα.great.


1᾿ΕπειδὴSince ἐπλήρωσενhe completed πάνταall τὰthe ῥήματαsayings αὐτοῦof him εἰςinto τὰςthe ἀκοὰςhearings τοῦof the λαοῦ,people, εἰσῆλθενhe entered εἰςinto Καφαρναούμ.Capernaum. 2 ἙκατοντάρχουOf centurion δέbut τινοςof any δοῦλοςslave κακῶςbadly ἔχωνhaving ἤμελλενwas about τελευτᾷν,to be deceasing, ὃςwho ἦνwas αὐτῷto him ἔντιμος.in honor. 3 ἀκούσαςHaving heard δὲbut περὶabout τοῦthe ἸησοῦJesus ἀπέστειλενhe sent off πρὸςtoward αὐτὸνhim πρεσβυτέρουςolder men τῶνof the Ἰουδαίων,Jews, ἐρωτῶνrequesting αὐτὸνhim ὅπωςso that ἐλθὼνhaving come διασώσῃhe should save through τὸνthe δοῦλονslave αὐτοῦ.of him. 4 οἱThe (ones) δὲbut παραγενόμενοιhaving come to be beside πρὸςtoward τὸνthe ἸησοῦνJesus παρεκάλουνwere entreating αὐτὸνhim σπουδαίωςspeedily λέγοντεςsaying ὅτιthat ἄξιόςworthy ἐστινhe is to whom  παρέξῃyou will confer τοῦτο,this, 5 ἀγαπᾷhe is loving γὰρfor τὸthe ἔθνοςnation ἡμῶνof us καὶand τὴνthe συναγωγὴνsynagogue αὐτὸςhe ᾠκοδόμησενbuilt ἡμῖν.to us. 6 The δὲbut ἸησοῦςJesus ἐπορεύετοwas going his way σὺνtogether with αὐτοῖς.them. ἤδηAlready δὲbut αὐτοῦof him οὐnot μακρὰνfar ἀπέχοντοςbeing distant ἀπὸfrom τῆςthe οἰκίαςhouse ἔπεμψενsent φίλουςfriends the ἑκατοντάρχηςcenturion λέγωνsaying αὐτῷto him Κύριε,Lord, μὴnot σκύλλου,be bothering yourself, οὐnot γὰρfor ἱκανόςsufficient εἰμιI am ἵναin order that ὑπὸunder τὴνthe στέγηνroof μουof me εἰσέλθῃς·you should enter; 7 διὸthrough which οὐδὲnot-but ἐμαυτὸνmyself ἠξίωσαI considered worthy πρὸςtoward σὲyou ἐλθεῖν·to come; ἀλλὰbut εἰπὲsay λόγῳ,to word, καὶand ἰαθήτωlet be healed the παῖςboy μου·of me; 8 καὶalso γὰρfor ἐγὼI ἄνθρωπόςman εἰμιam ὑπὸunder ἐξουσίανauthority τασσόμενος,being stationed, ἔχωνhaving ὑπ’under ἐμαυτὸνmyself στρατιώτας,soldiers, καὶand λέγωI am saying τούτῳto this (one) Πορεύθητι,Be on your way, καὶand πορεύεται,he is on his way, καὶand ἄλλῳto another Ἔρχου,Be coming, καὶand ἔρχεται,he is coming, καὶand τῷto the δούλῳslave μουof me ΠοίησονDo τοῦτο,this, καὶand ποιεῖ.he is doing. 9 ἀκούσαςHaving heard δὲbut ταῦταthese (things) the ἸησοῦςJesus ἐθαύμασενwondered at αὐτόν,him, καὶand στραφεὶςhaving turned τῷto the ἀκολουθοῦντιfollowing αὐτῷto him ὄχλῳcrowd εἶπενhe said ΛέγωI am saying ὑμῖν,to you, οὐδὲNot but ἐνin τῷthe ἸσραὴλIsrael τοσαύτηνso great πίστινfaith εὗρον.I found. 10 καὶAnd ὑποστρέψαντεςhaving returned εἰςinto τὸνthe οἶκονhouse οἱthe (ones) πεμφθέντεςhaving been sent εὗρονfound τὸνthe δοῦλονslave ὑγιαίνοντα.being in health.

11 ΚαὶAnd ἐγένετοit occurred ἐνin τῷthe ἑξῆςof subsequence ἐπορεύθηhe went his way εἰςinto πόλινcity καλουμένηνbeing called Ναίν,Nain, καὶand συνεπορεύοντοwere going with αὐτῷhim οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him καὶalso ὄχλοςcrowd πολύς.much. 12 ὡςAs δὲbut ἤγγισενhe got near τῇto the πύλῃgate τῆςof the πόλεως,city, καὶand ἰδοὺlook! ἐξεκομίζετοwas being brought out τεθνηκὼςhaving died μονογενὴςonly-begotten υἱὸςson τῇto the μητρὶmother αὐτοῦ,of him, καὶand αὐτὴshe ἦνwas χήρα,widow, καὶand ὄχλοςcrowd τῆςof the πόλεωςcity ἱκανὸςsufficient ἦνwas σὺνtogether with αὐτῇ.her. 13 καὶAnd ἰδὼνhaving seen αὐτὴνher the κύριοςLord ἐσπλαγχνίσθηwas moved with pity ἐπ’upon αὐτῇher καὶand εἶπενsaid αὐτῇto her ΜὴNot κλαῖε.be weeping. 14 καὶAnd προσελθὼνhaving come toward ἥψατοhe touched τῆςthe σοροῦ,bier, οἱthe (ones) δὲbut βαστάζοντεςcarrying ἔστησαν,stood [still], καὶand εἶπενhe said Νεανίσκε,Young man, σοὶto you λέγω,I am saying, ἐγέρθητι.Be raised up. 15 καὶAnd ἀνεκάθισενsat up the νεκρὸςdead (one) καὶand ἤρξατοstarted λαλεῖν,to be speaking, καὶand ἔδωκενhe gave αὐτὸνhim τῇto the μητρὶmother αὐτοῦ.of him. 16 ἜλαβενTook δὲbut φόβοςfear πάντας,all (them), καὶand ἐδόξαζονthey were glorifying τὸνthe θεὸνGod λέγοντεςsaying ὅτιthat ΠροφήτηςProphet μέγαςgreat ἠγέρθηwas raised up ἐνin ἡμῖν,us, καὶand ὅτιthat ᾿ΕπεσκέψατοTurned his attention upon the θεὸςGod τὸνthe λαὸνpeople αὐτοῦ.of him. 17 καὶAnd ἐξῆλθενwent out the λόγοςword οὗτοςthis ἐνin ὅλῃwhole τῇthe ἸουδαίᾳJudea περὶabout αὐτοῦhim καὶand πάσῃto all τῇthe περιχώρῳ.surrounding country.

18 ΚαὶAnd ἀπήγγειλανthey reported back Ἰωάνειto John οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him περὶabout πάντωνall τούτων.these (things). 19 καὶAnd προσκαλεσάμενοςhaving called toward himself δύοtwo τινὰςsome ones τῶνof the μαθητῶνdisciples αὐτοῦof him the ἸωάνηςJohn ἔπεμψενsent πρὸςtoward τὸνthe κύριονLord λέγωνsaying ΣὺYou εἶare the (one) ἐρχόμενοςcoming or ἕτερονdifferent (one) προσδοκῶμεν;we are expecting? 20 παραγενόμενοιHaving come to be alongside δὲbut πρὸςtoward αὐτὸνhim οἱthe ἄνδρεςmale persons εἶπανsaid ἸωάνηςJohn the βαπτιστὴςBaptist ἀπέστειλενsent off ἡμᾶςus πρὸςtoward σὲyou λέγωνsaying ΣὺYou εἶare the (one) ἐρχόμενοςcoming or ἄλλονanother προσδοκῶμεν;we are expecting? 21 ἐνIn ἐκείνῃthat τῇthe ὥρᾳhour ἐθεράπευσενhe cured πολλοὺςmany ἀπὸfrom νόσωνsicknesses καὶand μαστίγωνscourges καὶand πνευμάτωνspirits πονηρῶν,wicked, καὶand τυφλοῖςto blind (ones) πολλοῖςmany ἐχαρίσατοhe favored βλέπειν.to be seeing. 2καὶAnd ἀποκριθεὶςhaving answered εἶπενhe said αὐτοῖςto them ΠορευθέντεςHaving gone your way ἀπαγγείλατεreport back Ἰωάνειto John what (things) εἴδετεyou saw καὶand ἠκούσατε·you heard; τυφλοὶblind (ones) ἀναβλέπουσιν,are seeing again, χωλοὶlame (ones) περιπατοῦσιν,are walking about, λεπροὶlepers καθαρίζονταιare being cleansed καὶand κωφοὶdeaf (ones) ἀκούουσιν,are hearing, νεκροὶdead (ones) ἐγείρονται,are being raised up, πτωχοὶpoor (ones) εὐαγγελίζονται·are being told the good news; 23 καὶand μακάριόςhappy ἐστινhe is ὃςwho ἐὰνif ever μὴnot σκανδαλισθῇmight be stumbled ἐνin ἐμοί.me.

24 ᾿ΑπελθόντωνHaving gone off δὲbut τῶνof the ἀγγέλωνmessengers Ἰωάνουof John ἤρξατοhe started λέγεινto be saying πρὸςtoward τοὺςthe ὄχλουςcrowds περὶabout ἸωάνουJohn ΤίWhat ἐξήλθατεdid you go out εἰςinto τὴνthe ἔρημονdesolate [place] θεάσασθαι;to view? κάλαμονReed ὑπὸby ἀνέμουwind σαλευόμενον;being shaken? 25 ἀλλὰBut τίwhat ἐξήλθατεdid you go out ἰδεῖν;to see? ἄνθρωπονMan ἐνin μαλακοῖςsoft ἱματίοιςouter garments ἠμφιεσμένον;having put on about himself? ἰδοὺLook! οἱThe (ones) ἐνin ἱματισμῷdress ἐνδόξῳsplendid καὶand τρυφῇluxury ὑπάρχοντεςexisting ἐνin τοῖςthe βασιλείοιςkingly houses εἰσίν.are. 26 ἀλλὰBut τίwhat ἐξήλθατεdid you go out ἰδεῖν;to see? προφήτην;Prophet? ναί,Yes, λέγωI am saying ὑμῖν,to you, καὶand περισσότερον(one) more abundant προφήτου.of prophet. 27 οὗτόςThis (one) ἐστινis περὶabout οὗwhom γέγραπταιit has been written ἸδοὺLook! ἀποστέλλωI am sending off τὸνthe ἄγγελόνmessenger μουof me πρὸbefore προσώπουface σου,of you, ὃςwho κατασκευάσειwill prepare τὴνthe ὁδόνway σουof you ἔμπροσθένin front σου.of you. 28 λέγωI am saying ὑμῖν,to you, μείζωνgreater ἐνin γεννητοῖς(ones) born γυναικῶνof women Ἰωάνουof John οὐδεὶςno one ἔστιν·is; the δὲbut μικρότεροςsmaller one ἐνin τῇthe βασιλείᾳkingdom τοῦof the θεοῦGod μείζωνgreater αὐτοῦof him ἐστίν.—is.— 29 ΚαὶAnd πᾶςall the λαὸςpeople ἀκούσαςhaving heard καὶalso οἱthe τελῶναιtax collectors ἐδικαίωσανjustified τὸνthe θεόν,God, βαπτισθέντεςhaving been baptized τὸthe βάπτισμαbaptism Ἰωάνου·of John; 30 οἱthe δὲbut ΦαρισαῖοιPharisees καὶand οἱthe (ones) νομικοὶversed in law τὴνthe βουλὴνcounsel τοῦof the θεοῦGod ἠθέτησανdisregarded εἰςinto ἑαυτούς,themselves, μὴnot βαπτισθέντεςhaving been baptized ὑπ’by αὐτοῦ.—him.—

31 ΤίνιTo which one οὖνtherefore ὁμοιώσωshall I liken τοὺςthe ἀνθρώπουςmen τῆςof the γενεᾶςgeneration ταύτης,this, καὶand τίνιto which oneεἰσὶνare they ὅμοιοι;like? 32 ὅμοιοίLike εἰσινthey are παιδίοιςto little boys τοῖςthe (ones) ἐνin ἀγορᾷmarketplace καθημένοιςsitting καὶand προσφωνοῦσινsounding toward ἀλλήλοις,to one another, who λέγειis saying ΗὐλήσαμενWe played the flute ὑμῖνto you καὶand οὐκnot ὠρχήσασθε·you danced; ἐθρηνήσαμενwe wailed καὶand οὐκnot ἐκλαύσατε·you wept; 33 ἐλήλυθενhas come γὰρfor ἸωάνηςJohn the βαπτιστὴςBaptist μὴnot ἔσθωνeating ἄρτονbread μήτεnor πίνωνdrinking οἶνον,wine, καὶand λέγετεyou are saying ΔαιμόνιονDemon ἔχει·he is having; 34 ἐλήλυθενhas come the υἱὸςSon τοῦof the ἀνθρώπουman ἔσθωνeating καὶand πίνων,drinking, καὶand λέγετεyou are saying ἸδοὺLook! ἄνθρωποςMan φάγοςgiven to eating καὶand οἰνοπότης,wine drinker, φίλοςfriend τελωνῶνof tax collectors καὶand ἁμαρτωλῶν.of sinners. 35 καὶAnd ἐδικαιώθηwas justified the σοφίαwisdom ἀπὸfrom πάντωνall τῶνthe τέκνωνchildren αὐτῆς.of it.

36 ἨρώταWas requesting δέbut τιςsomeone αὐτὸνhim τῶνof the ΦαρισαίωνPharisees ἵναin order that φάγῃhe might eat μετ’with αὐτοῦ·him; καὶand εἰσελθὼνhaving entered εἰςinto τὸνthe οἶκονhouse τοῦof the ΦαρισαίουPharisee κατεκλίθη.he reclined. 37 ΚαὶAnd ἰδοὺlook! γυνὴwoman ἥτιςwho ἦνwas ἐνin τῇthe πόλειcity ἁμαρτωλός,sinner, καὶand ἐπιγνοῦσαhaving accurately known ὅτιthat κατάκειταιhe is lying down ἐνin τῇthe οἰκίᾳhouse τοῦof the Φαρισαίου,Pharisee, κομίσασαhaving brought ἀλάβαστρονalabaster [case] μύρουof perfumed oil 38 καὶand στᾶσαhaving stood ὀπίσωbehind παρὰbeside τοὺςthe πόδαςfeet αὐτοῦof him κλαίουσα,weeping, τοῖςto the δάκρυσινtears ἤρξατοshe started βρέχεινto be wetting τοὺςthe πόδαςfeet αὐτοῦof him καὶand ταῖςto the θριξὶνhairs τῆςof the κεφαλῆςhead αὐτῆςof her ἐξέμασσεν,she was wiping off, καὶand κατεφίλειshe was kissing down τοὺςthe πόδαςfeet αὐτοῦof him καὶand ἤλειφενwas greasing τῷto the μύρῳ.perfumed oil. 39 ἸδὼνHaving seen δὲbut the ΦαρισαῖοςPharisee the (one) καλέσαςhaving called αὐτὸνhim εἶπενsaid ἐνin ἑαυτῷhimself λέγωνsaying ΟὗτοςThis (one) εἰif ἦνhe was the προφήτης,prophet, ἐγίνωσκενhe was knowing ἂνlikely τίςwho καὶand ποταπὴwhat sort of the γυνὴwoman ἥτιςwho ἅπτεταιis touching αὐτοῦ,him, ὅτιthat ἁμαρτωλόςsinner ἐστιν.she is. 40 καὶAnd ἀποκριθεὶςhaving answered the ἸησοῦςJesus εἶπενsaid πρὸςtoward αὐτόνhim Σίμων,Simon, ἔχωI am having σοίto you τιsomething εἰπεῖν.to say. The (one) δέbut Διδάσκαλε,Teacher, εἰπέ,say, φησίν.he is saying.

41 δύοTwo χρεοφιλέταιdebtors ἦσανwere δανιστῇto lender τινί·any; the εἷςone ὤφειλενowed δηνάριαdenarii πεντακόσια,five hundred, the δὲbut ἕτεροςdifferent (one) πεντήκοντα.fifty. 42 μὴNot ἐχόντωνhaving αὐτῶνof them ἀποδοῦναιto give back ἀμφοτέροιςto both ἐχαρίσατο.he freely forgave. τίςWhich (one) οὖνtherefore αὐτῶνof them πλεῖονmore ἀγαπήσειwill love αὐτόν;him? 43 ἀποκριθεὶςHaving answered ΣίμωνSimon εἶπενsaid ὙπολαμβάνωI suppose ὅτιthat to whom τὸthe πλεῖονmore ἐχαρίσατο.he freely forgave. The (one) δὲbut εἶπενsaid αὐτῷto him ὈρθῶςCorrectly ἔκρινας.you judged. 44 καὶAnd στραφεὶςhaving turned πρὸςtoward τὴνthe γυναῖκαwoman τῷto the ΣίμωνιSimon ἔφηhe said ΒλέπειςAre you looking at ταύτηνthis τὴνthe γυναῖκα;woman? εἰσῆλθόνI entered σουof you εἰςinto τὴνthe οἰκίαν,house, ὕδωρwater μοιto me ἐπὶupon πόδαςfeet οὐκnot ἔδωκας·you gave; αὕτηthis (one) δὲbut τοῖςto the δάκρυσινtears ἔβρεξένwetted μουof me τοὺςthe πόδαςfeet καὶand ταῖςto the θριξὶνhairs αὐτῆςof her ἐξέμαξεν.she wiped off. 45 φίλημάKiss μοιto me οὐκnot ἔδωκας·you gave; αὕτηthis (one) δὲbut ἀφ’from ἧςwhich [hour] εἰσῆλθονI entered οὐnot διέλιπενleft off καταφιλοῦσάkissing down μουof me τοὺςthe πόδας.feet. 46 ἐλαίῳTo oil τὴνthe κεφαλήνhead μουof me οὐκnot ἤλειψας·you greased; αὕτηthis (one) δὲbut μύρῳto perfumed oil ἤλειψενgreased τοὺςthe πόδαςfeet μου.of me. 47 οὗOf which (thing) χάριν,thanks, λέγωI am saying σοι,to you, ἀφέωνταιhave been let go off αἱthe ἁμαρτίαιsins αὐτῆςof her αἱthe πολλαί,many, ὅτιbecause ἠγάπησενshe loved πολύ·much; to whom δὲbut ὀλίγονlittle ἀφίεται,is being let go off ὀλίγονlittle ἀγαπᾷ.he is loving. 48 εἶπενHe said δὲbut αὐτῇto her ᾿ΑφέωνταίHave been let go off σουof you αἱthe ἁμαρτίαι.sins. 49 καὶAnd ἤρξαντοstarted οἱthe (ones) συνανακείμενοιlying up together λέγεινto be saying ἐνin ἑαυτοῖςthemselves ΤίςWho οὗτόςthis ἐστινis ὃςwho καὶalso ἁμαρτίαςsins ἀφίησιν;is letting go off? 50 εἶπενSaid δὲbut πρὸςtoward τὴνthe γυναῖκαwoman The πίστιςfaith σουof you σέσωκένhas saved σε·you; πορεύουbe going your way εἰςinto εἰρήνην.peace.


1ΚαὶAnd ἐγένετοit happened ἐνin τῷthe καθεξῆςorder of subsequence καὶand αὐτὸςhe διώδευενwas journeying through κατὰdown πόλινcity καὶand κώμηνvillage κηρύσσωνpreaching καὶand εὐαγγελιζόμενοςdeclaring as good news τὴνthe βασιλείανkingdom τοῦof the θεοῦ,God, καὶand οἱthe δώδεκαtwelve σὺνtogether with αὐτῷ,him, 2 καὶand γυναῖκέςwomen τινεςsome αἳwho ἦσανwere τεθεραπευμέναιhaving been cured ἀπὸfrom πνευμάτωνspirits πονηρῶνwicked καὶand ἀσθενειῶν,of sicknesses, ΜαρίαMary the (one) καλουμένηbeing called Μαγδαληνή,Magdalene, ἀφ’from ἧςwhom δαιμόνιαdemons ἑπτὰseven ἐξεληλύθει,had gone out, 3 καὶand ἸωάναJoanna γυνὴwoman Χουζᾶof Chuza ἐπιτρόπουman in charge Ἡρῴδουof Herod καὶand ΣουσάνναSusanna καὶand ἕτεραιdifferent [women] πολλαί,many, αἵτινεςwho διηκόνουνwere serving αὐτοῖςto them ἐκout of τῶνthe (things) ὑπαρχόντωνbelonging αὐταῖς.to them [women].

4 ΣυνιόντοςCollecting together δὲbut ὄχλουof crowd πολλοῦmuch καὶand τῶνof the (ones) κατὰaccording to πόλινcity ἐπιπορευομένωνgoing their way upon πρὸςtoward αὐτὸνhim εἶπενhe said διὰthrough παραβολῆςparable 5 ᾿ΕξῆλθενWent out the (one) σπείρωνsowing τοῦof the σπεῖραιto sow τὸνthe σπόρονthing sown αὐτοῦ.of him. καὶAnd ἐνin τῷthe σπείρεινto be sowing αὐτὸνhim which one μὲνindeed ἔπεσενfell παρὰbeside τὴνthe ὁδόν,way, καὶand κατεπατήθηwas trampled down καὶand τὰthe πετεινὰbirds τοῦof the οὐρανοῦheaven κατέφαγενate down αὐτό.it. 6 καὶAnd ἕτερονdifferent (one) κατέπεσενfell down ἐπὶupon τὴνthe πέτραν,rock-mass, καὶand φυὲνhaving sprouted ἐξηράνθηit was dried up διὰthrough τὸthe μὴnot ἔχεινto be having ἰκμάδα.moisture. 7 καὶAnd ἕτερονdifferent (one) ἔπεσενfell ἐνin μέσῳmidst τῶνof the ἀκανθῶν,thorns, καὶand συνφυεῖσαιhaving grown up together αἱthe ἄκανθαιthorns ἀπέπνιξανchoked off αὐτό.it. 8 καὶAnd ἕτερονdifferent (one) ἔπεσενfell εἰςinto τὴνthe γῆνearth τὴνthe ἀγαθήν,good, καὶand φυὲνhaving sprouted ἐποίησενit made καρπὸνfruit ἑκατονταπλασίονα.hundredfold. ΤαῦταThese (things) λέγωνsaying ἐφώνειhe was sounding to The (one) ἔχωνhaving ὦταears ἀκούεινto be hearing ἀκουέτω.let him be hearing.

9 ᾿ΕπηρώτωνWere inquiring upon δὲbut αὐτὸνhim οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦof him τίςwhat αὕτηthis εἴηwould be the παραβολή.parable. 10 The (one) δὲbut εἶπενsaid ὙμῖνTo you δέδοταιit has been given γνῶναιto know τὰthe μυστήριαmysteries τῆςof the βασιλείαςkingdom τοῦof the θεοῦ,God, τοῖςto the δὲbut λοιποῖςleftover (ones) ἐνin παραβολαῖς,parables, ἵναin order that βλέποντεςlooking μὴnot βλέπωσινthey may be looking καὶand ἀκούοντεςhearing μὴnot συνίωσιν.they may be comprehending. 11 ἔστινIs δὲbut αὕτηthis the παραβολή.parable. The σπόροςthing sown ἐστὶνisthe λόγοςword τοῦof the θεοῦ.God. 12 οἱThe (ones) δὲbut παρὰbeside τὴνthe ὁδόνway εἰσινare οἱthe (ones) ἀκούσαντες,having heard, εἶταthen ἔρχεταιis coming the διάβολοςDevil καὶand αἴρειlifts up τὸνthe λόγονword ἀπὸfrom τῆςthe καρδίαςheart αὐτῶν,of them, ἵναin order that μὴnot πιστεύσαντεςhaving believed σωθῶσιν.they may be saved. 13 οἱThe (ones) δὲbut ἐπὶupon τῆςthe πέτραςrock-mass οἳwho ὅτανwhenever ἀκούσωσινthey might hear μετὰwith χαρᾶςjoy δέχονταιare receiving τὸνthe λόγον,word, καὶand οὗτοιthese ῥίζανroot οὐκnot ἔχουσιν,are having, οἳwho πρὸςtoward καιρὸνseason πιστεύουσινare believing καὶand ἐνin καιρῷseason πειρασμοῦof testing ἀφίστανται.stand off. 14 τὸThe (one) δὲbut εἰςinto τὰςthe ἀκάνθαςthorns πεσόν,having fallen, οὗτοίthese εἰσινare οἱthe (ones) ἀκούσαντες,having heard, καὶand ὑπὸby μεριμνῶνanxieties καὶand πλούτουriches καὶand ἡδονῶνpleasures τοῦof the βίουliving πορευόμενοιgoing their way συνπνίγονταιare being choked together καὶand οὐnot τελεσφοροῦσιν.are bearing to perfection. 15 τὸThe (one) δὲbut ἐνin τῇthe καλῇfine γῇ,earth, οὗτοίthese εἰσινare οἵτινεςwho ἐνin καρδίᾳheart καλῇfine καὶand ἀγαθῇgood ἀκούσαντεςhaving heard τὸνthe λόγονword κατέχουσινthey are retaining καὶand καρποφοροῦσινthey are bearing fruit ἐνin ὑπομονῇ.endurance.

16 ΟὐδεὶςNo one δὲbut λύχνονlamp ἅψαςhaving lighted καλύπτειis covering αὐτὸνit σκεύειto vessel or ὑποκάτωunderneath κλίνηςbed τίθησιν,is putting, ἀλλ’but ἐπὶupon λυχνίαςlampstand τίθησιν,he is putting, ἵναin order that οἱthe (ones) εἰσπορευόμενοιgoing their way in βλέπωσινmay be looking at τὸthe φῶς.light.17 οὐNot γὰρfor ἔστινis κρυπτὸνhidden (thing) which οὐnot φανερὸνmanifest γενήσεται,will become, οὐδὲneither ἀπόκρυφονcarefully concealed which οὐnot μὴnot γνωσθῇshould be known καὶand εἰςinto φανερὸνwhat is manifest ἔλθῃ.should come. 18 ΒλέπετεBe you looking at οὖνtherefore πῶςhow ἀκούετε·you are hearing; ὃςwho ἂνlikely γὰρfor ἔχῃ,may be having, δοθήσεταιit will be given αὐτῷ,to him, καὶand ὃςwho ἂνlikely μὴnot ἔχῃ,may be having, καὶalso which δοκεῖhe thinks ἔχεινto be having ἀρθήσεταιwill be lifted up ἀπ’from αὐτοῦ.him.

19 ΠαρεγένετοCame to be alongside δὲbut πρὸςtoward αὐτὸνhim the μήτηρmother καὶand οἱthe ἀδελφοὶbrothers αὐτοῦ,of him, καὶand οὐκnot ἠδύναντοwere able συντυχεῖνto meet up with αὐτῷhim διὰthrough τὸνthe ὄχλον.crowd. 20 ἀπηγγέληIt was reported back δὲbut αὐτῷto him The μήτηρmother σουof you καὶand οἱthe ἀδελφοίbrothers σουof you ἑστήκασινhave stood ἔξωoutside ἰδεῖνto see θέλοντέςwilling σε.you. 21 The (one) δὲbut ἀποκριθεὶςhaving answered εἶπενsaid πρὸςtoward αὐτούςthem ΜήτηρMother μουof me καὶand ἀδελφοίbrothers μουof me οὗτοίthese εἰσινare οἱthe (ones) τὸνthe λόγονword τοῦof the θεοῦGod ἀκούοντεςhearing καὶand ποιοῦντες.doing.

22 ᾿ΕγένετοIt occurred δὲbut ἐνin μιᾷone τῶνof the ἡμερῶνdays καὶand αὐτὸςhe ἐνέβηstepped in εἰςinto πλοῖονboat καὶand οἱthe μαθηταὶdisciples αὐτοῦ,of him, καὶand εἶπενhe said πρὸςtoward αὐτούςthem ΔιέλθωμενLet us go through εἰςinto τὸthe πέρανother side τῆςof the λίμνης,lake, καὶand ἀνήχθησαν.they were led up. 23 πλεόντωνSailing δὲbut αὐτῶνof them ἀφύπνωσεν.he fell asleep. καὶAnd κατέβηdescended λαῖλαψviolent storm ἀνέμουof wind εἰςinto τὴνthe λίμνην,lake, καὶand συνεπληροῦντοthey were being filled up with καὶand ἐκινδύνευον.were in danger. 24 προσελθόντεςHaving come toward δὲbut διήγειρανthey roused αὐτὸνhim λέγοντεςsaying ᾿ΕπιστάταInstructor ἐπιστάτα,Instructor, ἀπολλύμεθα·we are perishing; the (one) δὲbut διεγερθεὶςhaving been roused ἐπετίμησενgave rebuke τῷto the ἀνέμῳwind καὶand τῷto the κλύδωνιraging τοῦof the ὕδατος,water, καὶand ἐπαύσαντο,they subsided, καὶand ἐγένετοcame to be γαλήνη.calm. 25 εἶπενHe said δὲbut αὐτοῖςto them ΠοῦWhere the πίστιςfaith ὑμῶν;of you? φοβηθέντεςHaving been made fearful δὲbut ἐθαύμασαν,they wondered, λέγοντεςsaying πρὸςtoward ἀλλήλουςone another ΤίςWho ἄραreally οὗτόςthis ἐστινis ὅτιbecause καὶalso τοῖςto the ἀνέμοιςwinds ἐπιτάσσειhe is giving orders καὶand τῷto the ὕδατι,water, καὶand ὑπακούουσινthey are obeying αὐτῷ;him?

26 ΚαὶAnd κατέπλευσανthey sailed down εἰςinto τὴνthe χώρανcountry τῶνof the Γερασηνῶν,Gerasenes, ἥτιςwhich ἐστὶνis ἀντίπεραopposite on other side τῆςof the Γαλιλαίας.Galilee. 27 ἐξελθόντιTo (one) having gone out δὲbut αὐτῷto him ἐπὶupon τὴνthe γῆνearth ὑπήντησενmet up with ἀνήρmale person τιςsome ἐκout of τῆςthe πόλεωςcity ἔχων(one) having δαιμόνια·demons; καὶand χρόνῳto time ἱκανῷsufficient οὐκnot ἐνεδύσατοput on ἱμάτιον,outer garment, καὶand ἐνin οἰκίᾳhouse οὐκnot ἔμενενhe was staying ἀλλ’but ἐνin τοῖςthe μνήμασιν.tombs. 28 ἰδὼνHaving seen δὲbut τὸνthe ἸησοῦνJesus ἀνακράξαςhaving cried aloud προσέπεσενhe fell toward αὐτῷhim καὶand φωνῇto voice μεγάλῃgreat εἶπενsaid ΤίWhat ἐμοὶto me καὶand σοί,to you, ἸησοῦJesus υἱὲSon τοῦof the θεοῦGod τοῦof the ὑψίστου;Most High? δέομαίI beg σου,of you, μήnot μεme βασανίσῃς·you should torment; 29 παρήγγελλενhe was ordering γὰρfor τῷto the πνεύματιspirit τῷthe ἀκαθάρτῳunclean ἐξελθεῖνto come out ἀπὸfrom τοῦthe ἀνθρώπου.man. πολλοῖςTo many γὰρfor χρόνοιςtimes συνηρπάκειit had snatched away with αὐτόν,him, καὶand ἐδεσμεύετοhe was being bound ἁλύσεσινto chains καὶand πέδαιςfetters φυλασσόμενος,being guarded, καὶand διαρήσσωνbreaking through τὰthe δεσμὰbonds ἠλαύνετοhe was being driven ἀπὸfrom τοῦthe δαιμονίουdemon εἰςinto τὰςthe ἐρήμους.lonely [places]. 30 ἐπηρώτησενInquired upon δὲbut αὐτὸνhim the ἸησοῦςJesus ΤίWhat σοὶto you ὄνομάname ἐστιν;is? The (one) δὲbut εἶπενsaid Λεγιών,Legion, ὅτιbecauseεἰσῆλθενentered δαιμόνιαdemons πολλὰmany εἰςinto αὐτόν.him. 31 καὶAnd παρεκάλουνthey were entreating αὐτὸνhim ἵναin order that μὴnot ἐπιτάξῃhe should give orders αὐτοῖςto them εἰςinto τὴνthe ἄβυσσονabyss ἀπελθεῖν.to go off. 32 ῏ΗνWas δὲbut ἐκεῖthere ἀγέληherd χοίρωνof pigs ἱκανῶνsufficient βοσκομένηfeeding itself ἐνin τῷthe ὄρει·mountain; καὶand παρεκάλεσανthey entreated αὐτὸνhim ἵναin order that ἐπιτρέψῃhe should give permission αὐτοῖςto them εἰςinto ἐκείνουςthose (ones) εἰσελθεῖν·to enter; καὶand ἐπέτρεψενhe gave permission αὐτοῖς.to them. 33 ἐξελθόνταHaving gone out δὲbut τὰthe δαιμόνιαdemons ἀπὸfrom τοῦthe ἀνθρώπουman εἰσῆλθονentered εἰςinto τοὺςthe χοίρους,pigs, καὶand ὥρμησενrushed the ἀγέληherd κατὰdown τοῦthe κρημνοῦprecipice εἰςinto τὴνthe λίμνηνlake καὶand ἀπεπνίγη.was drowned. 34 ἸδόντεςHaving seen δὲbut οἱthe βόσκοντες(ones) feeding τὸthe (thing) γεγονὸςhaving happened ἔφυγονfled καὶand ἀπήγγειλανreported back εἰςinto τὴνthe πόλινcity καὶand εἰςinto τοὺςthe ἀγρούς.fields.

35 ἐξῆλθονThey came out δὲbut ἰδεῖνto see τὸthe (thing) γεγονὸςhaving happened καὶand ἦλθανthey came πρὸςtoward τὸνthe Ἰησοῦν,Jesus, καὶand εὗρανfound καθήμενονsitting τὸνthe ἄνθρωπονman ἀφ’from οὗwhom τὰthe δαιμόνιαdemons ἐξῆλθενcame out ἱματισμένονhaving been clothed καὶand σωφρονοῦνταbeing of sound mind παρὰbeside τοὺςthe πόδαςfeet τοῦof the Ἰησοῦ,Jesus, καὶand ἐφοβήθησαν.they were made fearful. 36 ἀπήγγειλανReported back δὲbut αὐτοῖςto them οἱthe (ones) ἰδόντεςhaving seen πῶςhow ἐσώθηwas saved the (one) δαιμονισθείς.demon-possessed. 37 καὶAnd ἠρώτησενrequested αὐτὸνhim ἅπανall τὸthe πλῆθοςmultitude τῆςof the περιχώρουsurrounding country τῶνof the ΓερασηνῶνGerasenes ἀπελθεῖνto get away ἀπ’from αὐτῶν,them, ὅτιbecause φόβῳto fear μεγάλῳgreat συνείχοντο·they were being held together; αὐτὸςhe δὲbut ἐμβὰςhaving stepped in εἰςinto πλοῖονboat ὑπέστρεψεν.returned. 38 ἐδεῖτοWas begging δὲbut αὐτοῦof him the ἀνὴρmale person ἀφ’from οὗwhom ἐξεληλύθειhad gone out τὰthe δαιμόνιαdemons εἶναιto be σὺνtogether with αὐτῷ·him; ἀπέλυσενhe let loose off δὲbut αὐτὸνhim λέγωνsaying 39 ὙπόστρεφεBe returning εἰςinto τὸνthe οἶκόνhome σου,of you, καὶand διηγοῦbe relating ὅσαas many (things) as σοιto you ἐποίησενdid the θεός.God. καὶAnd ἀπῆλθενhe went off καθ’down through ὅληνwhole τὴνthe πόλινcity κηρύσσωνpreaching ὅσαas many (things) as ἐποίησενdid αὐτῷto him the Ἰησοῦς.Jesus.

40 ᾿ΕνIn δὲbut τῷthe ὑποστρέφεινto be returning τὸνthe ἸησοῦνJesus ἀπεδέξατοreceived off αὐτὸνhim the ὄχλος,crowd, ἦσανwere γὰρfor πάντεςall προσδοκῶντεςexpecting αὐτόν.him. 41 ΚαὶAnd ἰδοὺlook! ἦλθενcame ἀνὴρmale person to whom ὄνομαname Ἰάειρος,Jairus, καὶand οὗτοςthis [man] ἄρχωνruler τῆςof the συναγωγῆςsynagogue ὑπῆρχεν,was existing, καὶand πεσὼνhaving fallen παρὰbeside τοὺςthe πόδαςfeet Ἰησοῦof Jesus παρεκάλειhe was entreatingαὐτὸνhim εἰσελθεῖνto enter εἰςinto τὸνthe οἶκονhouse αὐτοῦ,of him, 42 ὅτιbecause θυγάτηρdaughter μονογενὴςonly-begotten ἦνwas αὐτῷto him ὡςas ἐτῶνof years δώδεκαtwelve καὶand αὐτὴshe ἀπέθνησκεν.was dying.

᾿ΕνIn δὲbut τῷthe ὑπάγεινto be going under αὐτὸνhim οἱthe ὄχλοιcrowds συνέπνιγονwere choking together αὐτόν.him. 43 καὶAnd γυνὴwoman οὖσαbeingἐνin ῥύσειflow αἵματοςof blood ἀπὸfrom ἐτῶνyears δώδεκα,twelve, ἥτιςwho οὐκnot ἴσχυσενwas strong enough ἀπ’from οὐδενὸςno one θεραπευθῆναι,to be cured, 44 προσελθοῦσαhaving come toward ὄπισθενfrom behind ἥψατοtouched τοῦthe κρασπέδουfringe τοῦof the ἱματίουouter garment αὐτοῦ,of him, καὶand παραχρῆμαinstantly ἔστηstood the ῥύσιςflow τοῦof the αἵματοςblood αὐτῆς.of her. 45 καὶAnd εἶπενsaid the ἸησοῦςJesus ΤίςWho the (one) ἁψάμενόςhaving touched μου;me? ἀρνουμένωνDenying δὲbut πάντωνof all εἶπενsaid the ΠέτροςPeter ᾿Επιστάτα,Instructor, οἱthe ὄχλοιcrowds συνέχουσίνare holding together σεyou καὶand ἀποθλίβουσιν.are closely pressing. 46 The δὲbut ἸησοῦςJesus εἶπενsaid ἭψατόTouched μούme τις,someone, ἐγὼIγὰρfor ἔγνωνknew δύναμινpower ἐξεληλυθυῖανhaving gone out ἀπ’from ἐμοῦ.me. 47 ἰδοῦσαHaving seen δὲbut the γυνὴwoman ὅτιthat οὐκnot ἔλαθενshe escaped notice τρέμουσαtrembling ἦλθενcame καὶand προσπεσοῦσαhaving fallen down toward αὐτῷhim δι’through ἣνwhat αἰτίανcause ἥψατοshe touched αὐτοῦhim ἀπήγγειλενreported back ἐνώπιονin sight παντὸςof all τοῦthe λαοῦpeople καὶand ὡςas ἰάθηshe was healed παραχρῆμα.instantly. 48 The (one) δὲbut εἶπενsaid αὐτῇto her Θυγάτηρ,Daughter, the πίστιςfaith σουof you σέσωκένhas saved σε·you; πορεύουbe going your way εἰςinto εἰρήνην.peace.

49 ἜτιYet αὐτοῦof him λαλοῦντοςspeaking ἔρχεταίis coming τιςsomeone παρὰbeside τοῦthe ἀρχισυναγώγουsynagogue ruler λέγωνsaying ὅτιthat ΤέθνηκενHas died the θυγάτηρdaughter σου,of you, μηκέτιnot yet σκύλλεbe bothering τὸνthe διδάσκαλον.teacher. 50 The δὲbut ἸησοῦςJesus ἀκούσαςhaving heard ἀπεκρίθηanswered αὐτῷto him ΜὴNot φοβοῦ,be fearing, μόνονonly πίστευσον,exercise faith, καὶand σωθήσεται.she will be saved. 51 ἐλθὼνHaving come δὲbut εἰςinto τὴνthe οἰκίανhouse οὐκnot ἀφῆκενlet go off εἰσελθεῖνto enter τινὰanyone σὺνtogether with αὐτῷhim εἰif μὴnot ΠέτρονPeter καὶand ἸωάνηνJohn καὶand ἸάκωβονJames καὶand τὸνthe πατέραfather τῆςof the παιδὸςgirl καὶand τὴνthe μητέρα.mother. 52 ἔκλαιονWere weeping δὲbut πάντεςall (they) καὶand ἐκόπτοντοwere beating themselves for αὐτήν.her. The (one) δὲbut εἶπενsaid ΜὴNot κλαίετε,be you weeping, οὐnot γὰρfor ἀπέθανενshe died ἀλλὰbut καθεύδει.she is sleeping. 53 καὶAnd κατεγέλωνthey were laughing down αὐτοῦ,of him, εἰδότεςhaving known ὅτιthat ἀπέθανεν.she died. 54 αὐτὸςHe δὲbut κρατήσαςhaving taken hold τῆςof the χειρὸςhand αὐτῆςof her ἐφώνησενsounded to λέγωνsaying The παῖς,girl, ἔγειρε.be getting up. 55 καὶAnd ἐπέστρεψενturned upon τὸthe πνεῦμαspirit αὐτῆς,of her, καὶand ἀνέστηshe stood up παραχρῆμα,instantly, καὶand διέταξενhe orderedαὐτῇto her δοθῆναιto be given φαγεῖν.to eat. 56 καὶAnd ἐξέστησανplaced themselves outside οἱthe γονεῖςparents αὐτῆς·of her; the (one) δὲbut παρήγγειλενgave instructions αὐτοῖςto them μηδενὶto no one εἰπεῖνto say τὸthe (thing) γεγονός.having happened.


1ΣυνκαλεσάμενοςHaving called together δὲbut τοὺςthe δώδεκαtwelve ἔδωκενhe gave αὐτοῖςto them δύναμινpower καὶand ἐξουσίανauthority ἐπὶupon πάνταall τὰthe δαιμόνιαdemons καὶand νόσουςsicknesses θεραπεύειν,to be curing, 2 καὶand ἀπέστειλενhe sent off αὐτοὺςthem κηρύσσεινto be preaching τὴνthe βασιλείανkingdom τοῦof the θεοῦGod καὶand ἰᾶσθαι,to be healing, 3 καὶand εἶπενhe said πρὸςtoward αὐτούςthem ΜηδὲνNothing αἴρετεbe you lifting up εἰςinto τὴνthe ὁδόν,way, μήτεneither ῥάβδονstaff μήτεnor πήρανpouch μήτεnor ἄρτονbread μήτεnor ἀργύριον,silver, μήτεnor δύοtwo χιτῶναςundergarments ἔχειν.to be having. 4 καὶAnd εἰςinto ἣνwhat ἂνlikely οἰκίανhouse εἰσέλθητε,you might enter, ἐκεῖthere μένετεbe you staying καὶand ἐκεῖθενfrom there ἐξέρχεσθε.be you going out. 5 καὶAnd ὅσοιas many as ἂνlikely μὴnot δέχωνταιmay be receiving ὑμᾶς,you, ἐξερχόμενοιgoing out ἀπὸfrom τῆςthe πόλεωςcity ἐκείνηςthat τὸνthe κονιορτὸνdust ἀπὸfrom τῶνthe ποδῶνfeet ὑμῶνof you ἀποτινάσσετεbe you shaking off εἰςinto μαρτύριονwitness ἐπ’upon αὐτούς.them. 6 ᾿ΕξερχόμενοιGoing out δὲbut διήρχοντοthey were going through κατὰdown τὰςthe κώμαςvillages εὐαγγελιζόμενοιdeclaring the good news καὶand θεραπεύοντεςcuring πανταχοῦ.everywhere.

7 ἬκουσενHeard δὲbut ἩρῴδηςHerod the τετραάρχηςtetrarch τὰthe (things) γινόμεναhappening πάντα,all, καὶand διηπόρειwas in thorough perplexity διὰthrough τὸthe λέγεσθαιto be said ὑπὸby τινῶνsome ὅτιthat ἸωάνηςJohn ἠγέρθηwas raised up ἐκout of νεκρῶν,dead (ones), 8 ὑπὸby τινῶνsome δὲbut ὅτιthat ἨλείαςElijah ἐφάνη,appeared, ἄλλωνof others δὲbut ὅτιthat προφήτηςprophet τιςsome τῶνof the ἀρχαίωνancient (ones) ἀνέστη.stood up. 9 εἶπενSaid δὲbut the ἩρῴδηςHerod ἸωάνηνJohn ἐγὼI ἀπεκεφάλισα·beheaded; τίςwho δέbut ἐστινis οὗτοςthisπερὶabout οὗwhom ἀκούωI am hearing τοιαῦτα;such (things)? καὶAnd ἐζήτειhe was seeking ἰδεῖνto see αὐτόν.him.

10 ΚαὶAnd ὑποστρέψαντεςhaving returned οἱthe ἀπόστολοιapostles διηγήσαντοrecounted αὐτῷto him ὅσαas many (things) as ἐποίησαν.they did. ΚαὶAnd παραλαβὼνhaving taken along αὐτοὺςthem ὑπεχώρησενhe withdrew κατ’according to ἰδίανprivate [spot] εἰςinto πόλινcity καλουμένηνbeing called Βηθσαιδά.Bethsaida. 11 οἱThe δὲbut ὄχλοιcrowds γνόντεςhaving known ἠκολούθησανfollowed αὐτῷ.to him. καὶAnd ἀποδεξάμενοςhaving received kindly αὐτοὺςthemἐλάλειhe was speaking αὐτοῖςto them περὶabout τῆςthe βασιλείαςkingdom τοῦof the θεοῦ,God, καὶand τοὺςthe (ones) χρείανneed ἔχονταςhaving θεραπείαςof cure ἰᾶτο.he was healing. 12 The δὲbut ἡμέραday ἤρξατοstarted κλίνειν·to be declining; προσελθόντεςhaving come toward δὲbut οἱthe δώδεκαtwelve εἶπανsaid αὐτῷto him ᾿ΑπόλυσονLet loose off τὸνthe ὄχλον,crowd, ἵναin order that πορευθέντεςhaving gone their way εἰςinto τὰςthe κύκλῳto circle κώμαςvillages καὶand ἀγροὺςfieldsκαταλύσωσινthey might let loose down καὶand εὕρωσινmight find ἐπισιτισμόν,provisions, ὅτιbecause ὧδεhere ἐνin ἐρήμῳlonely τόπῳplace ἐσμέν.we are. 13 εἶπενHe said δὲbut πρὸςtoward αὐτούςthem ΔότεGive you αὐτοῖςto them φαγεῖνto eat ὑμεῖς.you. οἱThe (ones) δὲbut εἶπανsaid ΟὐκNot εἰσὶνare ἡμῖνto us πλεῖονmore than ἄρτοιloaves πέντεfive καὶand ἰχθύεςfishes δύο,two, εἰif μήτιnot what πορευθέντεςhaving gone our way ἡμεῖςwe ἀγοράσωμενmight buy εἰςinto πάνταall τὸνthe λαὸνpeople τοῦτονthis βρώματα.foodstuffs. 14 ἦσανWere γὰρfor ὡσεὶas if ἄνδρεςmale persons πεντακισχίλιοι.five thousand. εἶπενHe said δὲbut πρὸςtoward τοὺςthe μαθητὰςdisciples αὐτοῦof him ΚατακλίνατεMake you recline αὐτοὺςthem κλισίαςgroups ὡσεὶas if ἀνὰup πεντήκοντα.fifty. 15 καὶAnd ἐποίησανthey did οὕτωςthus καὶand κατέκλινανmade recline ἅπαντας.all (them). 16 λαβὼνHaving taken δὲbut τοὺςthe πέντεfive ἄρτουςloaves καὶand τοὺςthe δύοtwo ἰχθύαςfishes ἀναβλέψαςhaving looked up εἰςinto τὸνthe οὐρανὸνheaven εὐλόγησενhe blessed αὐτοὺςthem καὶand κατέκλασενbroke down καὶand ἐδίδουwas giving τοῖςto the μαθηταῖςdisciples παραθεῖναιto put beside τῷthe ὄχλῳ.crowd. 17 καὶAnd ἔφαγονthey ate καὶand ἐχορτάσθησανwere satisfied πάντες,all, καὶand ἤρθηwas lifted up τὸthe περισσεῦσαν[quantity] having abounded αὐτοῖςto them κλασμάτωνof fragments κόφινοιbaskets δώδεκα.twelve.

18 ΚαὶAnd ἐγένετοit happened ἐνin τῷthe εἶναιto be αὐτὸνhim προσευχόμενονpraying κατὰaccording to μόναςsolitary [places] συνῆσανcame together αὐτῷto him οἱthe μαθηταί,disciples, καὶand ἐπηρώτησενhe inquired upon αὐτοὺςthem λέγωνsaying ΤίναWhom μεme οἱthe ὄχλοιcrowds λέγουσινare saying εἶναι;to be? 19 οἱThe (ones) δὲbut ἀποκριθέντεςhaving answered εἶπανsaid ἸωάνηνJohn τὸνthe βαπτιστήν,Baptist, ἄλλοιothers δὲbut Ἠλείαν,Elijah, ἄλλοιothers δὲbut ὅτιthat προφήτηςprophet τιςsome τῶνof the ἀρχαίωνancient (ones) ἀνέστη.stood up. 20 εἶπενHe said δὲbut αὐτοῖςto them Ὑμεῖςyou δὲbut τίναwhom μεme λέγετεare you saying εἶναι;to be? ΠέτροςPeter δὲbut ἀποκριθεὶςhaving answered εἶπενsaid ΤὸνThe χριστὸνChrist τοῦof the θεοῦ.God. 21 The (one) δὲbut ἐπιτιμήσαςhaving rebuked αὐτοῖςto them παρήγγειλενhe gave instructions μηδενὶto no one λέγεινto be telling τοῦτο,this, 22 εἰπὼνhaving said ὅτιthat ΔεῖIt is necessary τὸνthe υἱὸνSon τοῦof the ἀνθρώπουman πολλὰmany (things) παθεῖνto suffer καὶand ἀποδοκιμασθῆναιto be rejected ἀπὸfrom τῶνthe πρεσβυτέρωνolder men καὶand ἀρχιερέωνchief priests καὶand γραμματέωνscribes καὶand ἀποκτανθῆναιto be killed καὶand τῇto the τρίτῃthird ἡμέρᾳday ἐγερθῆναι.to be raised up.

23 ἜλεγενHe was saying δὲbut πρὸςtoward πάνταςall (them) ΕἴIf τιςanyone θέλειis willing ὀπίσωbehind μουme ἔρχεσθαι,to be coming, ἀρνησάσθωlet him disown ἑαυτὸνhimself καὶand ἀράτωlet him lift up τὸνthe σταυρὸνcross αὐτοῦof him καθ’according to ἡμέραν,day, καὶand ἀκολουθείτωlet him be following μοι.to me. 24ὃςWho γὰρfor ἂνlikely θέλῃmay will τὴνthe ψυχὴνsoul αὐτοῦof him σῶσαι,to save, ἀπολέσειwill lose αὐτήν·it; ὃςwho δ’but ἂνlikely ἀπολέσῃmight lose τὴνthe ψυχὴνsoul αὐτοῦof him ἕνεκενon account ἐμοῦ,of me, οὗτοςthis (one) σώσειwill save αὐτήν.it. 25 τίWhat γὰρfor ὠφελεῖταιis being benefited ἄνθρωποςmanκερδήσαςhaving gained τὸνthe κόσμονworld ὅλονwhole ἑαυτὸνhimself δὲbut ἀπολέσαςhaving lost or ζημιωθείς;having been damaged? 26 ὃςWho γὰρfor ἂνlikely ἐπαισχυνθῇmight be ashamed of μεme καὶand τοὺςthe ἐμοὺςmy λόγους,words, τοῦτονthis (one) the υἱὸςSon τοῦof the ἀνθρώπουman ἐπαισχυνθήσεται,will be ashamed of, ὅτανwhenever ἔλθῃhe might come ἐνin τῇthe δόξῃglory αὐτοῦof him καὶand τοῦof the πατρὸςFather καὶand τῶνof the ἁγίωνholy ἀγγέλων.angels. 27 ΛέγωI am saying δὲbut ὑμῖνto you ἀληθῶς,truthfully, εἰσίνare τινεςsome τῶνof the (ones) αὐτοῦhere ἑστηκότωνhaving stood οἳwho οὐnot μὴnotγεύσωνταιshould taste θανάτουof death ἕωςuntil ἂνlikely ἴδωσινthey should see τὴνthe βασιλείανkingdom τοῦof the θεοῦ.God.

28 ᾿ΕγένετοIt happened δὲbut μετὰafter τοὺςthe λόγουςwords τούτουςthese ὡσεὶas if ἡμέραιdays ὀκτὼeight παραλαβὼνhaving taken along ΠέτρονPeter καὶand ἸωάνηνJohn καὶand ἸάκωβονJames ἀνέβηhe went up εἰςinto τὸthe ὄροςmountain προσεύξασθαι.to pray. 29 καὶAnd ἐγένετοit happened ἐνin τῷthe προσεύχεσθαιto be praying αὐτὸνhim τὸthe εἶδοςform τοῦof the προσώπουface αὐτοῦof him ἕτερονdifferent καὶand the ἱματισμὸςapparel αὐτοῦof him λευκὸςwhite ἐξαστράπτων.lightening out. 30 καὶAnd ἰδοὺlook! ἄνδρεςmale persons δύοtwo συνελάλουνwere speaking with αὐτῷ,him, οἵτινεςwho ἦσανwere ΜωυσῆςMoses καὶand Ἠλείας,Elijah, 31 οἳthe (ones) ὀφθέντεςhaving appeared ἐνin δόξῃglory ἔλεγονwere saying τὴνthe ἔξοδονexodus αὐτοῦof him ἣνwhich ἤμελλενhe was about πληροῦνto be fulfilling ἐνin Ἰερουσαλήμ.Jerusalem. 32 The δὲbut ΠέτροςPeter καὶand οἱthe (ones) σὺνtogether with αὐτῷhim ἦσανwere βεβαρημένοιhaving been weighed down ὕπνῳ·to sleep; διαγρηγορήσαντεςhaving fully awakened δὲbut εἶδανthey saw τὴνthe δόξανglory αὐτοῦof him καὶand τοὺςtheδύοtwo ἄνδραςmale persons τοὺςthe (ones) συνεστῶταςhaving stood with αὐτῷ.him. 33 καὶAnd ἐγένετοit happened ἐνin τῷthe διαχωρίζεσθαιto be separated αὐτοὺςthem ἀπ’from αὐτοῦhim εἶπενsaid the ΠέτροςPeter πρὸςtoward τὸνthe ἸησοῦνJesus ᾿Επιστάτα,Instructor, καλόνfine ἐστινit is ἡμᾶςus ὧδεhere εἶναι,to be, καὶand ποιήσωμενlet us make σκηνὰςtents τρεῖς,three, μίανone σοὶto you καὶand μίανone Μωυσεῖto Moses καὶand μίανone Ἠλείᾳ,to Elijah, μὴnot εἰδὼςhaving known which λέγει.he is saying. 34 ταῦταThese (things) δὲbut αὐτοῦof him λέγοντοςsaying ἐγένετοcame to be νεφέληcloud καὶand ἐπεσκίαζενwas overshadowing αὐτούς·them; ἐφοβήθησανthey were made fearful δὲbut ἐνin τῷthe εἰσελθεῖνto enter αὐτοὺςthem εἰςinto τὴνthe νεφέλην.cloud. 35καὶAnd φωνὴvoice ἐγένετοcame to be ἐκout of τῆςthe νεφέληςcloud λέγουσαsaying ΟὗτόςThis ἐστινis the υἱόςSon μουof me the (one) ἐκλελεγμένος,having been chosen, αὐτοῦof him ἀκούετε.be you hearers. 36 καὶAnd ἐνin τῷthe γενέσθαιto occur τὴνthe φωνὴνvoice εὑρέθηwas found ἸησοῦςJesus μόνος.alone. καὶAnd αὐτοὶthey ἐσίγησανbecame silent καὶand οὐδενὶto no one ἀπήγγειλανreported back ἐνin ἐκείναιςthose ταῖςthe ἡμέραιςdays οὐδὲνnothing ὧνof what (things) ἑώρακαν.they have seen.

37 ᾿ΕγένετοIt happened δὲbut τῇto the ἑξῆςof subsequence ἡμέρᾳday κατελθόντωνhaving come down αὐτῶνof them ἀπὸfrom τοῦthe ὄρουςmountain συνήντησενmet up with αὐτῷhim ὄχλοςcrowd πολύς.much. 38 καὶAnd ἰδοὺlook! ἀνὴρmale person ἀπὸfrom τοῦthe ὄχλουcrowd ἐβόησενcalled out λέγωνsaying Διδάσκαλε,Teacher, δέομαίI am begging σουof you ἐπιβλέψαιto look at ἐπὶupon τὸνthe υἱόνson μου,of me, ὅτιbecause μονογενήςonly-begotten μοίto me ἐστιν, is,39 καὶand ἰδοὺlook! πνεῦμαspirit λαμβάνειis receiving αὐτόν,him, καὶand ἐξέφνηςsuddenly κράζει,he cries out, καὶand σπαράσσειconvulses αὐτὸνhim μετὰwith ἀφροῦfoam καὶand μόλιςscarcely ἀποχωρεῖit is getting away ἀπ’from αὐτοῦhim συντρῖβονbruising αὐτόν·him; 40 καὶand ἐδεήθηνI begged τῶνof the μαθητῶνdisciples σουof you ἵναin order that ἐκβάλωσινthey should throw out αὐτό,it, καὶand οὐκnot ἠδυνήθησαν.they proved able. 41 ἀποκριθεὶςHaving answeredδὲbut the ἸησοῦςJesus εἶπενsaid ῏ΩO γενεὰgeneration ἄπιστοςfaithless καὶand διεστραμμένη,having been perverted, ἕωςuntil πότεwhen ἔσομαιshall I be πρὸςtoward ὑμᾶςyou καὶand ἀνέξομαιshall I hold up ὑμῶν;of you? προσάγαγεLead toward ὧδεhere τὸνthe υἱόνson σου.of you. 42 ἔτιYet δὲbut προσερχομένουcoming toward αὐτοῦof him ἔρρηξενbroke αὐτὸνhim τὸthe δαιμόνιονdemon καὶand συνεσπάραξεν·convulsed together; ἐπετίμησενgave rebuke δὲbut the ἸησοῦςJesus τῷto the πνεύματιspirit τῷthe ἀκαθάρτῳ,unclean, καὶand ἰάσατοhe healed τὸνthe παῖδαboy καὶand ἀπέδωκενgave back αὐτὸνhim τῷto the πατρὶfather αὐτοῦ.of him. 43 ἐξεπλήσσοντοThey were being astounded δὲbut πάντεςall ἐπὶupon τῇthe μεγαλειότητιmajestic power τοῦof the θεοῦ.God.

ΠάντωνOf all (them) δὲbut θαυμαζόντωνwondering ἐπὶupon πᾶσινall (things) οἷςwhich ἐποίειhe was doing εἶπενhe said πρὸςtoward τοὺςthe μαθητὰςdisciples αὐτοῦof him 44 ΘέσθεPut ὑμεῖςyou εἰςinto τὰthe ὦταears ὑμῶνof you τοὺςthe λόγουςwords τούτους,these, the γὰρfor υἱὸςSons τοῦof the ἀνθρώπουman μέλλειis about παραδίδοσθαιto be given over εἰςinto χεῖραςhands ἀνθρώπων.of men. 45 οἱThe (ones) δὲbut ἠγνόουνwere not knowing τὸtheῥῆμαsaying τοῦτο,this, καὶand ἦνit was παρακεκαλυμμένονhaving been concealed beside ἀπ’from αὐτῶνthem ἵναin order that μὴnot αἴσθωνταιthey might perceive αὐτό,it, καὶand ἐφοβοῦντοthey were fearing ἐρωτῆσαιto request αὐτὸνhim περὶabout τοῦthe ῥήματοςsaying τούτου.this.

46 ΕἰσῆλθενEntered δὲbut διαλογισμὸςreasoning ἐνin αὐτοῖς,them, τὸthe τίςwho ἂνlikely εἴηmight be μείζωνgreater (one) αὐτῶν.of them. 47 The δὲbut ἸησοῦςJesus εἰδὼςhaving known τὸνthe διαλογισμὸνreasoning τῆςof the καρδίαςheart αὐτῶνof them ἐπιλαβόμενοςhaving taken upon παιδίονlittle boy ἔστησενmade stand αὐτὸit παρ’beside ἑαυτῷ,himself, 48 καὶand εἶπενsaid αὐτοῖςto them ὋςWho ἂνlikely δέξηταιmight receive τοῦτοthis τὸthe παιδίονlittle boy ἐπὶupon τῷthe ὀνόματίname μουof me ἐμὲme δέχεται,he is receiving, καὶand ὃςwho ἂνlikely ἐμὲme δέξηταιhe might receive δέχεταιhe is receiving τὸνthe (one) ἀποστείλαντάhaving sent off με·me; the γὰρfor μικρότεροςsmaller one ἐνin πᾶσινall ὑμῖνyou ὑπάρχωνexisting οὗτόςthis (one) ἐστινis μέγας.great.

49 ᾿ΑποκριθεὶςHaving answered δὲbut ἸωάνηςJohn εἶπενsaid ᾿Επιστάτα,Instructor, εἴδαμένwe saw τιναsomeone ἐνin τῷthe ὀνόματίname σουof you ἐκβάλλονταthrowing out δαιμόνια,demons, καὶand ἐκωλύομενwe were preventing αὐτὸνhim ὅτιbecause οὐκnot ἀκολουθεῖhe is following μεθ’with ἡμῶν.us. 50 εἶπενSaid δὲbut πρὸςtoward αὐτὸνhim ἸησοῦςJesus ΜὴNot κωλύετε,be you preventing, ὃςwho γὰρfor οὐκnot ἔστινis καθ’down (on) ὑμῶνyou ὑπὲρover ὑμῶνyou ἐστίν.is.

51 ᾿ΕγένετοIt occurred δὲbut ἐνin τῷthe συμπληροῦσθαιto be fulfilled τὰςthe ἡμέραςdays τῆςof the ἀναλήμψεωςtaking up αὐτοῦof him καὶand αὐτὸςhe τὸthe πρόσωπονface ἐστήρισενfirmly set τοῦof the πορεύεσθαιto be going his way εἰςinto Ἰερουσαλήμ,Jerusalem, 52 καὶand ἀπέστειλενhe sent off ἀγγέλουςmessengers πρὸbefore προσώπουface αὐτοῦ.of him. ΚαὶAnd πορευθέντεςhaving gone their way εἰσῆλθονthey entered εἰςinto κώμηνvillage Σαμαρειτῶν,of Samaritans, ὡςas ἑτοιμάσαιto prepare αὐτῷ·to him; 53 καὶand οὐκnot ἐδέξαντοthey received αὐτόν,him, ὅτιbecause τὸthe πρόσωπονface αὐτοῦof him ἦνwas πορευόμενον(one) going its way εἰςinto Ἰερουσαλήμ.Jerusalem. 54 ἰδόντεςHaving seen δὲbut οἱthe μαθηταὶdisciples ἸάκωβοςJames καὶand ἸωάνηςJohn εἶπανsaid Κύριε,Lord, θέλειςare you willing εἴπωμενwe should tell πῦρfire καταβῆναιto come down ἀπὸfrom τοῦthe οὐρανοῦheaven καὶand ἀναλῶσαιto annihilate αὐτούς;them? 55 στραφεὶςHaving turned δὲbut ἐπετίμησενhe rebuked αὐτοῖς.them. 56 καὶAnd ἐπορεύθησανthey went their way εἰςinto ἑτέρανdifferent κώμην.village.

57 ΚαὶAnd πορευομένωνgoing their way αὐτῶνof them ἐνin τῇthe ὁδῷway εἶπένsaid τιςsomeone πρὸςtoward αὐτόνhim ᾿ΑκολουθήσωI shall follow σοιto you ὅπουwhere ἐὰνif ever ἀπέρχῃ.you may be going off. 58 καὶAnd εἶπενsaid αὐτῷto him the ἸησοῦςJesus ΑἱThe ἀλώπεκεςfoxes φωλεοὺςdens ἔχουσινare having καὶand τὰthe πετεινὰbirds τοῦof the οὐρανοῦheaven κατασκηνώσεις,tentings down, the δὲbut υἱὸςSon τοῦof the ἀνθρώπουman οὐκnot ἔχειis having ποῦwhere τὴνthe κεφαλὴνhead κλίνῃ.he may incline. 59 ΕἶπενHe said δὲbut πρὸςtoward ἕτερονdifferent ᾿ΑκολούθειBe following μοι.to me. The (one) δὲbut εἶπενsaid ᾿ΕπίτρεψόνPermit μοιto me πρῶτονfirst ἀπελθόντιhaving gone off θάψαιto bury τὸνthe πατέραfather μου.of me. 60 εἶπενHe saidδὲbut αὐτῷto him ἌφεςLet you go off τοὺςthe νεκροὺςdead (ones) θάψαιto bury τοὺςthe ἑαυτῶνof themselves νεκρούς,dead (ones), σὺyou δὲbut ἀπελθὼνhaving gone off διάγγελλεbe declaring abroad τὴνthe βασιλείανkingdom τοῦof the θεοῦ.God. 61 εἶπενSaid δὲbut καὶalso ἕτεροςdifferent (one) ᾿ΑκολουθήσωI shall follow σοι,to you, κύριε·Lord; πρῶτονfirst δὲbut ἐπίτρεψόνpermit μοιto me ἀποτάξασθαιto set self off τοῖςto the (ones) εἰςinto τὸνthe οἶκόνhouse μου.of me. 62 εἶπενSaid δὲbut πρὸςtoward αὐτὸνhim the ἸησοῦςJesus ΟὐδεὶςNo one ἐπιβαλὼνhaving thrust upon τὴνthe χεῖραhand ἐπ’upon ἄροτρονplow καὶand βλέπωνlooking εἰςinto τὰthe (things) ὀπίσωbehind εὔθετόςwell fitted ἐστινis τῇto the βασιλείᾳkingdom τοῦof the θεοῦ.God.


1 ΜετὰAfter δὲbut ταῦταthese (things) ἀνέδειξενdesignated the κύριοςLord ἑτέρουςdifferent (ones) ἑβδομήκονταseventy- δύοtwo καὶand ἀπέστειλενsent off αὐτοὺςthem ἀνὰup δύοtwo δύοtwo πρὸbefore προσώπουof face αὐτοῦof him εἰςinto πᾶσανevery πόλινcity καὶand τόπονplace οὗwhere ἤμελλενhe was about αὐτὸςhe ἔρχεσθαι.to be coming. 2 ἔλεγενHe was saying δὲbut πρὸςtoward αὐτούςthem The μὲνindeed θερισμὸςharvest πολύς,much, οἱthe δὲbut ἐργάταιworkers ὀλίγοι·few; δεήθητεbeg you οὖνtherefore τοῦof the κυρίουLord τοῦof the θερισμοῦharvest ὅπωςso that ἐργάταςworkers ἐκβάλῃhe should thrust out εἰςinto τὸνthe θερισμὸνharvest αὐτοῦ.of him. 3 ὑπάγετε·Be you going under; ἰδοὺlook! ἀποστέλλωI am sending off ὑμᾶςyou ὡςas ἄρναςlambs ἐνin μέσῳmidst λύκων.of wolves. 4 μὴNot βαστάζετεbe you carrying βαλλάντιον,purse, μὴnor πήραν,pouch, μὴnor ὑποδήματα,sandals, καὶand μηδέναno one κατὰdown τὴνthe ὁδὸνway ἀσπάσησθε.you should greet. 5 εἰςInto ἣνwhat δ’but ἂνlikely εἰσέλθητεyou might enter οἰκίανhouse πρῶτονfirst λέγετεbe you saying ΕἰρήνηPeace τῷto the οἴκῳhouse τούτῳ.this. 6 καὶAnd ἐὰνif ever ἐκεῖthere may be υἱὸςson εἰρήνης,of peace, ἐπαναπαήσεταιwill repose itself ἐπ’upon αὐτὸνhim the εἰρήνηpeace ὑμῶν·of you; εἰif δὲbut μήγε,not indeed, ἐφ’upon ὑμᾶςyou ἀνακάμψει.it will bend again. 7 ἐνIn αὐτῇthis δὲbut τῇthe οἰκίᾳhouse μένετε,be you staying, ἔσθοντεςeating καὶand πίνοντεςdrinking τὰthe (things) παρ’beside αὐτῶν,them, ἄξιοςworth γὰρfor the ἐργάτηςworker τοῦof the μισθοῦreward αὐτοῦ.of him. μὴNot μεταβαίνετεbe you going across ἐξout of οἰκίαςhouse εἰςinto οἰκίαν.house.

8 καὶAnd εἰςinto ἣνwhat ἂνlikely πόλινcity εἰσέρχησθεyou may be entering καὶand δέχωνταιthey may be receiving ὑμᾶς,you, ἐσθίετεbe you eating τὰthe (things) παρατιθέμεναbeing put alongside ὑμῖν,to you, 9 καὶand θεραπεύετεbe you curing τοὺςthe (ones) ἐνin αὐτῇit ἀσθενεῖς,sick, καὶand λέγετεbe you saying αὐτοῖςto them ἬγγικενHas drawn near ἐφ’upon ὑμᾶςyou the βασιλείαkingdom τοῦof the θεοῦ.God. 10 εἰςInto ἣνwhat δ’but ἂνlikely πόλινcity εἰσέλθητεyou might enter καὶand μὴnot δέχωνταιthey may be receiving ὑμᾶς,you, ἐξελθόντεςhaving come out εἰςinto τὰςthe πλατείαςbroad ways αὐτῆςof it εἴπατεsay you 11 ΚαὶAnd τὸνthe κονιορτὸνdust τὸνthe (one) κολληθένταhaving stuck ἡμῖνto us ἐκout of τῆςthe πόλεωςcity ὑμῶνof you εἰςinto τοὺςthe πόδαςfeet ἀπομασσόμεθαwe are wiping off ὑμῖν·to you; πλὴνbesides τοῦτοthis γινώσκετεbe you knowing ὅτιthat ἤγγικενhas drawn near the βασιλείαkingdom τοῦof theθεοῦ.God. 12 λέγωI am saying ὑμῖνto you ὅτιthat Σοδόμοιςto Sodom ἐνin τῇthe ἡμέρᾳday ἐκείνῃthat ἀνεκτότερονmore endurable ἔσταιit will be than τῇto the πόλειcity ἐκείνῃ.that.

13 ΟὐαίWoe σοι,to you, Χοραζείν·Chorazin; οὐαίwoe σοι,to you, Βηθσαιδά·Bethsaida; ὅτιbecause εἰif ἐνin ΤύρῳTyre καὶand ΣιδῶνιSidon ἐγενήθησανtook place αἱthe δυνάμειςpowerful works αἱthe (ones) γενόμεναιhaving taken place ἐνin ὑμῖν,you, πάλαιlong ago ἂνlikely ἐνin σάκκῳsackcloth καὶand σποδῷashes καθήμενοιsitting μετενόησαν.they became repentant. 14 πλὴνBesides Τύρῳto Tyre καὶand Σιδῶνιto Sidon ἀνεκτότερονmore endurable ἔσταιit will be ἐνin τῇthe κρίσειjudgment than ὑμῖν.to you. 15 ΚαὶAnd σύ,you, Καφαρναούμ,Capernaum, μὴnot ἕωςuntil οὐρανοῦheaven ὑψωθήσῃ;will you be exalted? ἕωςUntil τοῦtheᾅδουHades καταβήσῃ.you will come down. 16 The (one) ἀκούωνhearing ὑμῶνof you ἐμοῦof me ἀκούει,he is hearing, καὶand the (one) ἀθετῶνdisregarding ὑμᾶςyou ἐμὲme ἀθετεῖ·he is disregarding; the (one) δὲbut ἐμὲme ἀθετῶνdisregarding ἀθετεῖis disregarding τὸνthe (one) ἀποστείλαντάhaving sent off με.me.

17 ὙπέστρεψανReturned δὲbut οἱthe ἑβδομήκονταseventy- δύοtwo μετὰwith χαρᾶςjoy λέγοντεςsaying Κύριε,Lord, καὶalso τὰthe δαιμόνιαdemons ὑποτάσσεταιare subjecting themselves ἡμῖνto us ἐνin τῷthe ὀνόματίname σου.of you. 18 εἶπενHe said δὲbut αὐτοῖςto them ᾿ΕθεώρουνI was beholding τὸνthe ΣατανᾶνSatan ὡςas ἀστραπὴνlightning ἐκout of τοῦthe οὐρανοῦheaven πεσόντα.having fallen. 19 ἰδοὺLook! δέδωκαI have given ὑμῖνto you τὴνthe ἐξουσίανauthority τοῦof the πατεῖνto be trampling ἐπάνωon top ὄφεωνof serpents καὶand σκορπίων,scorpions, καὶand ἐπὶupon πᾶσανall τὴνthe δύναμινpower τοῦof the ἐχθροῦ,enemy, καὶand οὐδὲνnothing ὑμᾶςyou οὐnot μὴnot ἀδικήσει.will hurt. 20 πλὴνBesides ἐνin τούτῳthis (thing) μὴnot χαίρετεbe you rejoicing ὅτιthat τὰthe πνεύματαspirits ὑμῖνto you ὑποτάσσεται,are subjecting themselves, χαίρετεbe you rejoicing δὲbut ὅτιthat τὰthe ὀνόματαnames ὑμῶνof you ἐνγέγραπταιhave been inscribed ἐνin τοῖςthe οὐρανοῖς.heavens. 21 ᾿ΕνIn αὐτῇvery τῇthe ὥρᾳhour ἠγαλλιάσατοhe became exultant τῷto the πνεύματιspirit τῷtheἁγίῳholy καὶand εἶπενsaid ᾿ΕξομολογοῦμαίI am confessing out σοι,to you, πάτερFather κύριεLord τοῦof the οὐρανοῦheaven καὶand τῆςof the γῆς,earth, ὅτιbecause ἀπέκρυψαςyou carefully hid ταῦταthese (things) ἀπὸfrom σοφῶνwise (ones) καὶand συνετῶν,comprehending (ones), καὶand ἀπεκάλυψαςyou revealed αὐτὰthem νηπίοις·to babes; ναί,yes, the πατήρ,Father, ὅτιbecause οὕτωςthus εὐδοκίαwell-thinking ἐγένετοit came to be ἔμπροσθένin front σου.of you. 22 ΠάνταAll (things) μοιto me παρεδόθηwere given over ὑπὸby τοῦthe πατρόςFather μου,of me, καὶand οὐδεὶςno one γινώσκειis knowing τίςwho ἐστινis the υἱὸςSon εἰif μὴnot the πατήρ,Father, καὶand τίςwho ἐστινis the πατὴρFather εἰif μὴnot the υἱὸςSon καὶand to whom ἂνlikely βούληταιmay be wishing the υἱὸςSon ἀποκαλύψαι.to reveal.

23 ΚαὶAnd στραφεὶςhaving turned πρὸςtoward τοὺςthe μαθητὰςdisciples κατ’according to ἰδίανprivate [spot] εἶπενhe said ΜακάριοιHappy οἱthe ὀφθαλμοὶeyes οἱthe (ones) βλέποντεςlooking at what (things)    βλέπετε.you are looking at. 24 λέγωI am saying γὰρfor ὑμῖνto you ὅτιthat πολλοὶmany προφῆταιprophets καὶand βασιλεῖςkings ἠθέλησανdesired ἰδεῖνto see what (things) ὑμεῖςyou βλέπετεare looking at καὶand οὐκnot εἶδαν,they saw, καὶand ἀκοῦσαιto hear what (things) ἀκούετε you are hearing καὶand οὐκnot ἤκουσαν.they heard.

25 ΚαὶAnd ἰδοὺlook! νομικόςone versed in the law τιςsome ἀνέστηstood up ἐκπειράζωνtesting out αὐτὸνhim λέγωνsaying Διδάσκαλε,Teacher, τίwhat ποιήσαςhaving done ζωὴνlife αἰώνιονeverlasting κληρονομήσω;shall I inherit? 26 The (one) δὲbut εἶπενsaid πρὸςtoward αὐτόνhim ᾿ΕνIn τῷthe νόμῳlaw τίwhat γέγραπται;has been written? πῶςHow ἀναγινώσκεις;are you reading? 27 The (one) δὲbut ἀποκριθεὶςhaving answered εἶπενsaid ᾿Αγαπήσειςyou shall love ΚύριονLord τὸνthe θεόνGod σουof you ἐξout of ὅληςwhole καρδίαςheart σουof you καὶand ἐνin ὅλῃwhole τῇthe ψυχῇsoul σουof you καὶand ἐνin ὅλῃwhole τῇthe ἰσχύιstrength σουof you καὶand ἐνin ὅλῃwhole τῇthe διανοίᾳmind σου,of you, καὶand τὸνthe πλησίονneighbor σουof you ὡςas σεαυτόν.yourself. 28 εἶπενHe said δὲbut αὐτῷto him ὈρθῶςCorrectly ἀπεκρίθης·you answered; τοῦτοthis ποίειbe doing καὶand ζήσῃ.you will live.

29 The (one) δὲbut θέλωνwilling δικαιῶσαιto justify ἑαυτὸνhimself εἶπενsaid πρὸςtoward τὸνthe ἸησοῦνJesus ΚαὶAnd τίςwho ἐστίνis μουof me πλησίον;neighbor? 30 ὑπολαβὼνHaving taken under the ἸησοῦςJesus εἶπενsaid ἌνθρωπόςMan τιςsome κατέβαινενwas going down ἀπὸfrom ἸερουσαλὴμJerusalem εἰςinto ἸερειχὼJericho καὶand λῃσταῖςto robbers περιέπεσεν,fell about, οἳwho καὶalso ἐκδύσαντεςhaving stripped αὐτὸνhim καὶand πληγὰςblows ἐπιθέντεςhaving put upon ἀπῆλθονthey went off ἀφέντεςhaving let go off ἡμιθανῆ.one half-dead. 31 κατὰAccording to συγκυρίανcoincidence δὲbut ἱερεύςpriest τιςsomeκατέβαινενwas going down ἐνin τῇthe ὁδῷway ἐκείνῃ,that, καὶand ἰδὼνhaving seen αὐτὸνhim ἀντιπαρῆλθεν·went along by opposite side; 32 ὁμοίωςlikewise δὲbut καὶalso ΛευείτηςLevite κατὰdown on τὸνthe τόπονplace ἐλθὼνhaving come καὶand ἰδὼνhaving seen ἀντιπαρῆλθεν.went along by opposite side. 33 ΣαμαρείτηςSamaritan δέbut τιςsome ὁδεύωνmaking his way ἦλθενcame κατ’down on αὐτὸνhim καὶand ἰδὼνhaving seen ἐσπλαγχνίσθη,was moved with pity, 34 καὶand προσελθὼνhaving come toward κατέδησενhe bound down τὰthe τραύματαwounds αὐτοῦof him ἐπιχέωνpouring upon ἔλαιονoil καὶand οἶνον,wine, ἐπιβιβάσαςhaving mounted δὲbut αὐτὸνhim ἐπὶupon τὸthe ἴδιονown κτῆνοςbeast of burden ἤγαγενhe led αὐτὸνhim εἰςinto πανδοχεῖονinn καὶand ἐπεμελήθηhe took care of αὐτοῦ.him. 35 καὶAnd ἐπὶupon τὴνthe αὔριονmorrow ἐκβαλὼνhaving thrust out δύοtwo δηνάριαdenarii ἔδωκενhe gave τῷto the πανδοχεῖinnkeeper καὶand εἶπενsaid ᾿ΕπιμελήθητιTake care of αὐτοῦ,him, καὶand ὅτιthat ἂνlikely προσδαπανήσῃςyou might spend toward ἐγὼI ἐνin τῷthe ἐπανέρχεσθαίto be coming back upon μεme ἀποδώσωshall give back σοι.to you. 36 τίςWhich one τούτωνof these τῶνthe τριῶνthree πλησίονneighbor δοκεῖit seems σοιto you γεγονέναιto have become τοῦof the (one) ἐμπεσόντοςhaving fallen εἰςinto τοὺςthe λῃστάς;robbers? 37 The (one) δὲbut εἶπενsaid The (one) ποιήσαςhaving done τὸthe ἔλεοςmercy μετ’with αὐτοῦ.him. εἶπενSaid δὲbut αὐτῷto him the ἸησοῦςJesus ΠορεύουBe going your way καὶand σὺyou ποίειbe doing ὁμοίως.likewise.

38 ᾿ΕνIn δὲbut τῷthe πορεύεσθαιto be going their way αὐτοὺςthem αὐτὸςhe εἰσῆλθενentered εἰςinto κώμηνvillage τινά·some; γυνὴwoman δέbut τιςsome ὀνόματιto name ΜάρθαMartha ὑπεδέξατοreceived under αὐτὸνhim εἰςinto τὴνthe οἰκίαν.house. 39 καὶAnd τῇδεto the (one) but ἦνwas ἀδελφὴsister καλουμένηbeing called Μαριάμ,Mary, who καὶalso παρακαθεσθεῖσαhaving sat alongside πρὸςtoward τοὺςthe πόδαςfeet τοῦof the κυρίουLord ἤκουενwas hearing τὸνtheλόγονword αὐτοῦ.of him. 40 The δὲbut ΜάρθαMartha περιεσπᾶτοwas being distracted περὶabout πολλὴνmuch διακονίαν·serving; ἐπιστᾶσαhaving stood upon δὲbut εἶπενsaid Κύριε,Lord, οὐnot μέλειdoes it matter σοιto you ὅτιthat the ἀδελφήsister μουof me μόνηνalone μεme κατέλειπενwas leaving down διακονεῖν;to be serving? εἰπὸνSay οὖνtherefore αὐτῇto her ἵναin order that μοιto me συναντιλάβηται.she might give aid together. 41 ἀποκριθεὶςHaving answered δὲbut εἶπενsaid αὐτῇto her the κύριοςLord ΜάρθαMartha Μάρθα,Martha, μεριμνᾷςyou are anxious καὶand θορυβάζῃyou are being disturbed περὶabout πολλά,many (things), 42 ὀλίγωνof few (things) δέbut ἐστινis χρείαneed or ἑνός·of one; ΜαριὰμMary γὰρfor τὴνthe ἀγαθὴνgood μερίδαpart ἐξελέξατοchose ἥτιςwhich οὐκnot ἀφαιρεθήσεταιwill be lifted up from αὐτῆς.her.


1 ΚαὶAnd ἐγένετοit happened ἐνin τῷthe εἶναιto be αὐτὸνhim ἐνin τόπῳplace τινὶsome προσευχόμενον,praying, ὡςas ἐπαύσατο,he ceased, εἶπένsaid τιςsomeone τῶνof the μαθητῶνdisciples αὐτοῦof him πρὸςtoward αὐτόνhim Κύριε,Lord, δίδαξονteach ἡμᾶςus προσεύχεσθαι,to be praying, καθὼςaccording as καὶalso ἸωάνηςJohn ἐδίδαξενtaught τοὺςthe μαθητὰςdisciples αὐτοῦ.of him.

2 εἶπενHe said δὲbut αὐτοῖςto them ὍτανWhenever προσεύχησθε,you may be praying, λέγετεbe you saying Πάτερ,Father, ἁγιασθήτωlet be sanctified τὸthe ὄνομάname σου·of you; ἐλθάτωlet come the βασιλείαkingdom σου·of you; 3 τὸνthe ἄρτονbread ἡμῶνof us τὸνthe ἐπιούσιονupon [day] being δίδουbe giving ἡμῖνto us τὸthe καθ’according to ἡμέραν·day; 4 καὶand ἄφεςlet go off ἡμῖνto us τὰςthe ἁμαρτίαςsins ἡμῶν,of us, καὶalso γὰρfor αὐτοὶvery (ones)   ἀφίομενwe are letting go off   παντὶto everyone ὀφείλοντιowing ἡμῖν·to us; καὶand μὴnot εἰσενέγκῃςshould you bring in ἡμᾶςus εἰςinto πειρασμόν. temptation.

5 ΚαὶAnd εἶπενhe said πρὸςtoward αὐτούςthem ΤίςWhich one ἐξout of ὑμῶνyou ἕξειwill have φίλονfriend καὶand πορεύσεταιwill go his way πρὸςtoward αὐτὸνhim μεσονυκτίου[of] midnight καὶand εἴπῃmight say αὐτῷto him Φίλε,Friend, χρῆσόνloan μοιto me τρεῖςthree ἄρτους,loaves, 6 ἐπειδὴsince φίλοςfriend μουof me παρεγένετοcame to be alongside ἐξout of ὁδοῦway πρόςtoward μεme καὶand οὐκnot ἔχωI am having which παραθήσωI might put beside αὐτῷ·him; 7κἀκεῖνοςand that (one) ἔσωθενfrom inside ἀποκριθεὶςhaving answered εἴπῃmight say ΜήNot μοιto me κόπουςtroubles πάρεχε·be having beside; ἤδηalready the θύραdoor κέκλεισται,has been locked, καὶand τὰthe παιδίαlittle children μουof me μετ’with ἐμοῦme εἰςinto τὴνthe κοίτηνbed εἰσίν·are; οὐnot δύναμαιI am able ἀναστὰςhaving stood up δοῦναίto give σοι.you. 8 λέγωI am saying ὑμῖν,to you, εἰif καὶand οὐnot δώσειhe will give αὐτῷto him ἀναστὰςhaving stood up διὰthrough τὸthe εἶναιto be φίλονfriend αὐτοῦ,of him, διάthrough γεin fact τὴνthe ἀναιδίανlack of modesty αὐτοῦof him ἐγερθεὶςhaving got up δώσειhe will give αὐτῷto him ὅσωνof as many as χρῄζει.he is in need. 9 ΚἀγὼAnd I ὑμῖνto you λέγω,am saying, αἰτεῖτε,Be you asking, καὶand δοθήσεταιit will be given ὑμῖν·to you; ζητεῖτε,be you seeking, καὶand εὑρήσετε·you will find; κρούετε,be you knocking, καὶand ἀνοιγήσεταιit will be opened ὑμῖν.to you. 10 πᾶςEveryone γὰρfor the (one) αἰτῶνasking λαμβάνει,receives, καὶand the (one) ζητῶνseeking εὑρίσκει,finds, καὶand τῷto the (one) κρούοντιknocking ἀνοιγήσεται.it will be opened. 11 τίναWhich one δὲbut ἐξout of ὑμῶνyou τὸνthe πατέραfather αἰτήσειwill ask the υἱὸςson ἰχθύν,fish, μὴnot ἀντὶinstead of ἰχθύοςfish ὄφινserpent αὐτῷto him ἐπιδώσει;will give upon? 12 Or καὶalso αἰτήσειhe will ask ᾠόν,egg, ἐπιδώσειhe will give upon αὐτῷto him σκορπίον;scorpion?13 εἰIf οὖνtherefore ὑμεῖςyou πονηροὶwicked (ones) ὑπάρχοντεςexisting οἴδατεhave known δόματαgifts ἀγαθὰgood διδόναιto be giving τοῖςto the τέκνοιςchildren ὑμῶν,of you, πόσῳto how much μᾶλλονrather the πατὴρFather the (one) ἐξout of οὐρανοῦheaven δώσειwill give πνεῦμαspirit ἅγιονholy τοῖςto the (ones) αἰτοῦσινasking αὐτόν.him.

14 ΚαὶAnd ἦνhe was ἐκβάλλωνthrowing out δαιμόνιονdemon κωφόν·dumb; ἐγένετοit happened δὲbut τοῦof the δαιμονίουdemon ἐξελθόντοςhaving come out ἐλάλησενspoke the κωφός.dumb (one). ΚαὶAnd ἐθαύμασανwondered οἱthe ὄχλοι·crowds; 15 τινὲςsome δὲbut ἐξout of αὐτῶνthem εἶπανsaid ᾿ΕνIn ΒεεζεβοὺλBeelzebul τῷthe ἄρχοντιruler τῶνof the δαιμονίωνdemons ἐκβάλλειhe is throwing out τὰthe δαιμόνια·demons; 16 ἕτεροιdifferent (ones) δὲbut πειράζοντεςtempting σημεῖονsign ἐξout of οὐρανοῦheaven ἐζήτουνwere seeking παρ’beside αὐτοῦ.him. 17 αὐτὸςHe δὲbut εἰδὼςknowing αὐτῶνof them τὰthe διανοήματαimaginations εἶπενsaid αὐτοῖςto them ΠᾶσαEvery βασιλείαkingdom ἐφ’upon ἑαυτὴνitself διαμερισθεῖσαhaving been divided ἐρημοῦται,is being made desolate, καὶand οἶκοςhouse ἐπὶupon οἶκονhouse πίπτει.it is falling. 18 εἰIf δὲbut καὶalso the ΣατανᾶςSatan ἐφ’upon ἑαυτὸνhimself διεμερίσθη,was divided, πῶςhow σταθήσεταιwill stand the βασιλείαkingdom αὐτοῦ;of him? ὅτιBecause    λέγετεyou are saying ἐνin ΒεεζεβοὺλBeelzebul ἐκβάλλεινto be throwing out μεme τὰthe δαιμόνια.demons. 19 εἰIf δὲbut ἐγὼI ἐνin ΒεεζεβοὺλBeelzebul ἐκβάλλωI am throwing out τὰthe δαιμόνια,demons, οἱthe υἱοὶsons ὑμῶνof you ἐνin τίνιwhom ἐκβάλλουσιν;are they throwing out? διὰThrough τοῦτοthis αὐτοὶthey ὑμῶνof you κριταὶjudges ἔσονται.will be. 20 εἰIf δὲbutἐνin δακτύλῳfinger θεοῦof God ἐγὼI ἐκβάλλωam throwing out τὰthe δαιμόνια,demons, ἄραreally ἔφθασενcame ahead of ἐφ’upon ὑμᾶςyou the βασιλείαkingdom τοῦof the θεοῦ.God. 21 ὅτανWhenever the ἰσχυρὸςstrong [man] καθωπλισμένοςhaving been armed down φυλάσσῃmay be guarding τὴνthe ἑαυτοῦof himself αὐλήν,courtyard, ἐνin εἰρήνῃpeace ἐστὶνis τὰthe ὑπάρχονταbelongings αὐτοῦ·of him; 22 ἐπὰνwhenever δὲbut ἰσχυρότεροςstronger αὐτοῦof him ἐπελθὼνhaving come upon νικήσῃhe might conquer αὐτόν,him, τὴνthe πανοπλίανfull armament αὐτοῦof him αἴρειhe lifts up ἐφ’upon which ἐπεποίθει,he had been trusting, καὶand τὰthe σκῦλαspoils αὐτοῦof him διαδίδωσιν.he is giving through. 23 The (one) μὴnot ὢνbeing μετ’with ἐμοῦme κατ’down on ἐμοῦme ἐστίν,is, καὶand the (one) μὴnot συνάγωνgathering μετ’with ἐμοῦme σκορπίζει.is scattering.

24 ὍτανWhenever τὸthe ἀκάθαρτονunclean πνεῦμαspirit ἐξέλθῃmight come out ἀπὸfrom τοῦthe ἀνθρώπου,man, διέρχεταιit is passing δι’through ἀνύδρωνwaterless τόπωνplaces ζητοῦνseeking ἀνάπαυσιν,resting-place, καὶand μὴnot εὑρίσκονfinding τότεthen λέγειit is saying ὙποστρέψωI shall return εἰςinto τὸνthe οἶκόνhouse μουof me ὅθενfrom where ἐξῆλθον·I came out; 25 καὶand ἐλθὸνhaving come εὑρίσκειit finds σχολάζοντα,being unoccupied, σεσαρωμένονhaving been swept καὶand κεκοσμημένον.having been adorned. 26 τότεThen πορεύεταιit goes its way καὶand παραλαμβάνειtakes along ἕτεραdifferent πνεύματαspirits πονηρότεραmore wicked ἑαυτοῦof itself ἑπτά,seven, καὶand εἰσελθόνταhaving entered κατοικεῖthey are dwelling ἐκεῖ,there, καὶand γίνεταιis becoming τὰthe ἔσχαταlast (things) τοῦof the ἀνθρώπουman ἐκείνουthat χείροναworse τῶνof the πρώτων.first (things).

27 ᾿ΕγένετοIt happened δὲbut ἐνin τῷthe λέγεινto be saying αὐτὸνhim ταῦταthese (things) ἐπάρασάhaving lifted up τιςsomeone φωνὴνvoice γυνὴwoman ἐκout of τοῦthe ὄχλουcrowd εἶπενsaid αὐτῷto him ΜακαρίαHappy the κοιλίαcavity the (one) βαστάσασάhaving carried σεyou καὶand μαστοὶbreasts οὓςwhich ἐθήλασας·you sucked; 28 αὐτὸςhe δὲbut εἶπενsaid ΜενοῦνIndeed therefore μακάριοιhappy οἱthe (ones) ἀκούοντεςhearing τὸνthe λόγονword τοῦof the θεοῦGod καὶand φυλάσσοντες.(ones) guarding.

29 ΤῶνOf the δὲbut ὄχλωνcrowds ἐπαθροιζομένωνmassing upon ἤρξατοhe started λέγεινto be saying The γενεὰgeneration αὕτηthis γενεὰgeneration πονηράwicked ἐστιν·is; σημεῖονsign ζητεῖ,it is seeking, καὶand σημεῖονsign οὐnot δοθήσεταιwill be given αὐτῇto it εἰif μὴnot τὸthe σημεῖονsign Ἰωνᾶ.of Jonah. 30 καθὼςAccording as γὰρfor ἐγένετοbecame the ἸωνᾶςJonah τοῖςto the ΝινευείταιςNinevites σημεῖον,sign, οὕτωςthus ἔσταιwill be καὶalso the υἱὸςSon τοῦof the ἀνθρώπουman τῇto the γενεᾷgeneration ταύτῃ.this. 31 βασίλισσαQueen νότουof south ἐγερθήσεταιwill be raised up ἐνin τῇthe κρίσειjudgment μετὰwith τῶνthe ἀνδρῶνmale persons τῆςof the γενεᾶςgeneration ταύτηςthis καὶand κατακρινεῖwill judge down αὐτούς·them; ὅτιbecause ἦλθενshe came ἐκout of τῶνthe περάτωνlimits τῆςof the γῆςearth ἀκοῦσαιto hear τὴνthe σοφίανwisdom Σολομῶνος,of Solomon, καὶand ἰδοὺlook! πλεῖονsomething more Σολομῶνοςof Solomon ὧδε.here. 32 ἄνδρεςMale persons ΝινευεῖταιNinevites ἀναστήσονταιwill stand up ἐνin τῇthe κρίσειjudgment μετὰwith τῆςthe γενεᾶςgeneration ταύτηςthis καὶand κατακρινοῦσινthey will judge down αὐτήν·it; ὅτιbecause μετενόησανthey repented εἰςinto τὸthe κήρυγμαthing preached Ἰωνᾶ,of Jonah, καὶand ἰδοὺlook! πλεῖονsomething more Ἰωνᾶof Jonah ὧδε.here. 33 ΟὐδεὶςNo one λύχνονlamp ἅψαςhaving lighted εἰςinto κρύπτηνvault τίθησινhe puts οὐδὲnor ὑπὸunder τὸνthe μόδιονmeasuring basket ἀλλ’but ἐπὶupon τὴνthe λυχνίαν,lampstand, ἵναin order that οἱthe (ones) εἰσπορευόμενοιgoing their way in τὸthe φῶςlightβλέπωσιν.may behold. 34 The λύχνοςlamp τοῦof the σώματόςbody ἐστινis the ὀφθαλμόςeye σου.of you. ὅτανWhenever the ὀφθαλμόςeye σουof you ἁπλοῦςsingle ᾖ,may be, καὶalso ὅλονwhole τὸthe σῶμάbody σουof you φωτινόνenlightened ἐστιν·is; ἐπὰνwhenever δὲbut πονηρὸςwicked ᾖ,it may be, καὶalso τὸthe σῶμάbody σουof you σκοτινόν.dark.35 σκόπειBe alert οὖνtherefore μὴnot τὸthe φῶςlight τὸthe (one) ἐνin σοὶyou σκότοςdarkness ἐστίν.is. 36 εἰIf οὖνtherefore τὸthe σῶμάbody σουof you ὅλονwhole φωτινόν,enlightened, μὴnot ἔχονhaving μέροςpart τιany σκοτινόν,dark, ἔσταιit will be φωτινὸνenlightened ὅλονwhole ὡςas ὅτανwhenever the λύχνοςlamp τῇto the ἀστραπῇflashing φωτίζῃmay be enlightening σε.you.

37 ᾿ΕνIn δὲbut τῷthe λαλῆσαιto speak ἐρωτᾷis requesting αὐτὸνhim ΦαρισαῖοςPharisee ὅπωςso that ἀριστήσῃhe might dine παρ’beside αὐτῷ·him; εἰσελθὼνhaving entered δὲbut ἀνέπεσεν.he fell back. 38 The δὲbut ΦαρισαῖοςPharisee ἰδὼνhaving seen ἐθαύμασενwondered ὅτιbecause οὐnot πρῶτονfirst ἐβαπτίσθηhe was dipped πρὸbefore τοῦthe ἀρίστου.dinner. 39 εἶπενSaid δὲbut the κύριοςLord πρὸςtoward αὐτόνhim ΝῦνNow ὑμεῖςyou οἱthe ΦαρισαῖοιPharisees τὸthe ἔξωθενoutside τοῦof the ποτηρίουcup καὶand τοῦof the πίνακοςdish καθαρίζετε,you are cleansing, τὸthe δὲbut ἔσωθενinside ὑμῶνof you γέμειis full ἁρπαγῆςof plunder καὶand πονηρίας.wickedness. 40 ἄφρονες,Senseless (ones), οὐχnot the (one) ποιήσαςhaving made τὸthe ἔξωθενoutside καὶalso τὸthe ἔσωθενinside ἐποίησεν;he made? 41 πλὴνBesides τὰthe (things) ἐνόνταbeing inside δότεgive you ἐλεημοσύνην,gifts of mercy, καὶand ἰδοὺlook! πάνταall (things) καθαρὰclean ὑμῖνto you ἐστίν.is. 42 ἀλλὰBut οὐαὶwoe ὑμῖνto you τοῖςthe Φαρισαίοις,Pharisees, ὅτιbecause ἀποδεκατοῦτεyou give back the tenth of τὸthe ἡδύοσμονmint καὶand τὸthe πήγανονrue καὶand πᾶνevery λάχανον,vegetable, καὶand παρέρχεσθεyou are bypassing τὴνthe κρίσινjudgment καὶand τὴνthe ἀγάπηνlove τοῦof the θεοῦ·God; ταῦταthese (things) δὲbut ἔδειit was necessary ποιῆσαιto do κἀκεῖναand those (things) μὴnot παρεῖναι.to let go beside. 43 οὐαὶWoe ὑμῖνto you τοῖςthe Φαρισαίοις,Pharisees, ὅτιbecause ἀγαπᾶτεyou are loving τὴνthe πρωτοκαθεδρίανfront place of sitting ἐνin ταῖςthe συναγωγαῖςsynagogues καὶand τοὺςthe ἀσπασμοὺςgreetings ἐνin ταῖςthe ἀγοραῖς.marketplaces. 44 οὐαὶWoe ὑμῖν,to you, ὅτιbecause ἐστὲyou are ὡςas τὰthe μνημεῖαmemorial tombs τὰthe (ones) ἄδηλα,not evident, καὶand οἱthe ἄνθρωποιmen οἱthe (ones) περιπατοῦντεςwalking about ἐπάνωon top οὐκnot οἴδασιν.they have known.

45 ᾿ΑποκριθεὶςHaving answered δέbut τιςsomeone τῶνof the νομικῶνones versed in the law λέγειis saying αὐτῷto him Διδάσκαλε,Teacher, ταῦταthese (things) λέγωνsaying καὶalso ἡμᾶςus ὑβρίζεις.you are outraging. 46 The (one) δὲbut εἶπενsaid ΚαὶAlso ὑμῖνto you τοῖςthe νομικοῖςones versed in the law οὐαί,woe, ὅτιbecause φορτίζετεyou are loading τοὺςthe ἀνθρώπουςmen φορτίαloads δυσβάστακτα,hard to be borne, καὶand αὐτοὶvery (ones) ἑνὶto one τῶνof the δακτύλωνfingers ὑμῶνof you οὐnot προσψαύετεyou are touching τοῖςto the φορτίοις.loads.

47 οὐαὶWoe ὑμῖν,to you, ὅτιbecause οἰκοδομεῖτεyou are building τὰthe μνημεῖαmemorial tombs τῶνof the προφητῶνprophets οἱthe δὲbut πατέρεςfathers ὑμῶνof you ἀπέκτεινανkilled αὐτούς.them. 48 ἄραReally μάρτυρέςwitnesses ἐστεyou are καὶand συνευδοκεῖτεyou are thinking well with τοῖςto the ἔργοιςdeeds τῶνof the πατέρωνfathers ὑμῶν,of you, ὅτιbecause αὐτοὶthey μὲνindeed ἀπέκτεινανkilled αὐτοὺςthem ὑμεῖςyou δὲbut οἰκοδομεῖτε.are building. 49 διὰThrough τοῦτοthis καὶalso the σοφίαwisdom τοῦof the θεοῦGod εἶπενsaid ᾿ΑποστελῶI will send off εἰςinto αὐτοὺςthem προφήταςprophets καὶand ἀποστόλους,apostles, καὶand ἐξout of αὐτῶνthem ἀποκτενοῦσινthey will kill καὶand διώξουσιν,will persecute, 50 ἵναin order that  ἐκζητηθῇmight be sought out τὸthe αἷμαblood πάντωνof all τῶνthe προφητῶνprophets τὸthe [blood] ἐκκεχυμένονhaving been poured out ἀπὸfrom καταβολῆςfounding κόσμουof world ἀπὸfromτῆςthe γενεᾶςgeneration ταύτης,this, 51 ἀπὸfrom αἵματοςblood Ἅβελof Abel ἕωςuntil αἵματοςblood Ζαχαρίουof Zechariah τοῦthe (one) ἀπολομένουhaving been slain μεταξὺbetween τοῦthe θυσιαστηρίουaltar καὶand τοῦthe οἴκου·house; ναί,yes, λέγωI am saying ὑμῖν,to you, ἐκζητηθήσεταιit will be sought out ἀπὸfrom τῆςthe γενεᾶςgeneration ταύτης.this.

52 οὐαὶWoe ὑμῖνto you τοῖςthe νομικοῖς,ones versed in the law  , ὅτιbecause   ἤρατεyou lifted up τὴνthe κλεῖδαkey τῆςof the γνώσεως·knowledge; αὐτοὶvery (ones) οὐκnot εἰσήλθατεyou entered καὶand τοὺςthe (ones) εἰσερχομένουςentering ἐκωλύσατε.you hindered.

53 ΚἀκεῖθενAnd from there ἐξελθόντοςhaving gone out αὐτοῦof him ἤρξαντοstarted οἱthe γραμματεῖςscribes καὶand οἱthe ΦαρισαῖοιPharisees δεινῶςterribly ἐνέχεινto be holding in καὶand ἀποστοματίζεινto force mouthings from αὐτὸνhim περὶabout πλειόνων,more (things), 54 ἐνεδρεύοντεςlying in wait for αὐτὸνhim θηρεῦσαίto catch τιsomething ἐκout of τοῦthe στόματοςmouth αὐτοῦ.of him.


1 ᾿ΕνIn οἷςwhich (things) ἐπισυναχθεισῶνhaving been led together upon τῶνof the μυριάδωνmyriads τοῦof the ὄχλου,crowd, ὥστεas-and καταπατεῖνto be treading down ἀλλήλους,one another, ἤρξατοhe started λέγεινto be saying πρὸςtoward τοὺςthe μαθητὰςdisciples αὐτοῦof him πρῶτονfirst ΠροσέχετεBe you giving attention ἑαυτοῖςto selves ἀπὸfrom τῆςthe ζύμης,leaven, ἥτιςwhich ἐστὶνis ὑπόκρισις,hypocrisy, τῶνof the Φαρισαίων.Pharisees. 2 ΟὐδὲνNothing δὲbut συγκεκαλυμμένονhaving been carefully concealed ἐστὶνis which οὐκnot ἀποκαλυφθήσεται,will be revealed, καὶand κρυπτὸνsecret which οὐnot γνωσθήσεται.will become known. 3 ἀνθ’Instead of ὧνwhich (things) ὅσαas many (things) as ἐνin τῇthe σκοτίᾳdarkness εἴπατεyou said ἐνin τῷthe φωτὶlight ἀκουσθήσεται,will be heard, καὶand which πρὸςtoward τὸthe οὖςear ἐλαλήσατεyou spoke ἐνin τοῖςthe ταμείοιςprivate rooms κηρυχθήσεταιwill be preached ἐπὶupon τῶνthe δωμάτων.housetops. 4 ΛέγωI am saying δὲbut ὑμῖνto you τοῖςthe φίλοιςfriends μου,of me, μὴnot φοβηθῆτεbe YOU made fearful ἀπὸfrom τῶνthe (ones)ἀποκτεινόντωνkilling τὸthe σῶμαbody καὶand μετὰafter ταῦταthese (things) μὴnot ἐχόντωνhaving περισσότερόνmore abundant τιanything ποιῆσαι.to do.5 ὑποδείξωI shall indicate δὲbut ὑμῖνto you τίναwhom φοβηθῆτε·you should be made fearful of ; φοβήθητεbe you made fearful of t τὸνthe (one) μετὰafter τὸthe ἀποκτεῖναιto kill ἔχονταhaving ἐξουσίανauthority ἐμβαλεῖνto throw in εἰςinto τὴνthe γέενναν·Gehenna; ναί,yes, λέγωI am saying ὑμῖν,to you, τοῦτονthis (one) φοβήθητε.be you made fearful of. 6 οὐχὶNot πέντεfive στρουθίαsparrows πωλοῦνταιare being sold ἀσσαρίωνof assarii δύο;two? καὶAnd ἓνone ἐξout of αὐτῶνthemοὐκnot ἔστινis ἐπιλελησμένονhaving been forgotten ἐνώπιονin sight τοῦof the θεοῦ.God. 7 ἀλλὰBut καὶalso αἱthe τρίχεςhairs τῆςof the κεφαλῆςhead ὑμῶνof you πᾶσαιall [hairs] ἠρίθμηνται·have been numbered; μὴnot φοβεῖσθε·be you fearing; πολλῶνof many στρουθίωνsparrows διαφέρετε.you are differing.

8 ΛέγωI am saying δὲbut ὑμῖν,to you, πᾶςeveryone ὃςwho ἂνlikely ὁμολογήσειwill confess ἐνin ἐμοὶme ἔμπροσθενin front τῶνof the ἀνθρώπων,men, καὶalso the υἱὸςSon τοῦof the ἀνθρώπουman ὁμολογήσειwill confess ἐνin αὐτῷhim ἔμπροσθενin front τῶνof the ἀγγέλωνangels τοῦof the θεοῦ·God; 9 the (one) δὲbut ἀρνησάμενόςhaving disowned μεme ἐνώπιονinsight τῶνof the ἀνθρώπωνmen ἀπαρνηθήσεταιhe will be disowned ἐνώπιονin sight τῶνof the ἀγγέλωνangels τοῦof the θεοῦ.God. 10 ΚαὶAnd πᾶςeveryone ὃςwho ἐρεῖwill say λόγονword εἰςinto τὸνthe υἱὸνSon τοῦof the ἀνθρώπου,man, ἀφεθήσεταιit will be let go off αὐτῷto him τῷto the (one) δὲbut εἰςinto τὸthe ἅγιονholy πνεῦμαspirit βλασφημήσαντιhaving blasphemed οὐκnot ἀφεθήσεται.it will be let go off. 11 ὍτανWhenever δὲbut εἰσφέρωσινthey may be bringing in ὑμᾶςyou ἐπὶupon τὰςthe συναγωγὰςsynagogues καὶand τὰςthe ἀρχὰςgovernment officials καὶand τὰςthe ἐξουσίας,authorities, μὴnot μεριμνήσητεshould you become anxious πῶςhow or τίwhat ἀπολογήσησθεyou should speak in defense or τίwhat εἴπητε·you should say; 12 τὸthe γὰρfor ἅγιονholy πνεῦμαspirit διδάξειwill teach ὑμᾶςyou ἐνin αὐτῇvery τῇthe ὥρᾳhour what (things) δεῖit is necessary εἰπεῖν.to say.

13 ΕἶπενSaid δέbut τιςsomeone ἐκout of τοῦthe ὄχλουcrowd αὐτῷto him Διδάσκαλε,Teacher, εἰπὲsay τῷto the ἀδελφῷbrother μουof me μερίσασθαιto divide μετ’with ἐμοῦme τὴνthe κληρονομίαν.inheritance. 14 The (one) δὲbut εἶπενsaid αὐτῷto him Ἄνθρωπε,Man, τίςwho μεme κατέστησενset down κριτὴνjudge or μεριστὴνdivider ἐφ’upon ὑμᾶς;you? 15 εἶπενHe said δὲbut πρὸςtoward αὐτούςthem ὉρᾶτεBe you seeing καὶand φυλάσσεσθεbe you guarding yourselves ἀπὸfrom πάσηςall πλεονεξίας,covetousness, ὅτιbecause οὐκnot ἐνin τῷthe περισσεύεινto be abounding τινὶto anyone the ζωὴlife αὐτοῦof him ἐστὶνis ἐκout of τῶνthe (things) ὑπαρχόντωνexisting αὐτῷ.to him. 16 ΕἶπενHe said δὲbut παραβολὴνparable πρὸςtoward αὐτοὺςthem λέγωνsaying ᾿ΑνθρώπουOf man τινὸςsome πλουσίουrich εὐφόρησενproduced well the χώρα.land. 17 καὶAnd διελογίζετοhe was reasoning ἐνin αὑτῷhimself λέγωνsaying ΤίWhat ποιήσω,shall I do, ὅτιbecause οὐκnot ἔχωI am having ποῦwhere συνάξωI should gather τοὺςthe καρπούςfruits μου;of me?18 καὶAnd εἶπενhe said ΤοῦτοThis (thing) ποιήσω·I shall do; καθελῶI shall take down μουof me τὰςthe ἀποθήκαςstorehouses καὶand μείζοναςgreater (ones) οἰκοδομήσω,I shall build, καὶand συνάξωI shall gather ἐκεῖthere πάνταall τὸνthe σῖτονwheat καὶand τὰthe ἀγαθάgood (things) μου,of me, 19 καὶand ἐρῶI shall say τῇto the ψυχῇsoul μουof me Ψυχή,Soul, ἔχειςyou are having πολλὰmany ἀγαθὰgood (things) κείμεναlying εἰςinto ἔτηyears πολλά·many; ἀναπαύου,take your ease, φάγε,eat, πίε,drink, εὐφραίνου.be well-minded. 20 εἶπενSaid δὲbut αὐτῷto him the θεόςGod Ἄφρων,Senseless (one), ταύτῃto this τῇthe νυκτὶnight τὴνthe ψυχήνsoul σουof you αἰτοῦσινthey are asking ἀπὸfrom σοῦ·you; what (things) δὲbut ἡτοίμασας,you prepared, τίνιto whom ἔσται;will be? 21 ΟὕτωςThus the (one) θησαυρίζωνtreasuring αὑτῷto himself καὶand μὴnot εἰςinto θεὸνGod πλουτῶν.being rich.

22 ΕἶπενHe said δὲbut πρὸςtoward τοὺςthe μαθητὰςdisciples αὐτοῦof him ΔιὰThrough τοῦτοthis λέγωI am saying ὑμῖν,to you, μὴnot μεριμνᾶτεbe you anxious τῇto the ψυχῇsoul τίwhat φάγητε,you should eat, μηδὲnor τῷto the σώματιbody ὑμῶνof you τίwhat ἐνδύσησθε.you should put on. 23 The γὰρfor ψυχὴsoulπλεῖόνmore ἐστινis τῆςof the τροφῆςnourishment καὶand τὸthe σῶμαbody τοῦof the ἐνδύματος.what is put on. 24 κατανοήσατεConsider you down τοὺςthe κόρακαςravens ὅτιthat οὐnot σπείρουσινthey are sowing οὐδὲnor θερίζουσιν,they are reaping, οἷςto which ones οὐκnot ἔστινis ταμεῖονbarn οὐδὲnor ἀποθήκη,storehouse, καὶand the θεὸςGod τρέφειis nourishing αὐτούς·them; πόσῳto how much μᾶλλονrather ὑμεῖςyou διαφέρετεare differing τῶνof the πετεινῶν.birds. 25 τίςWho δὲbut ἐξout of ὑμῶνyou μεριμνῶνbeing anxious δύναταιis able ἐπὶupon τὴνthe ἡλικίανlife-span αὐτοῦof him προσθεῖναιto add πῆχυν;cubit? 26 εἰIf οὖνtherefore οὐδὲnot-but ἐλάχιστονleast (thing) δύνασθε,you are able, τίwhat περὶabout τῶνthe λοιπῶνleftover (things) μεριμνᾶτε;you are anxious? 27 κατανοήσατεConsider you down τὰthe κρίναlilies πῶςhow αὐξάνει·it is growing; οὐnot κοπιᾷit is toiling οὐδὲnot-but νήθει·it is spinning; λέγωI am saying δὲbut ὑμῖν,to you, οὐδὲnot-but ΣολομὼνSolomon ἐνin πάσῃall τῇthe δόξῃglory αὐτοῦof him περιεβάλετοwas thrown about ὡςas ἓνone τούτων.of these.28 εἰIf δὲbut ἐνin ἀγρῷfield τὸνthe χόρτονvegetation ὄνταbeing σήμερονtoday καὶand αὔριονtomorrow εἰςinto κλίβανονoven βαλλόμενονbeing thrown the θεὸςGod οὕτωςthus ἀμφιάζει,is clothing, πόσῳto how much μᾶλλονrather ὑμᾶς,you, ὀλιγόπιστοι.ones with little faith. 29 καὶAnd ὑμεῖςyou μὴnot ζητεῖτεbe seeking τίwhat φάγητεyou might eat καὶand τίwhat πίητε,you might drink, καὶand μὴnot μετεωρίζεσθε,be you in suspense, 30 ταῦταthese (things) γὰρfor πάνταall τὰthe ἔθνηnations τοῦof the κόσμουworld ἐπιζητοῦσιν,are seeking upon, ὑμῶνof you δὲbut the πατὴρFather οἶδενhas known ὅτιthat χρῄζετεyou are having need τούτων·of these (things); 31 πλὴνbesides ζητεῖτεbe you seeking τὴνthe βασιλείανkingdom αὐτοῦ,of him, καὶand ταῦταthese (things) προστεθήσεταιwill be added ὑμῖν.to you.

32 ΜὴNot φοβοῦ,be you fearing, τὸthe μικρὸνlittle ποίμνιον,flock, ὅτιbecause εὐδόκησενthought well of the πατὴρFather ὑμῶνof you δοῦναιto give ὑμῖνto you τὴνthe βασιλείαν.kingdom. 33 ΠωλήσατεSell you τὰthe ὑπάρχονταbelongings ὑμῶνof you καὶand δότεgive you ἐλεημοσύνην·gifts of mercy; ποιήσατεmake ἑαυτοῖςto selves βαλλάντιαpurses μὴnot παλαιούμενα,becoming old, θησαυρὸνtreasure ἀνέκλειπτονnever failing ἐνin τοῖςthe οὐρανοῖς,heavens, ὅπουwhere κλέπτηςthief οὐκnot ἐγγίζειis getting near οὐδὲnor σὴςmoth διαφθείρει·is consuming; 34 ὅπουwhere γάρfor ἐστινis the θησαυρὸςtreasure ὑμῶν,of you, ἐκεῖthere καὶalso the καρδίαheart ὑμῶνof you ἔσται.will be.

35 ἜστωσανLet be ὑμῶνof you αἱthe ὀσφύεςloins περιεζωσμέναιhaving been girded καὶand οἱthe λύχνοιlamps καιόμενοι,burning, 36 καὶand ὑμεῖςyou ὅμοιοιlike ἀνθρώποιςto men προσδεχομένοιςwaiting for τὸνthe κύριονlord ἑαυτῶνof selves πότεwhen ἀναλύσῃhe might loosen up ἐκout of τῶνthe γάμων,marriages, ἵναin order that ἐλθόντοςhaving come καὶand κρούσαντοςhaving knocked εὐθέωςimmediately ἀνοίξωσινthey might open αὐτῷ.to him. 37 μακάριοιHappy οἱthe δοῦλοιslaves ἐκεῖνοι,those, οὓςwhom ἐλθὼνhaving come the κύριοςlord εὑρήσειwill find γρηγοροῦντας·keeping awake; ἀμὴνamen λέγωI am saying ὑμῖνto you ὅτιthat περιζώσεταιhe will gird himself καὶand ἀνακλινεῖhe will make recline αὐτοὺςthem καὶand παρελθὼνhaving come alongside διακονήσειhe will serve αὐτοῖς.to them. 38 κἂνAnd if ἐνin τῇthe δευτέρᾳsecond κἂνand if ἐνin τῇthe τρίτῃthird φυλακῇwatch ἔλθῃhe might come καὶand εὕρῃhe might find οὕτως,thus, μακάριοίhappy εἰσινare ἐκεῖνοι.those ones. 39 τοῦτοThis δὲbut γινώσκετεbe you knowing ὅτιthat εἰif ᾔδειhad known the οἰκοδεσπότηςhouseholder ποίᾳto what ὥρᾳhour the κλέπτηςthief ἔρχεται,is coming, ἐγρηγόρησενhe stayed awake ἂνlikely καὶand οὐκnot ἀφῆκενhe did let go off διορυχθῆναιto be dug through τὸνthe οἶκονhouse αὐτοῦ.of him. 40 καὶAnd ὑμεῖςyou γίνεσθεbecome ἕτοιμοι,ready, ὅτιbecause to which ὥρᾳhour οὐnot δοκεῖτεyou are thinking   the υἱὸςSon τοῦof the ἀνθρώπουman ἔρχεται.is coming.

41 ΕἶπενSaid δὲbut the ΠέτροςPeter Κύριε,Lord, πρὸςtoward ἡμᾶςus τὴνthe παραβολὴνparable ταύτηνthis λέγειςyou are saying or καὶalso πρὸςtoward πάντας;all? 42 καὶAnd εἶπενsaid the κύριοςLord ΤίςWho ἄραreally ἐστὶνis the πιστὸςfaithful οἰκονόμος,steward, the φρόνιμος,discreet, ὃνwhom καταστήσειwill set down the κύριοςlord ἐπὶupon τῆςthe θεραπείαςcuring staff αὐτοῦof him τοῦof the διδόναιto be giving ἐνin καιρῷappointed time τὸthe σιτομέτριον;measure of grain? 43 μακάριοςHappy the δοῦλοςslave ἐκεῖνος,that, ὃνwhom ἐλθὼνhaving come the κύριοςlord αὐτοῦof him εὑρήσειwill find ποιοῦνταdoing οὕτως·thus; 44 ἀληθῶςtruthfully λέγωI am saying ὑμῖνto you ὅτιthat ἐπὶupon πᾶσινall τοῖςthe ὑπάρχουσινbelongings αὐτοῦof him καταστήσειhe will set down αὐτόν.him. 45 ἐὰνIf ever δὲbut εἴπῃshould say the δοῦλοςslave ἐκεῖνοςthat ἐνin τῇthe καρδίᾳheart αὐτοῦof him ΧρονίζειTakes time the κύριόςlord μουof me ἔρχεσθαι,to be coming, καὶand ἄρξηταιhe should start τύπτεινto be smiting τοὺςthe παῖδαςboys καὶand τὰςthe παιδίσκας,maidservants, ἐσθίεινto be eating τεand καὶalso πίνεινto be drinking καὶand μεθύσκεσθαι,to be getting drunk, 46 ἥξειwill arrive the κύριοςlord τοῦof the δούλουslave ἐκείνουthat ἐνin ἡμέρᾳday to which οὐnot προσδοκᾷhe is expecting καὶand ἐνin ὥρᾳhour to which οὐnot γινώσκει,he is knowing, καὶand διχοτομήσειhe will cut in two αὐτὸνhim καὶand τὸthe μέροςpart αὐτοῦof him μετὰwith τῶνthe ἀπίστωνunfaithful (ones) θήσει.will put. 47 ἐκεῖνοςThat δὲbut the δοῦλοςslave the (ones) γνοὺςhaving known τὸthe θέλημαwill τοῦof the κυρίουlord αὐτοῦof him καὶand μὴnot ἑτοιμάσαςhaving prepared or ποιήσαςhaving done πρὸςtoward τὸthe θέλημαwill αὐτοῦof him δαρήσεταιhe will be flayed [with] πολλάς·many [stripes]; 48 the δὲbut μὴnot γνοὺςhaving knownποιήσαςhaving done δὲbut ἄξια(things) deserving πληγῶνof strokes δαρήσεταιwill be flayed [with] ὀλίγας.few. παντὶTo everyone δὲbut to whom ἐδόθηwas given πολύ,much, πολὺmuch ζητηθήσεταιwill be sought for παρ’beside αὐτοῦ,him, καὶand to whom παρέθεντοthey set alongside πολύ,much, περισσότερονmore abundantly αἰτήσουσινthey will ask of αὐτόν.him.

49 ΠῦρFire ἦλθονI came βαλεῖνto throw ἐπὶupon τὴνthe γῆν,earth, καὶand τίwhat θέλωI am willing εἰif ἤδηalready ἀνήφθη;it was ignited? 50 βάπτισμαBaptism δὲbut ἔχωI am having βαπτισθῆναι,to be baptized, καὶand πῶςhow συνέχομαιI am being held together ἕωςuntil ὅτουwhich [time] τελεσθῇ.it should be finished. 51 δοκεῖτεAre you thinking ὅτιthat εἰρήνηνpeace παρεγενόμηνI came to be alongside δοῦναιto give ἐνin τῇthe γῇ;earth? οὐχί,No, λέγωI am saying ὑμῖν,to you, ἀλλ’but or διαμερισμόν.division. 52 ἔσονταιThey will be γὰρfor ἀπὸfrom τοῦthe νῦνnow πέντεfive ἐνin ἑνὶone οἴκῳhouse διαμεμερισμένοι,having been divided, τρεῖςthree ἐπὶupon δυσὶνtwo καὶand δύοtwo ἐπὶupon τρισίν,three, 53 διαμερισθήσονταιwill be divided πατὴρfather ἐπὶupon υἱῷson καὶand υἱὸςson ἐπὶupon πατρί,father, μήτηρmother ἐπὶupon θυγατέραdaughter καὶand θυγάτηρdaughter ἐπὶupon τὴνthe μητέρα,mother, πενθερὰmother-in-law ἐπὶupon τὴνthe νύμφηνdaughter-in-law αὐτῆςof her καὶand νύμφηdaughter-in-law ἐπὶupon τὴνthe πενθεράν.mother-in-law.

54 ἜλεγενHe was saying δὲbut καὶalso τοῖςto the ὄχλοιςcrowds ὍτανWhenever ἴδητεyou might see νεφέληνcloud ἀνατέλλουσανrising ἐπὶupon δυσμῶν,western [parts], εὐθέωςimmediately λέγετεyou are saying ὅτιthat ὌμβροςStorm ἔρχεται,is coming, καὶand γίνεταιit becomes οὕτως·thus; 55 καὶand ὅτανwhenever νότονsouth [wind] πνέοντα,blowing, λέγετεyou are saying ὅτιthat ΚαύσωνHeat [wave] ἔσται,will be, καὶand γίνεται.it becomes. 56 ὑποκριταί,Hypocrites, τὸthe πρόσωπονface τῆςof the γῆςearth καὶand τοῦof the οὐρανοῦheaven οἴδατεyou have known δοκιμάζειν,to be proving, τὸνthe καιρὸνappointed time δὲbut τοῦτονthis πῶςhow οὐκnot οἴδατεyou have known δοκιμάζειν;to be proving? 57 ΤίWhat δὲbut καὶalso ἀφ’from ἑαυτῶνselves οὐnot κρίνετεyou are judging τὸthe δίκαιον;righteous (thing)? 58 ὡςAs γὰρfor ὑπάγειςyou are going under μετὰwith τοῦthe ἀντιδίκουadversary at law σουof you ἐπ’upon ἄρχοντα,ruler, ἐνin τῇthe ὁδῷway δὸςgive ἐργασίανwork ἀπηλλάχθαιto have rid oneself ἀπ’from αὐτοῦ,him, μήnot ποτεsometime κατασύρῃhe may hale σεyou πρὸςtoward τὸνthe κριτήν,judge, καὶand the κριτήςjudge σεyou παραδώσειwill give over τῷto the πράκτορι,performer, καὶand the πράκτωρperformer σεyou βαλεῖwill throw εἰςinto φυλακήν.prison. 59 λέγωI am saying σοι,to you, οὐnot μὴnot ἐξέλθῃςyou should come out ἐκεῖθενfrom there ἕωςuntil καὶalso τὸthe ἔσχατονlast λεπτὸνlepton ἀποδῷς.you should give back.














Translation and Textual Criticism

King James BibleTHE KING JAMES BIBLE: Do You Know the King James Version? The King James Bible was originally published in 1611. Some have estimated that the number of copies of the King James Version that have been produced in print worldwide is over one billion! There is little doubt that the King James Version is a literary masterpiece, which this author has and will appreciate and value for its unparalleled beauty of expression. This book is in no way trying to take away from what the King James Version has accomplished. The King James Version is a book to be commended for all that it has accomplished. For four centuries, when English-speaking people spoke of “the Bible,” they meant the King James Version. The question that begs to be asked of those who favor the King James Bible is, Do You Know the King James Version? What do most users of the King James Bible not know about their translation? Whether you are one who favors the King James Version or one who prefers a modern translation, Andrews will answer the questions that have long been asked for centuries about the King James Bible and far more. The Complete Guide to Bible Translation-2THE COMPLETE GUIDE TO BIBLE TRANSLATION: Bible Translation Choices and Translation Principles [Second Edition] THE COMPLETE GUIDE TO BIBLE TRANSLATION (CGBT) is for all individuals interested in how the Bible came down to us, as well as having an insight into the Bible translation process. CGBT is also for those who are interested in which translation(s) would be the most beneficial to use. The translation of God’s Word from the original languages of Hebrew, Aramaic, and Greek is a task unlike any other and should never be taken lightly because it carries with it the heaviest responsibility: the translator renders God’s thoughts into a modern language. It is CGBT’s desire to take challenging and complex subjects and make them easy to understand. CGBT will communicate as clearly and powerfully as possible to all of its readers while also accurately communicating information about the Bible. … DO WE STILL NEEDA LITERAL BIBLE_DO WE STILL NEED A LITERAL BIBLE?: Discover the Truth about Literal Translations We have come a long, long way from the time that the KJV was The Bible in English and the many translations available today. Finding the right Bible for the right person can be daunting, with almost too many choices available. However, it is still possible to divide the options into two broad categories: literal translations and dynamic equivalents. What is the difference, and why should you care? Bible publishers used to say that literal translations are good for study purposes, and dynamic equivalents are better for reading. So literal translations were advertised with terms like “accurate,” “reliable,” and, of course, “literal.” For dynamic equivalent translations, terms like “contemporary,” “easy to read,” and “written in today’s English” were used. Naturally, publishers do not advertise the negatives, so they did not point out that the literal translations might be a little harder to read, or that the dynamic equivalents might not be entirely faithful to the original languages of the Bible. However, more recently, some scholars have been taking this analysis in a new direction, assessing literal translations as less desirable than dynamic equivalents even for accuracy and reliability. KING JAMES BIBLE IITHE KING JAMES BIBLE Why Have Modern Bible Translations Removed Many Verses That Are In the King James Version? Many have asked Edward D. Andrews as a Chief Translator, “In studying the modern Bible translations, I have come across some verses that are left out but that are in my King James Version or even my New King James Version, such as Matthew 18:11; 23:14; Luke 17:36. I have gotten conflicting opinions on social media. Can you please clear this up for me?” Have you experienced this? The book of Revelation warns: “if anyone takes away from the words of the book of this prophecy, God will take away his share in the tree of life and in the holy city, which are described in this book.” Yes, removing a true part of the Bible would be a serious matter. (Rev. 22:19) But had this happened? Do you know why these verses are omitted from modern translations? You might wonder, ‘Is my modern Bible translation lacking something that the King James Version has?’ The reader of the King James Version may feel that they have something that the modern Bibles do not. Andrews will help the reader find the answers to whether verses are being omitted and far more when it comes to the differences between the King James Bible and the Modern Bible translations. English Bible VersionsHISTORY OF ENGLISH VERSIONS OF THE BIBLE The fascinating story of how we got the English Bible in its present form starts 1,120 years ago. HISTORY OF ENGLISH VERSIONS OF THE BIBLE covers the fascinating journey of the Bible from the 9th century AD to the beginning of the 20th-century. The chief translator of the Updated American Standard Version Edward D. Andrews invites readers to explore the process of from the early manuscripts to contemporary translations today. And so, it was that translators like William Tyndale were martyred for the honor of giving the people a Bible that could easily be understood. What a price they had paid, however; it was a priceless gift! Tyndale and others before and after him had worked with the shadow of death towering over their heads. However, by delivering the Bible to many people in their native tongue, they opened up before them the possibility, not of death, but life eternal. As Jesus Christ said in the Tyndale Bible, “This is lyfe eternall that they myght knowe the that only very God and whom thou hast sent Iesus Christ.” (John 17:3) May we, therefore, know the value of what we can now hold in our hands, and may we diligently study God’s Word. Choosing Your BibleCHOOSING YOUR BIBLE: Bible Translation Differences There are more than 150 different Bible translations in the English language alone. Some are what we call literal translations, which seeks to give the reader the exact English equivalent of what was written in the original language text, thus allowing the reader access to the actual Word of God. Then, there are dynamic equivalents, where the translator determines what the author meant by the original language text, and this is what they give the reader. There is also a paraphrase translation, which is an extremely interpretive translation. Exactly what are these differences? Are some translations better than others? What standards and principles can we use to determine what makes a good translation? Andrews introduces the readers to the central issues in this debate and presents several reasons why literal translations are superior to dynamic equivalent and paraphrase translations. We do not need to be a Bible scholar to understand these issues, as well as the importance of having the most accurate and faithful translation that is reflective of the original text. … THE TEXT OF THE NEW TESTAMENTTHE TEXT OF THE NEW TESTAMENT: The Science and Art of Textual Criticism THE TEXT OF THE NEW TESTAMENT (TTNT) is an introduction, intermediate and advanced level coverage of the text of the New Testament. Andrews introduces the new and relatively new reader to this subject in the first few chapters of the TTNT. Andrews deepens his handling of the material, while still making it easy to understand in the next few chapters of the TTNT, all the while being very informative in both sections. All of this prepares the reader for Wilkins’ advanced chapters. THE TEXT OF THE NEW TESTAMENT was copied and recopied by hand for 1,500 years. Regardless of those scribes who had worked very hard to be faithful in their copying, errors crept into the text. How can we be confident that what we have today is the Word of God? Wilkins and Andrews offer the reader an account of the copying by hand and transmission of the Greek New Testament. They present a comprehensive survey of the manuscript history from the penning of the 27 New Testament books to the current critical texts. What did the ancient books look like and how were documents written? How were the New Testament books published? Who would use secretaries? Why was it so hard to be a secretary in the first century? How was such work done? What do we know about the early Christian copyists? What were the scribal habits and tendencies? Is it possible to establish the original text of the NewTestament? … Introduction to New Testament Textual CriticismINTRODUCTION TO THE TEXT OF THE NEW TESTAMENT: From The Authors and Scribe to the Modern Critical Text INTRODUCTION TO THE TEXT OF THE NEW TESTAMENT is a shortened 321 pages of Andrews and Wilkins 602 page TEXT OF THE NEW TESTAMENT without losing the value of content. The foremost thing the reader is going to learn is that the Greek New Testament that our modern translations are based on is a mirror-like reflection of the original and can be fully trusted. The reader will learn how the New Testament authors made and published their books, the secretaries in antiquity and their materials like Teritus who helped Paul pen the epistle to the Romans, and the book writing process of the New Testament authors and early copyists. The reader will also discover the reading culture of early Christianity and their view of the integrity of the Greek New Testament. The reader will also learn how textual scholars known as paleography determine the age of the manuscripts. The reader will learn all about the different sources that go into our restoring the Greek New Testament to its original form. Then, Andrews will cover the ancient version, the era of the printed text, and the arrival of the critical text. After that, the reader will be given a lengthy chapter on examples of how the textual scholar determines the correct reading by his looking at the internal and external evidence. Finally, and most importantly, the reader will find out the truth about the supposed 400,000 textual errors within the Greek New Testament manuscripts. The last chapter will be faith-building and enable you to defend the Word of God as inerrant. The Reading Culture of Early ChristianityTHE READING CULTURE OF EARLY CHRISTIANITY: The Production, Publication, Circulation, and Use of Books in the Early Christian Church THE READING CULTURE OF EARLY CHRISTIANITY provides the reader with the production process of the New Testament books, the publication process, how they were circulated, and to what extent they were used in the early Christian church. It examines the making of the New Testament books, the New Testament secretaries and the material they used, how the early Christians viewed the New Testament books, and the literacy level of the Christians in the first three centuries. It also explores how the gospels went from an oral message to a written record, the accusation that the apostles were uneducated, the inspiration and inerrancy in the writing process of the New Testament books, the trustworthiness of the early Christian copyists, and the claim that the early scribes were predominantly amateurs. Andrews also looks into the early Christian’s use of the codex [book form], how did the spread of early Christianity affect the text of the New Testament, and how was the text impacted by the Roman Empire’s persecution of the early Christians? 400,000 Textual Variants 02400,000+ SCRIBAL ERRORS IN THE GREEK NEW TESTAMENT MANUSCRIPTS: What Assurance Do We Have that We Can Trust the Bible? The Bible has been under attack since Moses penned the first five books. However, the New Testament has faced criticism like no other time over the 50-70-years. Both friend and foe have challenged the reliability of our New Testament. Self-proclaimed Agnostic textual scholar Dr. Bart D. Ehrman has claimed that there are 400,000+ scribal errors in our Greek New Testament manuscripts. A leading textual scholar, Greek grammarian, and Christian apologist Dr. Daniel B. Wallace has stipulated that this is true. This is of particular interest among all Christians, who have been charged with defending the Word of God. – 1 Peter 3:15. In this volume, textual scholar Edward D. Andrews offers the churchgoer and textual student a defense against this specific attack on the New Testament. Andrews offers the reader a careful analysis of the relevant evidence, giving his readers logical, reasonable, rational assurances that the New Testament can be trusted more than ever before. He will explain the differences between the older Bible translations and the newer ones. Andrews will explain why we do not need the original manuscripts to have the original Word of God. He will reveal how reliable our manuscripts are, how they survived the elements and the persecution of early Christianity, as well as withstanding careless and even deceitful scribes. Finally, Andrews will deal with the 400,000+ scribal errors in the Greek New Testament manuscripts extensively. The author takes a complicated subject and offers his readers an easy to understand argument for why they can have confidence in the Bible despite various challenges to the trustworthiness of Scripture, offering an insightful, informed, defense of God’s Word. 4th ed. MISREPRESENTING JESUSMISREPRESENTING JESUS: Debunking Bart D. Ehrman’s “Misquoting Jesus” [Fourth Edition] This fourth edition will be dealing with the Greek text of our New Testament, through the Eyes of Dr. Bart D. Ehrman, in his New York Times bestseller: Misquoting Jesus: The Story Behind Who Changed the Bible and Why (2005). First, in the introduction, we will look into Bart D. Ehrman’s early life and spiritual decline as he moved from being an evangelical conservative Christian to becoming an agnostic skeptic. Second, we will open with chapter one covering the book writing process of the New Testament authors and early Christian scribes. Then, we will spend three lengthy chapters covering the reading culture of early Christianity because of Ehrman’s claim of just how low the literacy rates were in early Christianity. After that, we will take one chapter to investigate the early Christian copyists because of Ehrman’s claim that most of the scribal errors come from the first three centuries. Following this will be one of the most critical chapters examining Ehrman’s claim of 400,000 textual variants [errors] and what impact they have on the integrity of the Greek New Testament. We will then investigate Bible Difficulties and what they mean for the trustworthiness of God’s Word. After that, we will give the reader the fundamentals of some of Ehrman’s complaints, debunking them as we investigate each one throughout seven chapters.

Leave a Reply

Powered by

Up ↑

%d bloggers like this: